پشت هر زن ناموفق مردی ایستاده است / زن فردا

پذيرش > سایت نوشته ها > پشت هر زن ناموفق مردی ایستاده است / زن فردا

پشت هر زن ناموفق مردی ایستاده است / زن فردا

منیره نوبخت از آن دست زنانی است که همیشه و در هر شرایطی سعی دارد حضور زنان را در عرصه های مختلف مثبت ارزیابی نماید. وی که هم اکنون رییس شورای فرهنگی اجتماعی در حوزه زنان است و سابقه حضور در دوره چهارم و پنجم مجلس شورای اسلامی را دارد معتقد است دستهای پشت پرده مردان در گونه های مختلف انتخابات، سبب کاهش حضور گسترده تر بانوان در عرصه سیاست شده است. تحلیل جالب منیره نوبخت را در خصوص چرایی عدم چشمگیر زنان در سیاست و برخی موضوعات دیگر در گفتگو با «زن فردا»را در ادامه می خوانید.

با توجه به سابقه نمایندگی شما و قرارگیری در آستانه روز مجلس، ارزیابی شما از حضور و فعالیت زنان در مجلس هشتم از بعد کمی و کیفی چه در حیطه زنان و چه در مباحث کلی و کلان مجلس چیست؟

با توجه به اینکه بیشینه جلس چهارم و پنجم را دارم و پیش از ورود به مجلس به عنوان فردی علاقمند به کسب اطلاع بیشتر از قوه مقننه پیگیر فعالیت های مجلس و نمایندگان بودم تا جایی که جلسات مجلس را از رادیو گوش می دادم و قبل از ورود به مجلس آشنایی نسبتاًً زیادی از فعالیت و عملکرد مجلس در ادوار مختلف داشتم می توانم به صراحت بگویم که خانم های نماینده در تمامی ادوار جزو فعالترین نمایندگان حاضر در مجلس بودند. این مطلب را خدای ناکرده برحسب تعصب زنانه عرض نکردم.

خانم ها در تمامی جبهه ها همواره جزو پرتلاش ترین افراد جامعه بوده اند و همین موضوع باعث شده که نتوانند به عنوان فردی غیرفعال و کم کار در جامعه از آنها یاد شود.

فارغ از این مسئله، تعداد کم و احساس مسئولیت زیاد خانم های نماینده نسبت به حل مسائل خانم ها منجر به ارائه چهره ای فعال از آن ها شده است. در واقع این احساس را دارند که بار عظیمی بر دوش آن ها قرار گرفته و مسئولیتی فراتر از آقایان دارند، زیرا از یک سو به عنوان نماینده عموم مردم دارای وظایفی هستند و از سوی دیگر باید پاسخ گوی توقع اقشار مختلف خانم ها برای حل مسائلشان باشند.

با این موفقیتی که شما ذکر کردید چرا ما شاهد کاهش کمی خانم ها در دوره های مختلف هستیم؟ در مجلس چهارم، ۹ نماینده خانم حضور داشت یعنی سه برابر تعداد خانم های حاضر در مجلس اول ولی در مجلس هشتم ما شاهد حضور هشت نماینده هستیم یعنی حتی کمتر از مجلس چهارم! نیمی از جامعه و قشر دانشگاهی و تحصیلکرده ما خانم ها هستند، این تعداد نماینده خانم قطعاً رضایت بخش نیست؟

شکی نیست که تعداد خانم های مجلس، قابل قبول نیست و بسیاری از کارشناسان هم اذعان دارند که بهتر بود اگر شاهد حضور نمایندگان خانم بیشتری در مجلس بودیم و حتی بسیاری این تعداد کم خانم ها در مجلس را نقیصه می دانند. حقیقتاً هم مجلس با این حجم کاری و کمیسیون های تخصصی، حضور بیشتر خانم ها را می طلبد.

دلیل صریح آن که مسیر اصلی ورود به مجلس، جستجو کرد. احزاب و گروه های سیاسی که در هردوره انتخاباتی مجلس فعال می شوند و برای نشاندن افراد مورد نظر خود بر کرسی نمایندگی مجلس تلاش می کنند و از مهمترین دلایل است. متاسفانه در ایران اکثریت افراد گروه ها و احزاب سیاسی را آقایان تشکیل می دهند. طبیعی است که هنگام معرفی لیست سی نفره برای نمایندگی مجلس هم بخواهند همین آقایان را معرفی نمایند. شاید برخی بگویند ما در ایران احزاب قوی و بزرگ نداریم ولی نمی توان انکار کرد که احزاب و گروه های سیاسی کوچک و متعدد تاثیرگذار بسیار زیادی داریم و چون نوعاً تصمیم گیران و اعضای آن ها آقایان هستند، کاندیداها هم از میان همان آقایان انتخاب می شوند در نتیجه طبیعی است که اکثریت آقایان و اقلیت خانم ها معرفی می شوند.

به طور مثال وقتی در لیست سی نفره تهران، بیست و پنج آقا و پنج خانم معرفی می شوند و ده نفر از لیست رای نمی آورند، بسیار محتمل است که شانس خانم ها برای ریزش از لیست و حضور در میان ده نفری که موفق به کسب آراء نشده اند، بیشتر است.

یعنی برای حضور خانم ها مانع تعریف شده و واضحی نداریم، اما یک مانع نامرئی از طرف آقایان وجود دارد؟

بله. به همین خاطر در دوره های مختلف بحث سهمیه برای خانم های نماینده در مجلس مطرح شده است که کارشناسان اعتقاد دارند شیوه درستی نیست و باید اجازه داد خانم ها از فضای عادی جامعه و به طور طبیعی به مجلس راه یابند. یعنی انتخابات کاملاً باز و آزاد برای ورود به مجلس از طریق کسب رای.

البته این موضوع تنها در ایران مطرح نیست و در اکثر کشورهای دنیا به دلیل مردانه بودن ساختار سیاسی و احزاب، تعداد راه یافتگان خانم به مجلس کم تر از آقایان است و به همین دلیل در بسیاری از کشورها این موضوع از طریق سهمیه بندی برای خانم ها حل شده است.

این موضوع مغفول نماند که تعداد داوطلبین خانم ما در این سال ها همواره افزایش داشته و حتی در شهرهای کوچک که در ادوار گذشته کاندید خانمی برای ورود به مجلس وجود نداشته، در دوره های اخیر خانم ها حضور داشته اند و حتی به صورت مستقل هم اعلام کاندیداتوری و اقدام به تبلیغات نموده اند.

به نظر شما عدم تربیت نسل شناخته شده، منسجم و قوی و کارآمد خانم ها پس از نسل ابتدایی خانم های فعال انقلاب، تا چه حد در این ریزش موثر بوده است؟ قبول که تعداد آقایان بیشتر است ولی در میان همین تعداد خانم هایی هم که معرفی می شوند، خانم های شناخته شده در اجتماع حضور کم رنگ تری دارند؟

نه. من این را قبول ندارم. از منظر تربیت نسل یا عام تر، رشد اجتماعی خانم ها, روند رو به رشدی را طی کرده ایم. امروز به لحاظ رشد اجتماعی خانم ها در نسل نوجوان و جوان، شاهد وضعیتی هستیم که بسیار متفاوت با پنجاه یا سی یا بیست سال پیش است، یعنی رشد سال به سال.

به یقین می گویم امروز تعداد دختران نوجوان و جوانی که می توان مسئولیت های اجتماعی به آن ها واگذار نمود بسیار بیشتر از تعداد دختران نوجوان و جوانی است که در دوره ما توانایی پذیرش چنین مسئولیتی را داشتند.

یعنی جایگزینانی برای امثال خانم ها ابتکار، بهروزی، خود شما و بسیاری از فعالین زن دیگر؟

بله آنها خیلی بهتر از ما عمل خواهد کرد. به تعبیر ساده زمین تا آسمان بین نسل آن زمان و این زمان تفاوت است وقتی مقایسه می کنم زمان دانش آموزی خودم را با دانش آموزان امروزی رشد و شکوفایی و توان و استعدادی که به خصوص در عرصه فعالیت های اجتماعی دختران امروزی شاهد هستیم، هرگز سی یا چهل سال پیش شاهد نبودیم. یعنی طی یک مسیر صعودی پس از انقلاب.

من علی رغم این که حضور کم تعداد خانم ها در مجلس و بسیاری از پست های سیاسی و مدیریتی کشور را به عنوان یک نقیصه قبول دارم ولی می گویم اتفاق خوبی در ایران رخ داده و یک فضای عمومی رشد یافته برای زنان و دختران ما به وجود آمده که ما را کاملاً به آینده خوش بین و امیدوار می نماید. و من مطمئن هستم ما در آینده از همین تحولی که در جامعه برای زنان و دختران جوان رخ داده، شاهد تحولات بسیاری خواهیم بود.

اشاره کردید به این که اکثر احزاب ما دارای شاکله ای از آقایان هستند و همین موجب کم شدن یا محدود شدن فعالیت و حضور خانم ها شده است. چرا با گذشت سی سال از انقلاب ایران زنان ما نتوانسته اند حزبی منسجم و کارآمد داشته باشند که در انتخابات ها یا سایر زمان ها موجب بسط فعالیتشان بشود؟ اگرچه ما گروه ها و تشکل های بعضاً فعال خانم در جامعه بسیار داریم.

نه این که در این زمینه فعالیتی نبوده باشد، اما قطعاً این فعالیت ها به وسعت فعالیت آقایان نبوده است. دیگر این که انجام بسیاری از فعالیت ها به طور همزمان، فعالیت حزبی برای خانم ها را با مشکل مواجه کرده است. خانم ها دارای مسئولیت های مختلفی در عرصه خانه و خانواده، اجتماع، تحصیل و آموزش هستند و طبیعی است این تعدد مشغله و فعالیت زمان و توانی برای فعالیت حزبی قوی و منسجم باقی نمی گذارد، در حالی که آقایان می توانند به راحتی در کنار سایر فعالیت های خود، یک حزبی فعال و قوی باشند. ضمناً برخی موانع و مشکلات در فضای عمومی جامعه وجود دارد.

اگر حرکت آرام خانم ها در این مسیر بر اساس تدبیر باشد، قابل تمجید است، زیرا آن ها تمایل ندارند که با ایجاد فضای تقابلی که در سایر نقاط دنیا وجود دارد و ایجاد این حساسیت در میان آقایان که خانم ها به دنبال تصرف پست های آن ها و رقابت با آن ها هستند، به حقوق و جایگاه خود دست یابند و این نکته مثبتی است.

خانم های جوان تر هم باید به این نکته توجه کنند که هنر حرکت کردن، حرکت از میان مشکلات و موانع است و راه رفتن در زمین صاف و هموار نیست.خانم های ما به دلیل موانع و مشکلات اجتماعی، در زمینی ناهموار حرکت می کنند و این موجب ورزیدگی آن ها می شود.

در سال های اخیر ما شاهد رشد دو گروه خانم در جامعه بوده ایم. دسته اول کسانی که با رشدی سریع توانایی کسب کرسی های مدیریتی کلان را پیدا نموده اند و حتی امروز شاهد حضور یک حانم وزیر هستیم و دسته دوم کسانی که حتی توانایی کسب حداقل حقوق خود از جامعه و خانواده را هم ندارند. در سال های اخیر تا چه حد به رشد گروه دوم توجه کرده ایم؟ ما در جامعه ای زندگی می کنیم که دیه زن و مرد برابر نیست، مهریه عند المطالبه برای مردان مفهومی ندارد و زن در صورت جدایی طلب مهریه می نماید، سهم الارث زن و مرد برابر نیست، زنان مورد ضرب و شتم شوهران و برادران و پدران یا گاهاً مردان قرار می گیرند، طلاق منجر به ایجاد مشکلات عدیده در زندگی آینده یک زن می شود و بسیاری از مشکلا ت و مسایل دیگر. دسته اول به اصطلاح عامیانه توانایی این را دارد که گلیم خود را از آب بیرون بکشد، اما دسته دوم چه طور؟

این ها هیچ مغایرتی با هم ندارند و من اساساً‌هیچ ربطی بین این دو مغوله نمی بینم. یک مسئله این است که رشد اجتماعی برای کل جامعه اتفاق افتاده از جمله برای خانم ها و طبیعی است که خانم ها مراحلی را طی کنند و مثلاً‌در سطوح مدیریتی هم ارتقاء یابند.

فرض کنید زمانی توانایی مدیریتی خانم های ما در حد مدیریت یک مدرسه بود، اما امروز بر اساس رشدی که رخ داده خانم های توانمندی داریم که دارای مشارکت اجتماعی در سطوح بسیار بالا هستند و ما نمی توانیم منکر این موضوع باشیم.

این که بیان کنیم در جامعه ما مشکلاتی برای زنان وجود دارد، این مشکلات در مقایسه با سایر نقاط دنیا در حد بسیار نازلی قرار دارد. مطالعات ما به روشنی نشان می دهد و اثبات می کند که مثلاً در سطح مشکلات خانوادگی و خشونت علیه زنان، ما مسایل به مراتب کمتری را شاهد هستیم. البته نه این که ما بگوییم چون به طور طبیعی چنین مشکلاتی هست یا درصد مشکلات ما نسبت به سایر کشورهای جهان کم تر است، نباید به آن ها توجه کنیم، باید به این مشکلات هم توجه داشت. قوانین ما باید به یک سری از مشکلات زنان توجه بیشتری داشته باشند؟ بله.

اگر ادوار مختلف مجلس پس از انقلاب را بررسی نمایید، کمتر مجلسی را می توان یافت که در خلال کارهای خود به مسائل زنان توجه نکرده باشد، البته این که میزان و درصد توجه باید بیش از این باشد، بله. من هم موافقم. موافقم که برخی مسائل با سرعت و دقت بیشتری حل شود. البته زنان ما در گروه های مختلف از دانش اموزی و دانشجویی تا خانه دار و شاغل دارای مشکلاتی هستند که باید تلاش شود تا با راه حلی منطقی برطرف گردد و این تنها منوط به پیگیری خانم ها نیست و نیاز به بسیج عمومی در جامعه دارد. قوه مجریه، آموزش و پرورش و دانشگاه ها و بیمارستان ها و بخش های دولتی هم که زیرمجموعه قوه مجریه هستند باید عنایت خاص به مسائل زنان داشته باشند، قوه مقننه و قوه قضاییه هم. اساس شورای فرهنگی – اجتماعی زنان همین بازکردن مسیر برای حل مشکلات زنان است، مطالعه و کارشناسی و نهایتاً پیشنهاد برای هر سه قوه.

در نهایت این که ما نمی توانیم بگوییم چون مشکلاتی برای زنان است، پس ما نباید وزیر زن داشته باشیم، این ها مغایرتی با هم ندارند. اتفاقاً عده ای در زمان رخ دادن اتفاق خوب انتخاب وزیر زن در ایران سعی داشتند این موضوع را القا نمایند که با انتصاب یک وزیر زن، مشکلات زنان حل نمی شود، ما هم چنین ادعایی نداریم ولی درست هم نیست با این بیان جلو رشد و پیشرفت طبیعی خانم های دیگر را هم بگیریم.

منظور این نبود. صحبت من عدم رشد هماهنگ جامعه و مخصوصاً زنان و مضرات آن بود!

(با خنده) همه که نمی توانند وزیر شوند.

ولی همه به حداقل رشدی برای به دست آوردن توانایی احقاق خود، نیاز دارند.

من مدعی هستم که زنان ما به خوبی در مسیر رشد قرار گرفته اند. امروز میزان آگاهی یک زن خانه دار ما از حقوق خود قابل قیاس با سی یا چهل سال پیش نیست، در گذشته جامعه زنان به این مسائل توجهی نداشت که در جهت کسب آگاهی برآید، اما امروز این مسئله به کلی متفاوت است تا جایی که برخی از آقایان ما احساس می کنند از ناحیه این آگاهی خانم ها دچار خطر شده اند. البته قرار نیست با نگاه بدبینی به موضوع نگاه کنیم و از طرف دیگر هم قرار نیست منکر نقایص و ضعف ها باشیم.

امروز دختران دانش آموز ما به لحاظ اطلاعات سیاسی- اجتماعی و حقوقی نسبت به ده، بیست یا سی سال گذشته پیشرفت غیرقابل انکاری دارند و این وضع کاملاً مطلوبی است. یکی از عواملی که ما تاکید فراوان بر آن داریم، رشد خانم ها و اگاهی آن ها از حقوق خودشان است.

البته من معتقدم اگر رشد و آگاهی خانم ها همسان با رشد و آگاهی عمومی جامعه نباشد، مشکل آفرین خواهد بود و شاید این مسئله ای است که امروز به عنوان مشکل با آن مواجه شده ایم، یعنی رشد و آگاهی خانم های ما بیش از رشد و آگاهی عمومی جامعه است.

بهترین و مهم ترین مصوبه مجلس، پس از انقلاب در حیطه زنان چه بوده است؟

این سوال بسیار مشکلی است. اولا،ً من حضور ذهن کافی ندارم و ثانیاً، هر کدام از قوانین مصوبه مجلس، تاثیر خود را دارد. ولی اگر با شاخص جامعیت بسنجیم، تصویب ” منشور حقوق و مسئولیت های زنان” در شورای عالی انقلاب فرهنگی که پس از چند سال کار تحقیقی و کارشناسی در شورای زنان و ارجاع به شورای عالی انقلاب فرهنگی . مجلس شورای اسلامی در اقدامی سنجیده، این مصوبه را قانون کرد و سندی را پیش روی کل نظام و به خصوص قوه مجریه قرار داد که مبنای بسیاری از برنامه ریزی ها و اقدامات در حیطه زنان قرار گرفته است.

سند راهبردی که مانع از اعمال سلیقه های شخصی در برخورد با مسائل زنان می شود.

احسنت. به لحاظ جامعیت بیشتر این مصوبه نسبت به سایر مصوبات، می تواند منشاء بسیاری از اقدامات در قوه مجریه قرار گیرد.

چرا امروز ما با پوشش و نوع حجاب خانم ها در جامعه اسلامی خود دچار مشکل شده ایم، در حالی که تربیت نسل ما در دانشگاه ها و مدارس اسلامی صورت گرفته است؟ چرا حجاب دارای جایگاهی که نماز و روزه و سایر واجبات دارند، نیست و به عنوان یک وظیفه و واجب دینی به آن نگاه نمی شود؟

این بحث، بسیار مفصل است. اجمالاً ، در شرایطی که جهان و حتی کشورهای اسلامی ، عدم رعایت پوشش و فراتر، فرهنگ برهنگی و عریانی را برای خانم ها رواج می دهند، ما در این زمینه کارهای خوبی انجام داده ایم. ما مروج فرهنگ عفاف و حجاب هستیم و تصمیم گرفته ایم فرهنگ عفاف و حجاب را در جامعه خود به عنوان یک فرهنگ نه صرفاً یک پوشش توسعه دهیم.

اگر با این نگاه به قضیه بنگریم که در مقابل تلاش ما برای گسترش این فرهنگ چه تلاشی در جهان بر ضد آن می شود، متوجه می شویم گام های مهم و زیادی برداشته ایم و با یک ارزیابی مثبت، نتیجه می گیریم که موفق بوده ایم و دستاوردهای خوبی داشته ایم.

البته طبیعی است که با وضع مطلوب فاصله داریم، در همه زمینه ها هم این گونه است، در سایر کشورهای دنیا هم بدین صورت است، ما به دنبال توجیه نقایص نیستیم ولی واقعیت این است که در مقابل مزاحمت ها و مقابله ها، موفق بوده ایم. ضمناً باید تلاش کنیم که اشکلات و ضعف ها را بیابیم و برطرف نماییم.

به خصوص در دو، سه سال اخیر تلاش های بسیاری برای این موضوع شده است و من مطمئن هستم در چهار سال پیش روی دولت محترم دهم، با این رویکرد فرهنگی که هدف اصلی رئیس جمهور و هیات دولت حتی در سفرهای استانی است، اقدامات موثرتر و بیشتری در این زمینه صورت می پذیرد.

زن قردا

ارسال به بالاترین ، توییتر ، فریندفید ، فیسبوک

در همين بخش :

یک خبر تلخ؟ یک قانون‌شکنی؟ یک تصمیم بخشنامه‌ای جدید؟

چرا بایست به سکسوالیته پرداخت؟ / نفیسه آزاد

آزارجنسی خانگی؛ «قربانی» نه، «نجات یافته»

زنان، بزرگترین بازندگان بهار عرب

سانسور از دیدگاه جنسیتی/الهه‌ امانی

ديگر بخش ها :