کمپین یک میلیون امضاء و راهیابی مطالبات زنان به سطوح بالای هرم قدرت

پذيرش > تریبون > مقالات > کمپین یک میلیون امضاء و راهیابی مطالبات زنان به سطوح بالای هرم قدرت

کمپین یک میلیون امضاء و راهیابی مطالبات زنان به سطوح بالای هرم قدرت

17 تیر 1386 - زارا امجدیان - نسخه قابل چاپ

دنياي امروز دنياي پر تناقضی است و این شاید ناشی از خصلت غیردمکراتیک جوامعی چون ماست که سرشار از تناقضات است. روزي که رای دهندگان انتخابات ریاست جمهوری میان دو گزینه آقایان احمدی نژاد و رفسنجانی قرار گرفته بودند و باید یکی را انتخاب می کردند، با خودم فکر می کردم با وجود قوانین متصلب تبعیض آمیز در جامعه،کدام يک از اين دونفر گامي براي ایجاد فضای مناسب جهت فعالیت کنش گران مدافع حقوق زنان بر خواهد داشت و هنگام تدوین سياست هاي کلان براي ايران پر از تفاوت هاي فرهنگي، کدامشان به زنان به عنوان نيمي از جمعيت کشور نيم نگاهي خواهند کرد و فرصت هايي را براي احقاق حق زنان ايجاد می کنند؟

بیش از دو سال از آن روز ها مي گذرد، ما که از ابتدا نیز چشمداشتی به صاحبان قدرت نداشتیم، در پروسه های پر فراز و فرود عمل اجتماعی و جمعی، از برگزاری کارگاه ، سمینار و تجمع و..گرفته تا " کمپين يک ميليون امضا براي تغيير قوانين تبعيض آميز"، در حاشیه رقابت در قدرت، با اتکا به توان خودمان کارمان را ادامه دادیم. سخت بود و جسارت مي خواست به ميان زنان هموطن رفتن. زناني که سال هاست زير سايه استبداد نظام مرد سالاري فراموش کرده بودند که حقوقي دارند و مي توانند براي گرفتن حقشان تلاش کنند. بيشترين باز خورد مردم، نااميدي آنها بود "از قدرت"! قدرتي که به خواسته مردم بی توجه مانده بود و هر آنچه را که مطابق منافع خود مي دانست بر مردمش تحميل کرده بود.
اما اکنون اتفاق عجيبي در حال رخ دادن است. در خبر ها مي خواندم که رئيس مجمع تشخيص مصلحت نظام با بيان اينكه نمايندگان مجلس ميتوانند برابري ديه زن و مرد را به صورت طرح ارائه كنند و اگر مجلس هفتم آن را تصويب كرد، افتخار است، اما اگر تصويب نكرد يا شوراي نگهبان آن را رد كرد، در مجمع ميتوانند در اين زمينه اقدام كنند. در خبری دیگر آمده است که زنان اصول گراي مجلس شوراي اسلامي با همکاري کميته فرهنگي- اجتماعي زنان، برخي از موارد قانون مدني، در مورد حقوق زنان و خانواده از جمله برابری در ارث و دیه را که احتياج به بازنگري و تغيير دارد، آماده کرده و اين موارد را براي تغيير به مقام رهبري ارائه خواهند کردو به تازگی هم به مناسبت روز زن، زنان اصلاح طلب در نامه ای سرگشاده از نمایندگان مجلس هفتم خواسته اند که برابری دیه زن و مرد را در دستور کار خود قرار دهند.
چه اتفاقي افتاده است؟ گروه هايي که به لحاظ سياسي رقيب هم هستند در خواسته ی برابري دیه ميان زن و مرد، یکی از خواسته های مطرح شده در کمپین یک میلیون امضا، به توافق رسيده اند. یک سال پیش فعالان جنبش زنان برای طرح این خواسته ها زندانی و ومحاکمه شدند و اکنون محکوم به حبس و شلاق شده اند! خواسته اي که بسياري از زنان خاموش جامعه (که صدايشان به جايی نمی رسد) در خلوت پرسکوت خانه هايشان به تحقق آن، چون آرزويي دست نيافتني مي انديشند و می دانیم که خاموشي اين زنان دليل بر پذيرفتن شان نمی شود!

منظر از یک روایت

منظر اول: يک ديدگاه آن است که مبارزات زنان فعال در طول سال ها با عمومي کردن بحث زنان در جامعه و به خصوص دو سال گذشته –با برگزاری تجمعات و کمپين ها ، فعالیت در سایتها و وبلاگهای زنانه و هزينه هايي که فعالان زن در پیگیری مطالبات بر حقشان متحمل شده اند- اکنون به بار نشسته است . و جنبش زنان با استفاده از روش های نوين نظیر روش چهره به چهره در کمپين يک ميليون امضا موفق شده است که مطالبات زنان را به سطح فوقانی سلسله مراتب قدرت بکشاند و آن را به گفتمان سياسي روز تبديل کند.

منظر دوم: اينکه مطرح شدن اين مطالبات در سطح قدرت، بازي تبليغاتي احزاب سياسي براي جذب راي مردم به منظور پیروزی در انتخابات است. در جوامعي که انتخابات مبتني بر راي مردم است "تبليغات" موضوع مهمي است که هر حزب سياسي براي پيروزي از آن استفاده خواهد کرد.. این موضوع امری عادی برای جذب رای دهنده است، اما نکته ای که نباید از آن غافل ماند این است که همواره مسئله زنان در مبارزات انتخاباتی امری عام و کلی بود و مسئله تغییر یا برابری قوانین مربوط به زنان کمتر متوجه کاندیدا یا احزاب سیاسی بوده است، در خرداد 84 نیز این زنان بودند که از فرصت انتخاباتی برای طرح مطالبات حقوقی شان استفاده کردند تا تجمع رو به روی دانشگاه تهران را شکل دهند اما اکنون این کاندیدا ها و احزاب و قدرتمندان هستند که به سراغ زنان و مطالبات حقوقی شان آمده اند. اکنون مطرح شدن برابری حقوقی در گفتمان سیاسی و رسمی حاکمیت و شروع آن با "برابري ديه زن و مرد" از سوی احزاب سياسي با گرايش هاي ايدئولوژيکي متفاوت در ايرا ن امروز مي تواند براي هر حزبي هويت جديدي را به ارمغان بياورد و در بازي قدرت، مهم است که چه کسي بگويد " من اين تغيير را ايجاد کردم" چرا که مي تواند مشروعيت خود را از طريق تاييد يک «خواست عمومي» تضمين کند. کيست که نداند در دنياي امروز، قدرت بدون مشروعيت نمي تواند پايدار بماند. اين جاست که " به نام خود کردن" يک پيروزي، برای حفظ مشروعیت و اقتدار، مهم است و البته گاهی هم جنجال برانگيز.

شکل گیری «هویت» در روند فعالیت جمعی

اکنون پرسش اين است که آيا براي جنبش هاي اجتماعي (به ویژه جنبش زنان) که خواستار تغيير هستند و خواسته هایشان را نیز به طور مستمر مستند می کنند، اهمیت ثبت حرکت به نام آنان یا دیگری تا چه اندازه مهم است؟

اساسا براي هر جنبشي، هويت، به راستی موضوع مهمي است و نمي توان با شعارهایی آرمان گرایانه به سادگي از کنارش گذشت اما اينکه جنبش ها چه چيزي را هويت خود مي دانند، مسئله ايست قابل تامل. هویت جنبش های اجتماعی نه یک ویژگی خاص کنشگران اجتماعی بلکه یک «فرایند اجتماعی» است. بنابراین هویت یک ویژگی غیر قابل تغییر و یک مفهوم از پیش موجود نیست بر عکس دقیقا در پروسه عمل است که احساس تعلق های خاص تقویت یا تضعیف می شود.احساس تعلق های خاص در طی فرایند درونی کردن اهداف و ضرورت آن شکل می گیرد. از این رو، یک هویت از پیش تعیین شده نیست که هدف کنشگران یک عمل جمعی را تعیین می کند، بلکه کنشگران حول هدف های مشترک جمع می شوند و در طول مسیر برای رسیدن به آن اهداف از طریق احساس تعلق جمعی و با درونی کردن آن ارزش ها و اهداف مشترک، هویت شان به تدریج شکل می گیرد. پس اگر آن اهداف از طریق دیگری و یا افراد دیگری تحقق یابد نه تنها خدشه ای در آن عمل جمعی ایجاد نمی کند (چرا که هدف را زیر سوال نبرده است) بلکه امید تازه ای در دل کنشگران آن کنش جمعی در راه رسیدن به اهدافشان ایجاد می کند.

از این منظر جنبش حقوقی زنان در ایران که یکی از مصداق های آن کمپین یک میلیون امضا است، هویت خود را در مسیری که کنشگران آن در رسیدن به هدف (که تغییر قوانین نابرابر است) می پیمایند، رقم می زند.به عبارتی هويت خود را در اهدافش متبلور ساخته است. يکي از اهداف اين کمپين گسترش و ايجاد مشارکت مدني متکي به روش چهره به چهره است براي رسيدن به خواست هايي است که به طور کاملا مشخص در قالب يک بيانيه مطرح کرده است. و هر چند که تغییر در قوانین تنها هدف و یا حتی شاید هدف اصلی اش نیست بلکه هویت اصلی این جنبش به گسترش تغییر فرهنگی و ترویج "قواعد جدید" نیز مرتبط است کمپین برای "انتشار" و "وارد ساختن" موضوعات جدید در بحث های عمومی از توانایی زیادی برخوردار است، و همین امر را زمینه ساز تغییر می داند. فعالان کمپين معتقدند که هر تغييري در حوزه زنان مستلزم تلاش آگاهانه زنان برای رساندن صداي اعتراض شان در عرصه عمومی است. بنابراین آنچه در اولویت قرار دارد شدت «حساسیت برانگیزی» کمپین یا به عبارت دیگر توانایی آن برای ایجاد حساسیت در میان مردم ، و فعالان سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، و دستگاه های قانونگذار است.

بنابراین فعالان کمپین یک میلیون امضا تنها تغییر افکار عمومی را دنبال نمی کنند، بلکه درصدد تاثیرگذاری و تغییر نگاه قانونگذاران و تغییر ارزش های آنان نیز هستند. از این رو موفقیتشان هم به افزایش حمایت نخبگان ارتباط دارد هم به افزایش حمایت افکار عمومی. و این دو حوزه بر یکدیگر تاثیرگذار هستند و رابطه متقابل با یکدیگر دارند. کمپین 1 میلیون امضا با پایداری و مقاومتی که در این راه در پیش می گیرد می تواند جدی بودن خواسته ها و ضروری بودن تغییر را مطرح سازد. با گذشت 10 ماه از آغاز فعاليت کمپين يک ميليون امضا و مشارکت بسياري از زنان و مردان حق طلب در سطوح مختلف نظير جمع آوري امضا از طريق ارتباط چهره به چهره، خبر رساني در سايت ها و روزنامه ها، مقاومت زنان فعال در زندان ها و پايداري شان در ادامه مسير حتا پس از محکوم شدن هاي متوالي، همه و همه نشان از استقامت و جدي بودن اين زنان مبارز در پي گيري خواسته هايشان است.

احزاب به میدان آمده اند

ایجاد چنین فضای باطراوت و پویا برای طرح گسترده حقوق زنان باعث شده که هم اکنون براي اولين بار احزاب و جناح های سياسي همگي بر ضرورت تغيير در وضعيت زنان تاکيد کنند یعنی این امر شاید نشان دهنده آن باشد که زنان آگاه و حق طلب جامعه ايران توانسته اند با مشارکت و پايداري در مبارزه بر عليه تبعيض هاي موجود، مسئله " زن" را در سطوح بالای هرم قدرت مطرح کنند. حال اگر احزاب سياسي هم به اين بلوغ رسيده اند که ناگزیرند به خواسته هاي مدني اهميت بدهند و در اين ميان مطالبات حقوقي زنان را به عنوان شعار تبليغاتي خود برگزينند، باید از سوی فعالان زن مورد استقبال قرار گیرد. چند سال پیش شیرین عبادی در انجمن حمایت از حقوق کودکان با رسانه ای کردن کودک آزاری و پیگیری پرونده آرین گلشنی و نیز در ادامه آن تجمع کوچکی که بعد از مراسم ختم او به راه انداخت موفق شد بحث کودکان را به مجلس بکشاند. حال مگر زن رنج دیده ای که اکنون می تواند حضانت فرزندش را تا 7 سالگی از آن خود کند، برایش فرقی دارد که بداند این شیرین عبادی بود که بحث حضانت کودکان را به مجلس کشاند و یا نمایندگان مجلس بودند که این قانون را تصویب کردند؟ گذشته از فعالان قدیمی تر جنبش زنان، حتا فعالان جوان تر این جنبش نیز از اقدامات فراوانی که در گذشته برای تغییرات هر چند اندک وجود داشته چندان باخبر نیستند، آن هم در زمانه ای که مانند امروز نه از اینترنت خبری بود و نه روزنامه ها و مجلات در مورد مسائل زنان می نوشتند. هر کدامشان که بخواهند براي تغییر و اصلاح اين قوانين در مجلس تلاش کنند چندان فرقي نخواهد کرد چرا که در تحلیل نهایی، پيروز اين ميدان زني ست که همه عمرش را رنج کشیده است، زن «صبور» ایرانی که قامت اش از سنگینی باري که اين قوانين ظالمانه بر دوش او افکنده به راستی خمیده شده است.

- از 22 خرداد سال 85 تا به حال شاهد 121 مورد بازداشت و زندانی شدن فعالان جنبش زنان بوده ايم، نزدیک به یک میلیارد تومان وثیقه و کفالت برای آنان صادر شده است و احکام صادره برای آنان مجموعا 14 سال حبس تعلیقی و نزدیک به 15 سال حبس قطعی (تعزیری) بوده است.

ارسال به بالاترین ، توییتر ، فریندفید ، فیسبوک

در همين بخش :

دهمین دورۀ مراسم تندیس صدیقه دولت آبادی ۱۳۹۲

کارت پستال‌هایی به بهانه‌ی هشت مارس و به یاد همه‌ی مبارزین راه برابری

بیانیه بیش از 350 تن از مدافعان حقوق زنان به مناسبت روز جهانی زن؛ زنان هر روز فرودست‌تر می‌شوند

لباسی که برای تن ما دوخته اند! /اعظم بهرامی

چالش‌ها و چشم‌انداز فعالیت مدنی زنان

ديگر بخش ها :