محضر داران، پاسبان سنت های ضد زن / بهرام حیدری

پذيرش > سایت نوشته ها > محضر داران، پاسبان سنت های ضد زن / بهرام حیدری

محضر داران، پاسبان سنت های ضد زن / بهرام حیدری

شهرزاد نیوز: دفترخانه های ازدواج و طلاق وظیفه پاسداری از دنیای کهن و سنت های ضد زن را بر عهده گرفته اند، شاید از آن رو که می دانند در جهان نو جایگاهی نخواهند داشت.

چند سال پیش عده ای از فعالان حقوق زنان با همکاری انتشارات روشنگران، اولین انتشاراتی ثبت شده توسط یک زن، پنج جلد جزوه آموزشی منتشر کردند که در آن بر شروط ضمن عقد تاکید شده بود.
این آغاز گفتمانی بود که به آرامی توسط فعالان حقوق زنان در سطح جامعه گسترده شد و اینک به گفتمانی فراگیر تبدیل شده است. به گفته یک محضردار این روزها از هر ده زوجی که برای ازدواج به دفترخانه مراجعه می کنند، چهار زوج بر درج شروط ضمن عقد در عقدنامه اصرار دارند. آماری که این محضردار می دهد یعنی چهل درصد از زوج هایی که قصد ازدواج دارند، آن هم در جامعه ای که هنوز هم بر اساس قوانین ضد زنش، اجازه پدر می تواند یک دختر بچه 9 ساله را به عقد پیرمردی 70 ساله دربیاورد.

در آن جزوه های آموزشی، زنان تشویق شده بودند به جای درخواست مهریه های سنگین بر درج حقوقی در عقدنامه تاکید کنند که بر اساس قوانین جاری در ایران به مردان داده شده است: حق تعیین محل سکونت، حق اشتغال، حق ادامه تحصیل، حق سفر به خارج از کشور، حق حضانت از فرزندان در صورت جدایی و حق طلاق.

وقتی بر تعداد زنانی که بر درج شرایط ضمن عقد اصرار می کردند افزوده شد، محضرداران به تمامی در قامت پاسداران دنیای کهن و قوانین ضد زن ظاهر شدند و مقاومتی جمعی را در برابر این مسئله سامان دادند. مقاومتی که نه بخش نامه ای پشت آن بود و نه دستوری محرمانه. مقاومتی بر آمده از تاریخی مذکر و جامعه ای مردسالار که اینک نظم عمومی اش مختل شده بود.

بسیاری از زنانی که با همسران مدرن خود توافق کرده بودند همه شرایط ضمن عقد در عقدنامه قید شود، به یاد می آورند که محضردار حاضر نشده است این شرایط را در عقدنامه بنویسد. یکی از فعالان حقوق زنان که هشت سال پیش ازدواج کرده است روایت می کند: «آن زمان این مسئله همه گیر نشده بود. من و همسرم هر دو اعتقاد داشتیم باید این شرایط در عقدنامه قید شود اما اول باید با خانواده هایمان می جنگیدیم و جنگیدیم.»

ناهید می گوید: «بالاخره توانستیم خانواده هایمان را قانع کنیم که نوشتن این شرایط در عقدنامه هیچ ضرری ندارد و موجب سرشکستگی کسی نمی شود. اما وقتی در دفترخانه ازدواج و طلاق از نوشتن شرایط ضمن عقد حرف زدیم محضردار دفترش را بست و گفت من چنین چیزی را نمی نویسم.»
ناهید به یاد می آورد که در آن شرایط چاره ای نبود به غیر از این که نظر محضردار را بپذیرند و بنابر این از خیر نوشتن شرایط ضمن عقد در عقدنامه گذشتند.

ناهید اما در شمار اولی ها بود. تغییر باور عمومی به آرامی در لایه های زیرین جامعه اتفاق می افتاد تا به جایی برسد که چهل درصد از زوج هایی که قصد ازدواج دارند، بخواهند محضرداران شرایط ضمن عقد را در عقدنامه ها بنویسند.

الیسا یکی دیگر از فعالان حقوق زنان است که سه سال پیش ازدواج کرده است؛ پنج سال پس از این که ناهید با از سر گذراندن بحث های جانفرسای خانوادگی نتوانست محضردار را قانع کند که شرایط ضمن عقد مورد توافق او و همسرش را در عقدنامه بنویسد، الیسا به راحتی توانست بخشی از این شرایط را بدون دردسر به خانواده خود و همسرش بقبولاند. الیسا می گوید: «خانواده خودم که خیلی راحت مسئله را پذیرفتند اما خانواده همسرم حق طلاق را قبول نداشتند.»

الیسا امیدوار بوده است که در دفترخانه و هنگام ثبت عقد بتواند حق طلاق را نیز از خانواده همسرش بگیرد اما در دفترخانه این محضردار بود که در مقابل سپردن حق طلاق به او ایستاد. «محضردار هر کدام از شرایط را با کلی غر می نوشت و برای نوشتن هر کدام نگاه تحقیرکننده ای به همسرم می کرد. یعنی تو غیرت و مردانگی نداری که داری اینقدر به زنت رو می دهی. اما به حق طلاق که رسیدیم ناگهان محضردار گفت این یکی را دیگر نمی نویسم و اگر می خواهید چنین چیزی در عقدنامه تان نوشته شود، به محضر دیگری بروید.»

الیسا می گوید: «تازه این محضرداری بود که همسرم با کلی پرس و جو او را پیدا کرده بود و چون می دانست پسرش از تبعیدیان سیاسی است، سراغ او رفتیم.»

نرگس همین چند روز پیش عقد کرده است. او از فعالان محیط زیست است. او و همسر فعلی اش در مورد درج شرایط ضمن عقد در عقدنامه توافق داشتند و خانواده هایشان هم هیچ مخالفتی نکردند. شرایط ضمن عقد دیگر به مسئله ای همه گیر تبدیل شده بود.

محضردار اما هر چقدر که نرگس و همسرش و خانواده هایشان اصرار کردند، حاضر نشد حق حضانت و حق طلاق را در عقدنامه بنویسد و سرانجام بعد از نیم ساعت بحث که به ادعای نرگس محضردار در طول آن به شدت عصبی شده بود، شنیدند که اگر خیلی اصرار دارند این حقوق هم به نرگس داده شود، مرد می تواند در یک دفتر ثبت اسناد رسمی وکالت طلاق و حضانت را به زن بدهد.

مشکل فرخنده اما از جنس دیگری بود. او نیز یکی از فعالان جوان حقوق زنان است که همین هفته گذشته ازدواج کرد. فرخنده و همسرش با اطلاع از مسائلی که ممکن است در دفترخانه ثبت ازدواج و طلاق پیش بیاید از قبل به یک دفتر ثبت اسناد رسمی مراجعه و وکالت طلاق و حضانت را ثبت کردند.

فرخنده حکایت می کند: «قیافه محضردار دیدنی بود. انگار تمام نرینگی اش زیر سوال رفته بود اما چاره ای نداشت غیر از این که به خواست ما عمل کند.»

مشکل اصلی زمانی آغاز شد که فرخنده و همسرش گفتند: می خواهند در عقدنامه نوشته شود که آنها توافق کرده اند، مهریه ای در کار نباشد. محضردار تمام تلاشش را انجام داد که چنین «بدعتی» عملی نشود. «بدعت» صفتی است که محضردار به انجام این کار داد. محضرداران اعتقاد دارند از نظر عرفی حتما باید مهریه ای که قابل تبدیل به پول باشد در عقدنامه وجود داشته باشد. این البته علاوه بر عقاید سنتی آنان به منافع اقتصادی شان هم مربوط می شود چرا که میزان دستمزدی که عقدشوندگان باید پرداخت کنند، ارتباط مستقیمی به میزان مهریه دارد.

فرخنده و همسرش اما تصمیمشان را گرفته بودند. محضردار این را زمانی فهمید که فرخنده خیلی قاطع گفت: اگر عقدنامه را با همین مشخصاتی که او می خواهد، ننویسد، شکایت خواهد کرد. انگار لحن فرخنده آنقدر قاطع بوده است که محضردار تسلیم شود.

جامعه ایرانی به آرامی می رود تا شرایط ضمن عقد را به عنوان تامین کننده بخشی از حقوق پایمال شده زنان بپذیرد. با وجود این هنوز دفترخانه های ازدواج و طلاق مهم ترین سنگر مقاومت در برابر این تغییرند، با محضردارانی که به تمامی در هیات پاسداران دنیای کهن ایستاده اند.

شهرزادنیوز

ارسال به بالاترین ، توییتر ، فریندفید ، فیسبوک

در همين بخش :

یک خبر تلخ؟ یک قانون‌شکنی؟ یک تصمیم بخشنامه‌ای جدید؟

چرا بایست به سکسوالیته پرداخت؟ / نفیسه آزاد

آزارجنسی خانگی؛ «قربانی» نه، «نجات یافته»

زنان، بزرگترین بازندگان بهار عرب

سانسور از دیدگاه جنسیتی/الهه‌ امانی

ديگر بخش ها :