کمپین یک میلیون امضا پیروز شود، وضعیت ما زنان افغانستان هم تغییر می کند

پذيرش > مقالات > خارج از چارچوب > کمپین یک میلیون امضا پیروز شود، وضعیت ما زنان افغانستان هم تغییر می کند

گفت و شنودی با فعالان زن افغانی و عراقی در تهران

کمپین یک میلیون امضا پیروز شود، وضعیت ما زنان افغانستان هم تغییر می کند

18 مهر 1387 - مریم مالک - نسخه قابل چاپ

در بیشتر کشورهای دنیا با اختصاص سهمیه ای خاص به زنان از کرسی های پارلمان برای بهبود وضعیت حقوقی و اجتماعی دیگر زنان از طریق اصلاح و وضع قوانین جدید تلاش می شود. حضور زنان بیشتری با گرایش های مختلف فکری در مجلس از طریق این سهمیه یا تبعیض مثبت در حقیقت تلاشی است برای رسیدن به توسعه پایدار. کشورهای همسایه ایران یعنی عراق و افغانستان هم بعد از روی کارآمدن دولت های جدید از این سهمیه بی نصیب نمانده اند به طوری که هم اکنون 25درصد کرسی های مجلس افغانستان در اختیار زنان است. در همایشی دوروزه درباره صلح که به همت یک سازمان غیردولتی در تهران برگزار شد، فرصتی دست داد تا با تعدادی از فعالان زن کشور افغانستان و عراق در مورد وضعیت زنان و تغییرات حقوقی صورت گرفته به گفتگو بنشینیم و البته از کمپین یک میلیون امضا و تلاش های زنان و مردان برابری خواه برای تغییر قانون تبعیض آمیز علیه زنان با آنان صحبت کنیم.

***

نوریه حق نگر، فعال اجتماعي ، عضو کمیته مشارکت سیاسی زنان افغانستان

چه تغییراتی در قوانین افغانستان در مورد زنان صورت گرفته است؟

تمام مردم افغانستان اعم از زن و مرد از تمامی حقوق برخوردار هستند. این جمله ای است که در قانون اساسی افغانستان آمده است و مدام در مجلس افغانستان در مورد حقوق زنان صحبت می شود.

قبلا مردان می گفتند که شما زنان از این حقوق برخوردار نیستید و ما با تلاش زیاد حقوق برابر برای زنان و مردان را مطرح کردیم. قانون خانواده، آموزش و پرورش و غیره در قانون اساسی آمده است و گفته می شود که زنان و مردان از مجموعه این قوانین برخوردار هستند. در دوره حکومت طالبان و در دوره جنگ دولتها، سیستم خاص خود را داشتند و در دوران طالبان، وضعیت زندگی زنان افغانستان تغییرات خیلی بدی کرد. بعد از طالبان اوضاع خیلی بهتر شد، در دوره طالبان زنان در خانه های خود اسیر شدند اما بعد از طالبان شانس درآمدن از خانه را داشتند، خرید می روند، مکتب می روند، سر کار می روند و سفر می کنند.

اما مسئله مهم این است که چگونه از قانون استفاده می شود و آیا به آن عمل می شود؟ قانون ما حاکمیت ندارد برای اینکه دولت ما دستش نمی رسد، وقتی ما زنان را نام می بریم فقط زنان شهری را نمی گوییم تمام زنان افغانستان را می گوییم، طبق آمار در چند ماه اخیر چندین مدارس دخترانه در آتش سوخت، چرا؟ معلوم می شود که قانون اجرا نمی شود. وقتی حاکمیت قانون نباشد امنیت در خطر می افتد، پس وقتی قانون در جامعه ما رعایت نمی شود، تحول اقتصادی زنان و حضور آنان در جامعه محدود می می شود و این محدودیت باعث عقب ماندگی آنان می شود.و با این محدودیت عقب می افتد.

دولت چه اقداماتی برای اجرای قانون انجام داده است؟

دولت در جاهایی که دستش رسیده تلاشهایی داشته است اما چون برنامه عملی دقیق ندارد، زیاد نتیجه مثبت نمی دهد. جایی که می خواهد قانونی تصویب شود زورمندی می گوید چنین و چنان و دولت کنار می کشد.

سازمان های غیردولتی در راستای توانمندسازی زنان و رفاه زنان در جامعه چه فعالیتهایی انجام دادند؟

یقینا ngo ها در بالا بردن آگاهی زنان نقش بسزایی داشتند و دید زنان را نسبت به خودشان و زندگیشان در جامعه تغییر دادند. در یک ngo یک مدیر زن موفق تر از یک مدیر مرد است. وقتی می خواهیم با یک وزیر مرد ملاقات کنیم ماهها طول می کشد اما با یک مدیرngo به راحتی می توانیم، با یک وکیل در ngo راحت تر می توان صحبت کرد تا با یک وکیل که برای دولت کار می کند. پس این سازمان های غیردولتی، فرصتهای زیادی برای توسعه، رشد، ترقی و پیشرفت زنان فراهم کرده اند.

آیا این ngo ها فقط در شهرها فعال هستند؟ یعنی زنان مناطق دیگر از این مزایا برخوردار نبودند؟

ما نهادهای زنان داریم که هم در روستا و هم در شهرها فعالیت می کنند. زنان روستا را نیز توانمند کردند به این صورت که برنامه هایی داشتند مثلا برنامه توسعه صنایع دستی و رشد صنایع محلی که تولیدات زنان توسط این نهادها و ngo ها جمع آوری و برای فروش آن بازاریابی می شود.

آیا شما و سایر زنان با قوانین حقوقی ایران آشنا هستید؟ با قوانین شما چه تشابهی دارد؟

بله. جامعه ایران و افغانستان از نظر ساختار جغرافیایی،اجتماعی و تاریخی با هم نقاط مشترک دارند. فعالان زن در ایران شرایط بهتری نسبت به ما دارند، بهتر می توانند کارو فعالیت کنند، با مردم رابطه برقرار کنند و به اهدافشان برسند.

حقوق زنان در افغانستان به چه صورت است؟ آیا زنان از حقوق مساوی با مردان برخوردارند؟

اینجا دو تا مسئله وجود دارد، یکی این که متاسفانه قانون اساسی کشور، حاکمیت ندارد و رعایت نمی شود و مساله دیگر در مسائل و مشکلات مربوط به قوانین شرعی است. قانون شرعی اگر با شرایط امروزتطبیق داده شود، برای زنان فایده دارد اما متاسفانه اینجا درمورد مسائل شرعی سنگر گرفته می شود و خواسته های زنان مطرح نمی شود. مثلا شرایط طلاق در شریعت مشخص است، یک زن نمی تواند طلاق بگیرد ولی یک مرد می تواند به راحتی طلاق بدهد. یک زن اگر بخواهد از همسرش طلاق بگیرد نمی تواند و مجبور است به زندگی ادامه دهد اما مردان در افغانستان به آسانی می توانند بدون مراجعه به دادگاه، زن خود را طلاق بدهند و فقط کافی است که بگویند من تو را طلاق دادم. اما یک زن با مشکلات زیاد می تواند طلاق بگیرد باید وکیل بگیرد که به دلیل هزینه بالا نمی توانند، قوانین از آنها حمایت نمی کند .مگر اینکه ببینند جان زن در خطر است ولی باز هم باید بتوانند ثابت کنند و این خیلی مشکل است.

در مورد سن ازدواج برای زن 16 سال و برای مرد 18 سال تعیین شده است هر چند از نظر حقوق بشر 16 سالگی، سن طفولیت است. من آرزو دارم قانون اساسی قوی داشته باشیم و سن ازدواج به 18 سال برسد اما متاسفانه قانون اساسی حاکمیت ندارد. این قانون در روستاهای ما حاکمیت ندارد. به عنوان مثال دو ماه گذشته در تلویزیون شاهد بودیم که دختر 9 ساله ای را به پسر 16 ساله داده بودند و یک نفر متوجه شد و مقامات را در جریان گذاشت. شوهر، پدر و پدر شوهر آن طفل را به محکمه کشیدند و مجازات کردند. تلویزیون این مسئله را نشان داد تا به همه بگوید که این ازدواج ها، مغایر قانون است. رسانه ها و اخبار مختلف باید برای آگاه سازی جامعه مدام به این مسائل بپردازند.

حضور زنان در پارلمان چگونه است و چه اقداماتی تا به حال انجام داده اند؟

در پارلمان 25 درصد کرسی ها را زنان به خود اختصاص داده اند که حدود 68 زن در حال حاضر در پارلمان حضور دارند. بعضی از این زنان با برنامه هستند ولی بعضی دیگر فقط در مجلس حضور فیزیکی دارند و هیچ برنامه ای ندارند. آنطور که زنان جامعه افغانستان و زنان روشنفکر انتظار داشتند، زنان پارلمان عمل نکردند و من امید دارم که یک تجربه خوب برای مردم افغانستان باشد تا در آینده کاندیداهای بهتری را انتخاب کنند.

زنان در کشور شما چگونه مسائل و مشکلات خود را مطرح می کنند؟

بستگی به این دارد که آن مساله، دیدگاه یک فرد باشد یا جامعه. اگر جمعی باشد از طریق اجتماعات زنان و اگر فردی باشد توسط رسانه ها، اخبار و مراجع مربوط نظریات مطرح می شود. در این مسائل قوانین وجود ندارد چون ما مسئله آزادی بیان داریم و می گوید هر چه می خواهی بگو اما گوش شنوایی وجود ندارد.

ارتباطتان با زنان فعال در دیگر کشورها به چه شکل است؟

البته دولت یک سری ارتباطات را انجام داده است و از طریق نهادهای دولتی با شبکه های زنان فارسی زبان ارتباط گرفته ایم. آرزو دارم شما دختران جوان به فعالیت خود ادامه دهید و همین شبکه را توسعه دهید تا ما با هم نزدیکتر شویم و ارتباط بیشتری داشته باشیم.

آنچه در مورد زنان افغانستان می توانم بگویم این است که ما می توانیم به همکاری و همبستگی همدیگر و رساندن اطلاعات به هم همکاری داشته باشیم.اگر قوانینی در ایران تغییر کند در افغانستان نیز تاثیر خواهد داشت و زنان افغانستان قوی می شوند. من انتظار دارم از خواهران ایرانی برای تغییر قوانین ناعادلانه با ما همصدا، همرزم و همقدم شوند.

♀♀♀♀♀***♀

سوريه سلطاني، نماینده سابق پارلمان عراق و مسئول پيگيري امور بشر دوستانه استان دياله

آیا بعد از تشکیل دولت جدید در عراق، وضعیت زنان از لحاظ قانونی تغییر کرده است؟

در زمان صدام اصلا چیزی به نام قانون اساسی در عراق نداشتیم و قوانین موجود متناسب با شرایط وقت صادر می شد و همه قوانین، موقت محسوب می شد و هر لحظه امکان تغییر آنها وجود داشت اما پس از تغییر حکومت، نظام حکومت جدید قانون اساسی را تدوین کرد وعراق به آن رأی دادند.

در قانون فعلی عراق به زنان چقدر توجه شده است؟

همه چیز در خدمت زن است یعنی هم امکانات آموزشی و هم سهم زنان در انتخابات. در این قانون به مسئولیت زنان در حکومت توجه شده است. رسیدن زنان در پارلمان و ورود به آنجا یک امتیاز مهم برای زنان محسوب می شود. در حال حاضر 7نیز زن وزیرزن در وزارت خانه ها داریم، تعدادی از معاونان وزیران نیز زن هستند و تعداد زنان در پارلمان نیز قابل توجه است.

تا چه حد با فعالیت و مبارزات زنان در ایران آشنایی دارید؟

هر گاه به ایران می آیم با موسسات زنان ارتباط دارم و اطلاعاتی نیز راجع به مشارکت زنان ایرانی در مجلس و موسسات دولتی و غیر دولتی داریم.

از طریق نشست ها و همایش هایی که در ایران برگزار شده با دیگر زنان افغانی، لبنانی و فلسطینی هم آشنا شدم. از کمپین یک میلیون امضاء هم تازه با خبر شدم.

زهره راسخ، مدير كل دفتر حقوق بشر وزارت امور خارجه افغانستان

قوانین حقوقی در افغانستان در مورد زنان به چه صورتی است؟ آیا این قوانین تغییر کرده اند؟

بر اثر پیگیری نمایندگان پارلمان و دادگستری افغانستان قوانین جدیدی در ارتباط با زنان وضع شده اند مثل قوانین مربوط به ازدواج که سن ازدواج پایین بود ولی الان به 18 سال تغییر یافته است. هم اکون نیز روی قوانین خانواده کار می شود. کمیته امور زنان افغانستان در مورد مرور قوانین در پارلمان و دادگستری در حال فعالیت است و تلاش می شود اگر خلا قانونی وجود دارد، به نفع زنان در آن تجدید نظر شود.

آیا به این قوانین در جامعه افغانستان عمل می شود؟

در این زمینه متاسفانه مشکل داریم. ما یک سری قوانین خوب داریم که مشمول قانون اساسی و قانون مدنی افغانستان و کنوانسیون های بین المللی می شود که افغانستان نیز عضو آن است. در پیاده کردن این قوانین مشکلاتی داریم یکی از این مشکلات بعد از جنگ عدم حاکمیت قانون بود. قانون آنچنان که باید و شاید عملی نمی شود بخصوص در موضوع زنان و عدالت. در این زمینه احتیاج به کار زیادی هست. توجه به زنان و مشکلات زنان باید بیشتر شود.

چند درصد نمایندگان پارلمان، زن هستند؟ و چه فعالیتهایی انجام می دهند؟

درصد نمایندگان مجلس افغانستان، زنان هستند از ولایات مختلف و با عقاید مختلف. اما نقش زنان در مجلس افغانسان به دو صورت است. بعضی از زنان بسیار فعال هستند و حرفهایشان را بدون ترس می زنند با وجودی که در مجلس افغانستان افرادی هستند که شدیدا مخالف با حقوق زن یا مشارکت زن و حقوق بشر هستند اما زنان باز هم از حق شان دفاع می کنند. اما یک عده از زنان در مجلس هستند که خاموش هستند فقط حضور دارند.

NGO ها و سازمانهای غیر دولتی برای رفع مشکلات زنان چه اقداماتی انجام می دهند؟

بعضی از ngo ها با کمک سازمان های بین المللی فعال هستند، سازمانهای غیر دولتی داخلی در رابطه با مشکلات خانواده مثل طلاق، خشونت، ازدواجهای اجباری کار می کنند و به زنان کمک می کنند و آنها را به وکلا معرفی می کنند. خانه های امنی برای زنان آسیب دیده وجود دارد، برنامه های آموزشی برای قضات زن و مرد دارند در رابطه با اینکه چطور یک قاضی در هنگام مراجعه یک زن آسیب دیده با آنان برخورد کند. یک سری از ngo های خارجی نیز در افغانستان کارهای پژوهشی و تحقیقاتی انجام می دهند. البته تعداد ngo های داخلی در افغانستان زیاد نیست به دلیل اینکه منابع و امکانات کم است. بودجه برای زنان و پیشرفت زنان کافی نیست. جامعه مدنی یکی از مهمترین مراجع برای حل مشکلات جامعه است و دولت کمتر در این مورد کار می کند.

در زمان حضور طالبان اوضاع زنان به شکل بود؟

در زمان حضور طالبان زنان حضور بسیار کمی در جامعه داشتند. اوج تبعیض زنان در آن زمان بود و زنان از اجتماع دور نگه داشته می شدند. من در آن زمان در آمریکا زندگی می کردم و برای انجام دادن یک تحقیق به افغانستان آمدم نه به عنوان یک زن افغان بلکه به عنوان یک محقق آمریکایی. مجبور بودم برای بالا بردن معلومات و تحقیقاتم به افغانستان بروم و با وجود مشکلات بسیار تحقیقی در مورد حقوق بشر و حقوق زنان در افغانستان انجام می دادم البته بصورت بسیار مخفی و کسی نمی دانست برای چه من آنجا رفتم .طالبان اصلا خبر نداشتن ولی زنان در افغانستان به من کمک می کردند یک خانم با برقع با من همه جا می آمد و مترجم من بود و من نیز برقع بر صورت داشتم. آن زن اکنون به عنوان وزیر در افغانستان فعالیت می کند اما در آن زمان با خطرات زیادی مواجه بود. بعد از طالبان اوضاع خیلی تغییر کرده و بهتر شده است.

آیا از مبارزات زنان و فعالیتهای زنان در ایران خبر دارید؟

می دانم ایران یکی از کشورهایی است که زنان مبارزات زیادی را برای حقوق خود انجام می دهند. با وجود اینکه در ایران در رابطه با زنان قوانین کمرنگ است اما عملکرد زنان در عرصه های مختلف بهتر است. من یک تحقیق در مورد زنان هفت کشور دنیا انجام دادم و ایران نیز جزء این کشورها بود. در ایران، عملکرد زنان خیلی خوب است و در رابطه با فعالیت در مورد کودکان، بهداشت زنان و جوانان بهترین عملکردها را دارند با وجود اینکه قوانینش ضعیف است. ولی از جنبش زنان اطلاعات زیادی ندارم.

ارسال به بالاترین ، توییتر ، فریندفید ، فیسبوک

در همين بخش :

‫8 مارس روزی که نمی توان از ما دریغ کرد

با طلاق توافقی از حقارت و کتک و فحش رها شدم /گزارشی از دادگاه محلاتی: مریم مالک

تجمع مادران عزادار در رشت

تغییر ممکن است/ جلوه جواهری(26 روز پس از بازداشت کاوه مظفری)

گامهایی که با تزلزل نا آشنایند/ گرامی داشت چهلم ندا در رشت

ديگر بخش ها :