زنانی که زیر بار نمی‌روند: سمیرا ابراهیم و زنانی که درباره خشونت جنسی در مصر صحبت می‌کنند

پذيرش > سایت نوشته ها > زنانی که زیر بار نمی‌روند: سمیرا ابراهیم و زنانی که درباره خشونت جنسی در مصر صحبت (...)

زنانی که زیر بار نمی‌روند: سمیرا ابراهیم و زنانی که درباره خشونت جنسی در مصر صحبت می‌کنند

شهرزادنیوز: مصریان مجمسه "اسفینکس" را "ابوالهول" می‌نامند، یعنی "پدر وحشت". اما پدر واقعی وحشت برای زنان در این کشور "تجاوز" است.

خطر خشونت جنسی از مدت‌ها پیش وسیله‌ای شده است که زنان را از رفتن به خیابان‌ها و میادین و مطالبه حقوق سیاسی‌شان باز می‌دارد. در ده سال گذشته تعداد زنان محجبه در مصر چنان افزایشی یافته است که در پایین شهر قاهره به ندرت زنی را بدون روسری می‌توان دید. این چهره عمومی یک راز زشت را پنهان می‌کند: زنان، محجبه یا غیر محجبه، در سکوت از خشونت جنسی، تجاوزهایی که علنی نمی‌شوند، و تعرض جنسی رنج می‌برند، و علت اصلی هم آن است که آنان مقصر و بی‌آبرو شناخته می‌شوند و ممکن است به این دلیل مطرود شوند، مورد ضرب و شتم قرار گیرند و حتا کشته شوند.

یکی از بزرگ‌ترین، اگرنه بزرگ‌ترین، گام‌های برداشته شده در زندگی زنان مصر پس از انقلاب این است که چند زن به پا خاستند و خطر دو جانبه خشونت جنسی و بی‌آبرویی را به چالش طلبیدند، آن هم با صحبت کردن.

من در یکی از جاده‌های خاکی پشت دیوار یک دادگاه نظامی در حومه قاهره با سمیرا ابراهیم ملاقات کردم؛ او برای رسیدگی به شکایتش از ارتش به خاطر انجام "تست باکرگی" در زمان بازداشت‌اش، به دادگاه آمده بود. سمیرا زن جوان کوتاه قد پر حرارتی است با روسری روشن و شلوار جین آبی رنگ که تند تند متنی را روی تلفن همراهش می‌نویسد. او اهل "سوهاج"، شهری متوسط در جنوب مصر، می باشد که از ارتش شکایت کرده است؛ چون پس از دستگیری در میدان تحریر در ماه مارس گذشته، در اتاقی پر از سرباز که داشتند با تلفن دستی‌شان از او عکس می‌گرفتند، مردی یونیفورم پوش به او انگشت رسانده بود.

وقتی دیدمش، به شدت عصبانی بود چون به خاطر ترافیک قاهره دو ساعت طول کشیده بود تا به دادگاه برسد و چند ساعت بعد تازه به او گفته شده بود که باید صبر کند تا یک روز دیگر دکتری غیر نظامی به دادگاه بیاید و در باره این تست شهادت بدهد. او شغلش را از دست داده و هر روز تهدید به مرگ می‌شود و اکنون هم باید سال‌ها با سیستم قضایی ناکارآمد و فاسد مصر سر و کله بزند.

سمیرا می‌گوید که پشیمان نیست. شکایتش – که در کمال تعجب پدرش، یک فعال سیاسی که سال‌ها مخالف حکومت مبارک بود، مشوق آن بوده است – عرصه جدیدی را گشوده است.

دالیا عبدالحامد، محقق حقوق بشر، همراه با انجمن حقوق خصوصی، پیش از انقلاب شنیده بود که از زنان محکوم به زندان یا مجبور به زندگی در خانه‌های امن تست باکرگی می‌شود، اما هیچ کس علنا در این باره صحبت نمی‌کرد. او می‌گوید: "ما فقط کسی را نداشتیم که حرف بزند، هیچ کس ما را باور نمی‌کرد. وقتی سمیرا ابراهیم حرف زد، ما یک نفر را پیدا کردیم. و الان دیگر قضیه عوض شده است. الان کسی هست که می‌گوید: من خجالت نمی‌کشم، شمایید که باید خجالت بکشید.

"همیشه به قربانیان گفته می‌شود که تقصیر خودت است: تو تا دیر وقت بیرون بودی، لباست مناسب نبود. بنابراین موارد تجاوز خیلی خیلی کم گزارش می‌شوند. برخورد پلیس با زنان دوستانه نیست. اگر شکایت کنی که به تو تجاوز شده است، آن‌ها فورا به تو مشکوک می‌شوند که فاحشه‌ای."

در 9 مارس 2011 که ارتش سمیرا و چند زن دیگر را در میدان تحریر دستگیر کرد، تهدیدشان کرد که متهم به فحشا خواهند شد. سمیرا می گوید در 5 روزی که در بازداشت بودند، اول با میله‌‌های برقی شکنجه شد. یک روز، از همه زنان خواسته شد که در دو ردیف باکره‌ها و غیر باکره‌ها به صف شوند. غیر باکره‌ها – که سمیرا یکی از آنان بود – به یک اتاق باز برده شدند و در آن جا مردی یونیفورم‌پوش، یک تست شبه علمی انجام داد.

از زمان شکایت، که یک قاضی تست‌ها را غیر قانونی خواند، سمیرا در مصر مشهور شده است و حامیانش مرتب در توئیتر او را تشویق می‌کنند. وی همچنین هر روز پیام‌های تهدیدآمیزی هم دریافت می‌کند.

تست‌های باکرگی فقط یکی از موارد طیف گسترده‌ایست که یک سر آن عدم شکایت در صورت تجاوز، و سر دیگر آن، بلای فراگیر تعرض جنسی است. زنان مصری می‌گویند خیابان‌ها و مغازه‌ها به محل‌های سوت کشیدن، متلک گفتن، انگلولک کردن و نشیگون گرفتن تبدیل شده‌اند، بلایی که زنان خاورمیانه را در خانه‌هایشان و دور از اماکن عمومی نگاه می‌دارد.

ربکا چیائو یک سال است که دیگر به آرایشگاه نرفته است، چون پسری که موهایش را سشوار می‌کشید، ناگهان دستانش را درون سینه‌هایش برده و پستان‌هایش را چلانده بود. او لرزان به خانه برگشت و وب‌سایتی برای گزارش موارد تعرض جنسی به نام "harassmap.org" باز کرد که محل گزارش‌ها را شناسایی کرده و به دست صدها داوطلبی می‌رساند که با همسایگان‌شان در باره مشکل تعرض به زنان صحبت می‌کنند.

برخی از مصریان می‌گوید که تعرض – که زنان در مغازه‌ها، در مأموریت‌هایشان و در محل کار دچار آنند – از سرخوردگی جنسی جامعه‌ای برمی‌خیزد که مردان نمی‌توانند تا هنگام ازدواج رابطه جنسی داشته باشند و نمی‌توانند از پس مخارج ازدواج برآیند. زن‌ستیزی هم وجود دارد. چیائو می‌گوید: "آن‌ها از سرخوردگی جنسی حرف می‌زنند. اما من باور نمی‌کنم. وقتی مردان متأهل و پسران 8 ساله هم این کار را می‌کنند، این سرخوردگی جنسی نیست."

عبدالحامد هم موافق است که مسئله سکس مطرح نیست. "از سوی دولت در خانه ها و در خیابان‌ها یک تبعیض جنسیتی وجود دارد. این به بخشی از هنجار اجتماعی تبدیل شده است. خشونت جنسی سمبلیک هم وجود دارد: وقتی خانواده‌ای فقیر است، ترجیح می‌دهد پسر را به مدرسه بفرستد، نه دختر را." این خشونت سمبلیک است."

عبدالحامد می‌گوید: "خانواده‌ها به پسرهایشان می‌گویند که سوپرمن هستند. سپس مردان در خیابان‌‌ها زنانی را می‌بینند که مدیر هستند و آزادانه راه می‌روند. آزار جنسی وسیله‌ی آن‌ها برای تحقیر زنان و فرستادن شان به جایی است که به نظر آن‌ها به آن تعلق دارند."

ربکا چیائو و دالیا عبدالحامد از جمله 250 زن خاورمیانه‌ای هستند که در روز چهارشنبه در کنفرانسی در قاهره شرکت کردند تا با رهبران زن انقلابی ملاقات کنند و در باره نحوه استفاده از اینترنت برای پیشبرد خواسته های سیاسی زنان در منطقه گفتگو کنند. سخنرانان شامل تعداد قابل توجهی از زنان برجسته انقلابی بودند، از جمله وبلاگ‌نویس مصری – آمریکایی، مونا التهاوی، فعال حقوق بشر مصری (که با بازوی گچ گرفته شرکت کرده بود، چون در تابستان از سوی گروهی از سربازان مورد تهاجم جنسی قرار گرفته و بازویش شکسته بود)، دالیا زئیدی، یکی از وبلاگ‌نویسان منتخب دیلی بیست به عنوان "17 تن از شجاع‌ترین وبلاگ‌نویسان دنیا" و "مانال الشریف"، یک مادر مطلقه 32 ساله از عربستان سعودی که مبتکر کمپین رانندگی زنان عربستان سعودی است.

مونا التهاوی با بازوی شکسته در تعرض جنسی در نزدیکی میدان تحریر، سخنران اصلی میزگرد بود. وی اظهار داشت، کنار گذاشتن ترس از تعرض جنسی انقلابی‌ترین عملی است که زنان می‌توانند انجام دهند. "ما از سرنوشت یکدیگر انرژی می‌گیریم و راه مبارزه ما، سخن گفتن از بلایی است که بر سرمان آمده است، بی آن که خجالت بکشیم. ما به کمک هم واقعیت موجودی که زنان منطقه را در چنان موقعیتی قرار داده است، دگرگون خواهیم کرد."

در حالی که زنان در مبارزه برای براندازی مبارک سهیم بودند، بعدا از پروسه‌های سیاسی کنار گذاشته شدند. فقط پنج نفر از نمایندگان مجلس 500 نفری زن هستند؛ و در نظرسنجی غیر رسمی از 1400 نفر که دالیا زئیدی طی انتخابات انجام داد، معلوم شد که حتا یک نفر، زن یا مرد، پیدا نمی‌شود که به کاندیدای زن برای پست ریاست جمهوری رأی دهد.

احزاب مذهبی که قدرت را در مصر به دست خواهند گرفت، مخالف شدید مشارکت سیاسی و حقوق زنان هستند، و منابع مالی آن‌ها را شیخ‌نشین‌های زن‌ستیز خلیج تأمین می‌کنند. یک کمیته دولتی منابع مالی سازمان‌های غیر دولتی را بررسی می‌کند تا مانع نفوذ غرب شود. آن‌ها اخیرا اعلام کردند که بزرگ‌ترین دریافت‌کننده کمک‌های مالی خارجی در سال 2011 یک سازمان سلفی بوده است که 50 میلیون دلار از عربستان سعودی و قطر دریافت کرده است.

در عربستان سعودی انقلاب نشده است، اما زنان سعودی بر اثر خیزش‌های منطقه دل و جرأت پیدا کرده‌ اند. مانال الشریف، یک زن 32 ساله لاغر با صدایی آرام، برای نقض قوانین عربستان سعودی علیه رانندگی زنان در بهار سال گذشته به 9 سال زندان محکوم شد. پس از آن، برادرش که ماشین‌اش را به وی قرض داده بود، مجبور شد با تمام خانواده از کشور خارج شود و پسر 6 ساله‌اش در مدرسه به خاطر شجاعت مادرش مورد آزار و اذیت هم‌شاگردی‌هایش قرار دارد.

او از کارش دست نکشید. یک ماه بعد، او و چند زن دیگر می‌خواهند درخواست گواهینامه رانندگی کنند تا ببینند که ممنوعیت رانندگی زنان، یک قانون است یا یک رسم. او می‌گوید: "وقتی بگویند نه، ما دادخواست خواهیم داد."

الشریف می‌گوید او از یک زن سعودی به نام عایشه الهام گرفته است، مادری با دو دختر که شوهرش را ترک کرد، چون بدرفتار بود و می‌خواست دو دختر 11 و 13 ساله را شوهر بدهد. او که از دست شوهرش پنهان شده بود، و حجاب کامل با برقع داشت، بدون راننده نمی‌توانست جایی برود. الشریف عایشه را قانع کرد یک اتومبیل تهیه کند و او هم عزم جزم کرد و یک نفر را مأمور کرد که ماشینی با شیشه‌های تیره برایش بخرد. عایشه بیش از آن می‌ترسید که تنهایی رانندگی کند، بنابراین دختر 13 ساله‌اش را با ماشین سر کار برد.

الشریف وقتی تعریف کرد که عایشه در ملاقاتشان هرگز نقابش را برنداشته، گریه‌اش گرفت. "هیچوقت چهره‌اش را ندیدم. اما از لرزش دستانش می‌فهمیدم چقدر می‌ترسد که دارد داستانش را برای من تعریف می‌کند. من این کار را برای او کردم."

فلسفه شیخ‌نشین‌‌های خلیج از طریق مردان مصری که در کشورهای ثروتمند خلیج کار می‌کردند، به مصر وارد شد. نفوذ آنان در خیابان‌های قاهره مشهود است، در خیابان‌هایی که زنان محجبه کمرو با چادرهای تیره روز به روز متداول‌تر می‌شوند و ایده‌آل تخیلی سلطه مردانه، شادی را از چهره شهر سرزنده نجیب محفوظ می‌زدایند.

سرانجام به این علت کنفرانس حقوق زنان قاهره گام کوچک اول است. جنبش زنان رو به ظهور در مصر پساانقلابی تنها است. این جنبش به مردان و به پول نیاز دارد.

چند قهرمان شجاع گام‌های اولیه را برای غلبه بر موانع روانی برداشته‌اند. اما نمی‌توانند در جایی که نظر یک ملت نسبت به زنان و زندگی اجتماعی نیازمند دگرگونی است، تغییری پایدار به وجود آورند. یکی از شرکت‌کنندگان، یک زن روزنامه‌نگار مصری، می‌گوید: "این جلسه برای ایجاد شبکه و ارائه یک عرصه به مردم عالی بود. اما باید شرکت‌های تکنولوژیکی برای این جنبش سرمایه‌گذاری کنند نه این که فقط جلسه برگزار کنند."

الشریف به خوبی می‌داند که حقوق زنان در مصر با اهداف منافع ثروتمندان و قدرتمداران کشورش مغایرت دارد. می‌گوید: "گاهی آرزو می‌کنم نفت ما تمام شود."

برگرفته از سایت دیلی بیست

ارسال به بالاترین ، توییتر ، فریندفید ، فیسبوک

در همين بخش :

یک خبر تلخ؟ یک قانون‌شکنی؟ یک تصمیم بخشنامه‌ای جدید؟

چرا بایست به سکسوالیته پرداخت؟ / نفیسه آزاد

آزارجنسی خانگی؛ «قربانی» نه، «نجات یافته»

زنان، بزرگترین بازندگان بهار عرب

سانسور از دیدگاه جنسیتی/الهه‌ امانی

ديگر بخش ها :