حضور كم رنگ زنان لبنان در عرصه سیاست

پذيرش > سایت نوشته ها > حضور كم رنگ زنان لبنان در عرصه سیاست

حضور كم رنگ زنان لبنان در عرصه سیاست

خبرگزاری بین المللی زنان: به رغم وجود18 طایفه مختلف وتنوع فرهنگی گسترده درلبنان، به نظر می رسد هنوز زنان این كشور قادر به ایفای نقش اصلی خود درعرصه سیاسی نشده ودرحالی از تاثیرگذاری دراین عرصه دور نگه داشته شده اند كه جامعه از انواع آزادی های فكری، سیاسی، فرهنگی و اجتماعی برخوردار است وبه لحاظ قانونی نیز منعی در این زمینه وجود ندارد.

نگاهی سطحی به حضور زنان لبنانی در عرصه های گوناگون در این كشور نشان می دهد كه زنان در بخش های مختلف جامعه لبنان حضوری متفاوت دارند و نقش های گوناگونی ایفا كنندكه توجه به هریك از انها نیازمند بررسی و تحقیق بیشتر است.

** قانون اساسی چه می گوید؟

با این وجود كه در قانون اساسی لبنان هیچ اشاره ای به انحصاری بودن پست های رسمی برای مردان از جمله ’ریاست جمهوری’، ’شهردار’، و’شورای شهر’ نشده است، زنان نقش بسیار كم رنگی در تصدی این پست ها و مشاركت اندكی در فعالیت های سیاسی كشورشان دارند.

با نگاهی گذرا به قانون قانون اساسی لبنان، مسایلی از قبیل رعایت آزادی های عمومی از جمله آزادی بیان، گسترش عدالت اجتماعی و برابری حقوق شهروندان بدون ایجاد تبعیض، مورد تأكید قرار گرفته است. طبق قانون، مردم این كشور در رأس نظام تصمیم گری قرار دارند. با توجه به وجود چنین برداشتی از آزادی در قانون اساسی و نیز با وجود افزایش جمعیت زنان نسبت به مردان، زن لبنانی هنوز نتوانسته است جایگاه خود را در عرصه سیاسی، اجتماعی و فرهنگی كشور بازیابد.

به هرحال از لحاظ قانونی هیچ مانع قانونی بر سر راه زنان به منظور تصدی پست ریاست جمهوری و ریاست مجلس وجود ندارد با این وجود، در سال های گذشته، زنان لبنانی كرسی های اندكی را توانسته اند در مجلس به دست آورند.

**حكایتی خواندنی از ورود زن لبنانی به عرصه سیاست

تاریخچه ورود زن لبنانی به عرصه سیاست حكایتی جالب دارد. ’ابتهاج قدوره’ كه پدرش از نمایندگان مجلس بود، در سال 1947میلادی ( 1326 )توانست با آغاز حركتی اجتماعی برای تغییر در قانون اساسی، زمینه مشاركت زنان در انتخابات مجلس را فراهم كند و بدین ترتیب اولین گام با دادن حق رای به زنان در انتخابات مجلس البته بدون حق كاندیدا شدن محقق شد. بدین ترتیب این اولین حركت بانوان لبنانی در راستای رسیدن به مساله تساوی حقوق مرد و زن در عرصه های اجتماعی و سیاسی بود.

سه سال بعد نیز با تشكیل شورای اجرایی ’جمعیت بانوان’ اقدامات لازم در راستای سازماندهی امور در راه احقاق حقوق زن در جامعه لبنان صورت گرفت. پس از آن در سال 1963میلادی ( 1342 ) ’میزنا بستانی’ به عنوان اولین زن وارد مجلس شد. با ورود بستانی به مجلس، زمینه تشویق زنان در فعالیت های سیاسی و دیگر عرصه ها فراهم شد.

در سال 1965میلادی ( 1344 ) خانم ’نهاد سعید’ كرسی طایفه مارونی در استان ’جیبل’ در مجلس را پس از درگذشت ’انتوان سعید’(نماینده مجلس)، به خود اختصاص داد. وی در انتخابات بعدی طی رقابت با ’ریمون اده’ نتوانست به آراء مورد نظر خود دست یابد.

نهاد سعید در انتخابات پارلمانی 1996میلادی( 1375)، بار دیگر تلاش كرد به مجلس بازگردد ولی موفق نشد تا آنكه سرانجام توانست پسر خود ’فارس سعید’ را در سال 2000 میلادی ( 1379 ) به پارلمان راهی كند.

** زنانی كه به مجلس راه یافتند

در سال 1992 میلادی( 1371 ) ، ’مها خوری اسعد’ با شركت در انتخابات مجلس لبنان توانست، یكی از سهمیه های مارونی در استان جیبل را به خود اختصاص دهد.

نتایج انتخابات سال 2005 میلادی ( 1384 ) كه طی آن تنها 6 زن به پارلمان راه یافتند خود حاكی از ظهور موج ناامیدی زنان مشاركت كننده در عرصه های سیاسی لبنان بود. این خانم ها شامل’صولانج جمیل’، همسر ’بشیر جمیل’ (رییس جمهور اسبق لبنان كه بلافاصله بعد از انتخاب شدنش به قتل رسید)، ’ ستریدا جعجع’، همسر ’سمیر جعجع’ رییس حزب نیروهای لبنانی، ’بهیه حریری’ خواهر ’رفیق حریری’ (نخست وزیر اسبق لبنان)، دكتر ’غنوه جلول’، گیلبرت زوین’، ’نایله معوض’، همسر رییس جمهور اسبق’رینیه معوض’(كه وی نیز بلافاصله بعد از انتخاب شدن ترور شد) بودند.

این شش نماینده زن در حقیقت از طریق رقابت واقعی، وارد این عرصه نشدند بلكه ورود آنها به دنیای سیاست، تنها به دلیل ارتباط هاو وابستگی های خانوادگی و سیاسی آنها بود.

اغلب این زنان در انتخابات های پارلمانی بعدی رأی نیاوردند و از مجلس بیرون رفتند اما تنها بهیه حریری و ستریدا جعجع توانستند كرسی های پارلمانی خود را حفظ كنند.

’نایله توینی’ نیز در سال 2005 میلادی( 1384 ) بعد از ترور پدرش ’جبران توینی’ به مجلس راه یافت و هم اكنون نیز نماینده است.

بدین ترتیب در حال حاضر در میان 128 نماینده مجلس لبنان، تنها 3 تن از آنها زن هستند.

** زنان در دولت

همچنین با نگاهی به حضور زنان در كابینه دولت و در سطوح وزارتی، می توان به حضور كم رنگ آنها در كابینه های مختلف لبنان توجه كرد.

حضور اولین زن در دولت در سال 2004 میلادی( 1383 ) صورت گرفت كه در این سال دولت ’عمر كرامی’ توانست ’لیلی صلح’ و ’وفاء الضیفه حمزه’ را به ترتیب به عنوان وزرای صنعت و مشاور دولت برگزیند. ’ریا حسن’ وزیر اقتصاد لبنان در دولت حریری نیز تنها زن حاضر در دولت وحدت ملی سعد حریری بود.
در دولت كنونی لبنان به ریاست ’نجیب میقاتی’ نیز شاهد حضور كم رنگ زنان در آن هستیم. از سوی دیگر با مشاهده مشاركت فعال زن در دستگاه قضایی، آنها به خوبی توانسته اند جای كم رنگ و احیانا بی رنگ خود را در دو قوه مجریه و مقننه كشور جبران كنند. نقش فعال زنان در این عرصه در مقایسه با عرصه های دیگر حاكی از رشد و توانمندی آنها در امور قضایی است.

بر اساس آخرین آمارها، 40 درصد از كاركنان دستگاه قضایی لبنان را زنان تشكیل می دهند و پیش بینی می‌شود كه این تعداد قبل از فرا رسیدن سال 2015میلادی ( 1394 ) به تساوی میان مردان و زنان برسد.
طبق مطالعاتی كه سال گذشته انجام پذیرفت، تعداد زنان شاغل در امور قضایی به 200 قاضی مقابل 290 قاضی مرد رسیده است. با توجه به نتایج رقابت های گزینش قضات در مؤسسه عالی قضایی از مجموع 16 قاضی انتخاب شده، 13قاضی زن به این مؤسسه راه یافتند و تعداد كنونی اعضای زن این مؤسسه به 25 زن قاضی رسیده است و این خود نشان دهنده حضور چشمگیر زنان در این عرصه است.

لازم به تاكید است كه برای تصدی ریاست شورای عالی قضایی لبنان در دولت میقاتی نام دو زن ( الیس شبطینی، ارلیت طویل) نیز مطرح شده است.

** فعالیت زنان در سطح امنیتی و نظامی

از سوی دیگر فعالیت زنان لبنانی در سطح امنیتی و نظامی نیز شاهد موفقیت های زیادی بوده و طی دهه هشتاد میلادی در ارتش، پلیس، و دیگر ادارات حضور قابل توجهی داشته است و زن لبنانی توانسته در این عرصه ها به خصوص در ارتش و پلیس به جایگاه والایی دست یابد.

به عنوان مثال می توان به نام ’دلال رحبانی’ اشاره كرد كه به درجه ژنرالی در پلیس رسیده است. این درجه، فرصتی برای وی به منظور رسیدن به ریاست پلیس لبنان در سال های 2006 و 2007 میلادی ( 1385 و 86 13) به وجود آورد. او اولین زن در خارومیانه است كه تاكنون این جایگاه را كسب كرده است.

با نگاهی به نقش نظامی زنان در تاریخ احزاب لبنان، می توان به وجود زنان چریكی كه نقش بسزایی در جنگ های داخلی سال های 1975 و1989میلادی ( 1354 و 1378 ) داشتند، هم اشاره كرد. این زنان به ویژه در درگیری های احزاب راست لبنان، مانند حزب نیروهای لبنانی به ریاست ’سمیرجعجع’ شركت داشتند.
’می شدیاق’ روزنامه نگار مشهور لبنانی به جنگ در قالب نیروهای لبنانی علیه دیگر گروه های داخلی كه طی آن تعداد بسیاری كشته شدند،افتخار می كند.

** نقش زنان در مبارزه بارژیم صهیونیستی
زنان لبنانی با همكاری كلیه احزاب طرفدار مقاومت لبنان، در رویارویی با تهدیدها و اشغالگری های رژیم صهیونیستی، نقش بسزایی در پشتیانی از نیروهای مقاومت از خود نشان داده اند.
در دوران اشغال جنوب لبنان توسط رژیم صهیونیستی، حزب الله و جنبش ’امل’ از زنان برای رساندن كمك های اولیه، اسلحه و وسایل مورد نیاز به رزمندگان كمك می گرفتند.
حزب ’عربی اجتماعی سوریه’ با مشاركت زنان در عملیات نظامی علیه رژیم صهیونیستی دست به اقدامات شجاعانه ای علیه این رژیم زد. در این میان می توان به عملیات انتحاری ’سهی بشاره’ در سال 1988میلادی ( 1367 ) برای ترور ’انتوان لحد’ سر دسته مزدوران رژیم صهیونیستی و عملیات ’لولا عبود’ در سال 1985 ( 1364 ) و ’سناء محیدلی’ از حزب قومی سوریه در سال 1985میلادی اشاره كرد.

** نقش حزبی زنان لبنانی
اما در رابطه با نقش زنان در فعالیت های حزبی لبنان، این فعالیت ها به صورت گسترده از طریق فعالیت های دانشجویی یا سازمان جوانان در چهارچوب فعالیت های احزاب دینی و عقیدتی انجام می شود ولی با وجود این فرصتها، خانم ها از رسیدن به پست های بالای حزبی محروم شده اند و نقش آنها تنها به امور اجتماعی و تشكیل انجمن زنان محدود شده است.
زنان در لبنان به ندرت و در شرایط كاملا استثنانی به ریاست احزاب برگزیده می شوند. به عنوان مثال ’جیتا حبیقه’ پس از ترور همسرش ’ایلی حبیقه’ به ریاست حزب ’لائیك ملی آزادی خواه’ در سال 2005میلادی ( 1383 ) رسید.
’ ستریدا جعجع’ همسر سمیر جعجع نیز به مدت ده سال نقش فرماندهی حزب نیروهای لبنانی را در دوران محكومیت همسرش به اتهام ترور ’عمر كرامی’ نخست وزیر سابق لبنان در سال 1994 میلادی ( 1373 ) برعهده داشت ولی بعد از آزادی جعجع وی به نفع همسرش از رهبری حزب كنار كشید و به عنوان نماینده این حزب در مجلس لبنان مشغول به كار شد.

حزب الله در مقایسه با دیگر احزاب لبنانی فرصت های بیشتری را برای حضور زنان در فعالیت های سیاسی ایجاد كرده است؛ در این راستا می توان به تعیین ’ریما فخری’ به عنوان عضو شورای سیاسی این حزب در سال 2005 میلادی ( 1384 ) اشاره كرد.

این شورا با 18 عضو در ارائه و پیشنهاد مواضع سیاسی، اتخاذ تدابیر لازم پیرامون مسابل داخلی، فرهنگ سازی و تقویت همكاری با دیگر احزاب به طور گسترده فعالیت می كند.

با مروری به جایگاه زنان در اداره شهرداری ها و امور روستایی، نقش زنان در این اماكن در مقایسه با نقش آنها در پارلمان و كابینه بسیار فعالتر و كارسازتر بوده است؛ به طوری كه از مجموع كل كاندیداهای نامزد عضویت شهرداری ها (11424) تعداد كاندیدهای این دوره در مقایسه با كاندیدهای دوره قبلی از 552 به 1346 كاندیدا رسید. به عبارت دیگر درصد مشاركت زنان در این انتخابات به 4/7 درصد رسیده است.
آمار حضور زنان لبنانی در عرصه های مختلف نشان می دهد كه زنان در امور انجمن های اجتماعی، بهداشتی، تربیتی، درمانی و اقتصادی و حتی بازرگانی نیز توانسته اند نقش خوبی را ایفا كنند كه در فرصتی دیگر به آن پرداخته خواهد شد.

ارسال به بالاترین ، توییتر ، فریندفید ، فیسبوک

در همين بخش :

یک خبر تلخ؟ یک قانون‌شکنی؟ یک تصمیم بخشنامه‌ای جدید؟

چرا بایست به سکسوالیته پرداخت؟ / نفیسه آزاد

آزارجنسی خانگی؛ «قربانی» نه، «نجات یافته»

زنان، بزرگترین بازندگان بهار عرب

سانسور از دیدگاه جنسیتی/الهه‌ امانی

ديگر بخش ها :