لايحه، زمينه ساز خشونت عليه زنان

پذيرش > سایت نوشته ها > لايحه، زمينه ساز خشونت عليه زنان

گفت‎ ‎وگو‎ ‎با‎ ‎شهلا‎ ‎اعزازي‎ ‎استاد‎ ‎دانشگاه

18 شهریور 1387 - روزآنلاین / اميد معماريان‎ - نسخه قابل چاپ

دکترشهلا‎ ‎اعزازي‎ ‎استاد‎ ‎دانشگاه‎ ‎و‎ ‎کارشناس‎ ‎مسائل‎ ‎زنان‎ ‎درگفت‎ ‎وگو‎ ‎با‎ ‎روز‎ ‎مي‎ ‎گويد‎ ‎که‎ ‎لايحه‎ ‎حمايت‎ ‎از‎ ‎خانواده، هيچ‎ ‎نگاهي‎ ‎به‎ ‎کاهش‎ ‎خشونت‎ ‎عليه‎ ‎زنان‎ ‎نداشته‎ ‎است. با‎ ‎توجه‎ ‎به‎ ‎اظهار‎ ‎نظر‎ ‎اخير‎ ‎علي‎ ‎لاريجاني‎ ‎رييس‎ ‎مجلس‎ ‎مبني‎ ‎بر‎ ‎دردستور‎ ‎کاربودن‎ ‎لايحه‎ ‎ياد‎ ‎شده، وي‎ ‎احتمال مي دهد به‎ ‎زودي‎ ‎شاهد‎ ‎پي گيري مجدد‏‎ ‎لايحه‎ ‎ياد‎ ‎شده‎ ‎در‎ ‎مجلس‎ ‎باشيم. اين‎ ‎گفت‎ ‎وگو‎ ‎را‎ ‎مي‎ ‎خوانيد.

‎‎‎اينکه‎ ‎مجلس‎ ‎لايحه‎ ‎حمايت‎ ‎از‎ ‎خانواده‎ ‎را‎ ‎از‎ ‎دستور‎ ‎کار‎ ‎خارج‎ ‎مي‎ ‎کند‎ - ‎حتي‎ ‎به‎ ‎صورت‎ ‎موقت‎- ‎ناشي‎ ‎از‎ ‎چه‎ ‎عواملي‎ ‎است؟‎ ‎فشارفعالان‎ ‎جامعه‎ ‎مدني، يا‎ ‎اينکه احتمالا‎ ‎خودشان‎ ‎به‎ ‎نقاط‎ ‎ضعف‎ ‎عمده‎ ‎اي‎ ‎که‎ ‎دراين‎ ‎طرح‎ ‎وجود‎ ‎داشته‎ ‎پي‎ ‎برده‎ ‎اند؟‎

فکر‎ ‎نمي‎ ‎کنم‎ ‎خودشان‎ ‎به‎ ‎نقاظ‎ ‎ضعفش‎ ‎پي‎ ‎برده‎ ‎باشند. به‎ ‎يقين‎ ‎فشاري‎ ‎که‎ ‎از‎ ‎طرف‎ ‎ديگران‎ ‎وارد‎ ‎شد‎ ‎اهميت‎ ‎داشت. ‏اما‎ ‎مهم‎ ‎اين‎ ‎است‎ ‎که‎ ‎ببينيم‎ ‎اين‎ ‎فشار‎ ‎تا‎ ‎چه‎ ‎زماني‎ ‎تاثير‎ ‎خواهد‎ ‎داشت. به‎ ‎علت‎ ‎فشارهاي‎ ‎خيلي‎ ‎زياد‎ ‎يک‎ ‎عقب‎ ‎نشيني‎ ‎شده‎ ‎تا‎ ‎يک‎ ‎موقع‎ ‎ديگري، که‎ ‎معلوم‎ ‎نيست‎ ‎يک‎ ‎هفته‎ ‎ديگر‎ ‎است‎ ‎يا‎ ‎يک‎ ‎ماه‎ ‎ديگر، اين‎ ‎لايحه‎ ‎دوباره‎ ‎بررسي‎ ‎شود. به ‏هر حال، هنگامي‎ ‎که‎ ‎اين‎ ‎فشار‎ ‎وارد‎ ‎شد، تمرکز‎ ‎روي‎ ‎دو‎ ‎ماده‎ ‎از‎ ‎لايحه‎ ‎فوق‎ ‎بود‎ ‎که بيشتر‎ ‎برانگيزاننده‎ ‎هيجانات‎ ‎واحساسات‎ ‎بودند. اما‎ ‎فکر‎ ‎مي‎ ‎کنم‎ ‎که گذشته از دو ماده فوق، روح‎ ‎و‎ ‎نفس‎ ‎اين‎ ‎لايحه‎ ‎کمک‎ ‎کننده‎ ‎زندگي‎ ‎اجتماعي‎ ‎خانواده‎ ‎ها نيست. اگرچه‎ ‎مجلس اعتراضات صورت گرفته به‏‎ ‎ماده‎ ۲۳ ‎وماده‎ ۲۵ ‎را‎ ‎مد‎ ‎نظر‎ ‎گرفت‎ ‎که‎ ‎بدترين‎ ‎مواد‎ ‎اين‎ ‎لايحه‎ ‎بودند، اما اين‏‎ ‎به‎ ‎آن‎ ‎معنا‎ ‎نيست‎ ‎که‎ ‎ديگر‎ ‎موارد‎ ‎چيزهاي‎ ‎جالبي‎ ‎هستند. اصولا‎ ‎اگر‎ ‎مي‎ ‎خواهند‎ ‎لايحه‎ ‎اي‎ ‎براي‎ ‎خانواده‎ ‎بياورند، بايد"‏‎ ‎تمام"‏‎ ‎اعتراضات‎ ‎مدنظر‎ ‎گرفته‎ ‎شود.

‎‎به‎ ‎صورت‎ ‎سنتي‎ ‎دستگاه‎ ‎هاي‎ ‎حکومتي‎ ‎به‎ ‎فشارهاي‎ ‎خارج‎ ‎از‎ ‎مجموعه‎ ‎شان‎ ‎واکنش‎ ‎سريع‎ ‎نشان‎ ‎نمي‎ ‎دهند. آيا‎ ‎امکان‎ ‎دارد‎ ‎که‎ ‎در‎ ‎اين‎ ‎مورد‎ ‎خاص‎ ‎بخش‎ ‎هايي‎ ‎از‎ ‎درون‎ ‎مجلس‎ ‎و‎ ‎يا‎ ‎قوه‎ ‎قضاييه‎ ‎مسوولان‎ ‎حامي‎ ‎اين‎ ‎طرح‎ ‎را‎ ‎براي‎ ‎به‎ ‎تعويق‎ ‎انداختن‎ ‎آن‎ ‎تشويق‎ ‎کرده‎ ‎باشند؟‎

‎وقتي‎ ‎از‎ ‎بزرگان‎ ‎مملکتي‎ ‎و‎ ‎دولتمردان‎ ‎به‎ ‎صورت‎ ‎شخصي‎ ‎سوال‎ ‎مي‎ ‎کنيد، بسياري از‎ ‎آنها‎ ‎با‎ ‎چند‎ ‎همسري‎ ‎مخالفت‎ ‎مي‎ ‎کنند‎ ‎وبعيد‎ ‎نيست‎ ‎که‎ ‎عدم‎ ‎موافقت‎ ‎آنها‎ ‎با‎ ‎اين‎ ‎نکات‎ -‎همراه‎ ‎با‎ ‎فشار‎ ‎فعالان‎ ‎جامعه‎ ‎مدني‎- ‎اين‎ ‎تعويق‎ ‎را‎ ‎ايجاد‎ ‎کرده‎ ‎باشد. تا‎ ‎آنجا‎ ‎که‎ ‎مي‎ ‎دانم‎ ‎دربرخي‎ ‎کشورهاي‎ ‎اسلامي‎ ‎چند‎ ‎همسري‎ ‎را‎ ‎به‎ ‎دليل‎ ‎شرايط‎ ‎خاصي‎ ‎که‎ ‎دارد‎ ‎ممنوع‎ ‎کرده‎ ‎اند. اما‎ ‎حتي‎ ‎اگر‎ ‎چند‎ ‎همسري‎ ‎را‎ ‎ممنوع‎ ‎کنند‎ ‎بسياري‎ ‎ديگر‎ ‎ازجزييات‎ ‎هستند‎ ‎که‎ ‎بايد‎ ‎با‎ ‎آنها‎ ‎هم‎ ‎مخالفت‎ ‎کرد. با‎ ‎توجه‎ ‎به‎ ‎اينکه‎ ‎مردان‎ ‎جامعه‎ ‎ما‎ ‎در پي‏‎ ‎چند‎ ‎همسري‎ ‎نيستند، اصولا‎ ‎اين‎ ‎لايحه‎ ‎نمايشگر‎ ‎اميال‎ ‎درصد‎ ‎بسيار‎ ‎ناچيزي‎ ‎از‎ ‎جامعه‎ ‎بود‎ ‎که‎ ‎يا‎ ‎خودشان‎ ‎تمايل‎ ‎به‎ ‎چند‎ ‎همسري‎ ‎داشتند‎ ‎يا‎ ‎مي‎ ‎خواستند‎ ‎از‎ ‎قباحت‎ ‎اين‎ ‎عمل‎ ‎در‎ ‎جامعه‎ ‎ايران‎ ‎بکاهند. اما‎ ‎اينکه‎ ‎کدام‎ ‎فشارها در تعويق لايحه موثرتر‎ ‎بوده‎ ‎است‎ ‎را‎ ‎نمي‎ ‎توان‎ ‎حدس‎ ‎زد. ‏‎ ‎‎ ‎

‎‎آيا‎ ‎اين‎ ‎تجربه‎ ‎خوبي‎ ‎بود که‎ ‎فعالان‎ ‎جامعه‎ ‎مدني‎ ‎بخشي‎ ‎از‎ ‎فعاليت‎ ‎هاي‎ ‎ترويجي‎ ‎خود‎ ‎را‎ ‎متوجه‎ ‎مسوولين‎ ‎کنند‎ ‎تا‎ ‎ازاين‎ ‎طريق‎ ‎دامنه‎ ‎تاثيرگذاري‎ ‎خود‎ ‎را افزايش دهند؟‎ ‎

اصولا‎ ‎درجنبش‎ ‎زنان‎ ‎گروه‎ ‎هاي‎ ‎مختلفي‎ ‎فعاليت‎ ‎مي‎ ‎کنند‎ ‎که‎ ‎برخي‎ ‎ازاين‎ ‎گروه‎ ‎ها‎ ‎با‎ ‎مسوولين‎ ‎وعلما‎ ‎گفت‎ ‎وگو‎ ‎مي‎ ‎کنند‎ ‎و مي کوشند‎ ‎روي‎ ‎نظر‎ ‎آنها‎ ‎از‎ ‎طريق‎ ‎بحث‎ ‎وگفت‎ ‎وگو‎ ‎تاثير‎ ‎بگذارند. اين‎ ‎گروه‎ ‎هاي‎ ‎همچنان‎ ‎به‎ ‎کار‎ ‎خود‎ ‎ادامه‎ ‎خواهند‎ ‎داد. ‏‎ ‎اما‎ ‎گروه‎ ‎هايي‎ ‎که‎ ‎روي‎ ‎مساپل‎ ‎مدني‎ ‎وجلب‎ ‎توجه جامعه‏‎ ‎به‎ ‎اين‎ ‎مساله‎ ‎کارمي‎ ‎کنند‎ ‎هم‎ ‎به‎ ‎کار‎ ‎خودشان‎ ‎ادامه‎ ‎خواهند‎ ‎داد. مساله‎ ‎اين‎ ‎است‎ ‎که‎ ‎طرح‎ ‎موضوعي چون چند همسري‏‎ ‎که‎ ‎درصد‎ ‎عمده‎ ‎اي‎ ‎از‎ ‎مردم‎ ‎ايران‎ ‎در‎ ‎صدد‎ ‎انجام‎ ‎آن نيستند‎ ‎فکر‎ ‎مي‎ ‎کنم براي‏‎ ‎منحرف‎ ‎کردن‎ ‎فکار‎ ‎عمومي‎ ‎بود. مي‎ ‎شد‎ ‎وقتي‎ ‎که‎ ‎روي‎ ‎اين‎ ‎موضوع‎ ‎صرف‎ ‎شد‎ ‎را‎ ‎روي‎ ‎مساپل‎ ‎عمده‎ ‎خانواده‎ ‎مصرف‎ ‎کرد‎ ‎که‎ ‎در‎ ‎زندگي‎ ‎مردم‎ ‎تاثير‎ ‎گذار‎ ‎است. الان‎ ‎هم‎ ‎مساله‎ ‎اين‎ ‎است‎ ‎که‎ ‎حتي‎ ‎اگر‎ ‎اين‎ ‎دو‎ ‎ماده‎ ‎مشکلش‎ ‎حل‎ ‎شود‎ ‎باقي‎ ‎مساپل‎ ‎وجود‎ ‎دارد. جال است که‎ ‎چون‎ ‎تجمع‎ ‎زنان خيلي‎ ‎گسترده‎ ‎بود‎ ‎و‎ ‎پرسروصدا، بسياري‎ ‎از‎ ‎مردم‎ ‎با‎ ‎مواردي‎ ‎که‎ ‎در‎ ‎لايحه‎ ‎وجود‎ ‎داشت‎ ‎آشنا‎ ‎شدند و‎ ‎حالا‎ ‎آمادگي‎ ‎شنيدن‎ ‎ديگر‎ ‎مواردي هستند‏‎ ‎که‎ ‎مي‎ ‎تواند‎ ‎زندگي‎ ‎آنها‎ ‎را‎ ‎تحت‎ ‎تاثيربگذارد. يعني‎ ‎براي‎ ‎فعالان‎ ‎جامعه‎ ‎مدني‎ ‎امکان‎ ‎اين‎ ‎فراهم‎ ‎آمده‎ ‎است‎ ‎که‎ ‎گروه‎ ‎کثيري‎ ‎را‎ ‎مورد‎ ‎مخاطب‎ ‎قراربدهند‎ ‎وبتوانند‎ ‎فعاليت‎ ‎هاي‎ ‎خودشان‎ ‎را‎ ‎گسترده‎ ‎تر‎ ‎کنند. ‏‎ ‎‎ ‎

‎‎با‎ ‎توجه‎ ‎به‎ ‎اينکه‎ ‎حوزه‎ ‎کاري‎ ‎شما‎ ‎خشونت‎ ‎عليه‎ ‎زنان‎ ‎است، آيا‎ ‎دراين‎ ‎لايحه‎ ‎مواردي‎ ‎مطرح‎ ‎شده‎ ‎است‎ ‎که‎ ‎به‎ ‎کاهش‎ ‎خشونت‎ ‎عليه‎ ‎زنان‎ ‎منجر‎ ‎شود‎ ‎يا‎ ‎اساسا‎ ‎چنين‎ ‎چيزي‎ ‎مطرح‎ ‎نشده‎ ‎است؟‎ ‎
‎ ‎
من‎ ‎چنين‎ ‎مواردي را در لايحه نديديم. حتي‎ ‎مي‎ ‎توانم‎ ‎بگويم اين لايحه زمينه ساز‏‎ ‎خشونت‎ ‎هاي‎ ‎ساختاري‎ ‎است. به‎ ‎خصوص‎ ‎آن که لايحه‎ ‎حق‎ ‎طلاق‎ ‎که‎ ‎مي‎ ‎توانست‎ ‎در‎ ‎اختيار‎ ‎همسر‎ ‎دوم‎ ‎باشد‎ ‎را‎ ‎هم‎ ‎ازاو‎ ‎گرفته‎ ‎است. يکي از ‏مصاديق خشونت‎ ‎ساختاري‎ ‎اين است‎ ‎که زنان‏‎ ‎حق‎ ‎تصميم‎ ‎گيري‎ ‎درمورد‎ ‎زندگي‎ ‎خود‎ ‎را نداشته‎ ‎باشند؛‎ ‎همچنان‎ ‎دراين‎ ‎قانون‎ ‎وجود‎ ‎دارد.

روزآنلاین

ارسال به بالاترین ، توییتر ، فریندفید ، فیسبوک

در همين بخش :

یک خبر تلخ؟ یک قانون‌شکنی؟ یک تصمیم بخشنامه‌ای جدید؟

چرا بایست به سکسوالیته پرداخت؟ / نفیسه آزاد

آزارجنسی خانگی؛ «قربانی» نه، «نجات یافته»

زنان، بزرگترین بازندگان بهار عرب

سانسور از دیدگاه جنسیتی/الهه‌ امانی

ديگر بخش ها :