کمپین برای نخستین بار مسئله برابری جنسیتی در ایران را به یک مسئله ملی تبدیل کرده است

پذيرش > تریبون > گفت و گو > کمپین برای نخستین بار مسئله برابری جنسیتی در ایران را به یک مسئله ملی تبدیل کرده (...)

کمپین برای نخستین بار مسئله برابری جنسیتی در ایران را به یک مسئله ملی تبدیل کرده است

17 دی 1385 - گفتگو با فرهاد خسرو خاور، جامعه شناس ایرانی و استاد مدرسه عالی علوم اجتماعی پاریس / ناهید کشاورز - نسخه قابل چاپ

فرهاد خسروخاور، جامعه شناس ایرانی و استاد مدرسه عالی علوم اجتماعی پاریس از امضاء کنندگان بیانیه «کمپین یک میلیون امضاء برای تغییر قوانین تبعیض آمیز » است. در گفتگویی کتبی با او از دلایلش برای امضای کمپین پرسیدم و نیز برخی از انتقادهایی را که نسبت به کمپین ابرازشده مطرح کردم. ترجمه فارسی پاسخ های وی را در زیر می خوانید:

چرا شما بیانیه کمپین را امضاء کردید؟

من بیانیه کمپین را امضاء کردم، زیرا فکر می کنم نیمی از جمعیت ایرانی باید همان حقوق و وظایفی را داشته باشد که نیمه دیگر آن دارد؛ با توجه به اینکه نیمه دیگر یعنی زنان در حال حاضر از همان سطح تحصیلات و آگاهی برخوردارند که مردان.

به نظر شما این کمپین چه ویژگی هایی دارد؟

این نخستین بار است که مسئله برابری جنسیتی (در ایران) به یک مسئله ملی تبدیل می شود و این بار طرح این مسئله در عرصه عمومی نه از طریق احزاب سیاسی، سندیکاها و حتی روشنفکران که از طریق جنبشی صورت می گیرد که بانیان آن را زنان فعال از پایین تشکیل می دهند که چندان هم قابل رویت نیستند و به همین دلیل بسیار تاثیرگذارند. این فعالان شهروندانی هستند فارغ از برتری های سیاسی یا اجتماعی خاص. در این جنبش، با ظهور نسل جدیدی از کنشگران فمینیست (زیر 30 سال) روبرو هستیم، نسلی که گرچه از شهرت فعالان نسل گذشته یعنی نسل مادران و مادر بزرگ های جنبش، فمینیست هایی همچون مهرانگیز کار و شیرین عبادی برخوردار نیستند اما از شیوه های نوین مبارزه ، یعنی شیوه های پراکنده تر و غیر متمرکز مبارزه که حول شبکه ها و نشریاتی بناشده اند که در سطح ملی چندان شناخته شده نیستند، استفاده می کنند و به همین دلیل بسیار تاثیر گذارند. این جنبش، همانند جنبشی که در سالهای گذشته سعی در برگزاری 8 مارس، روز جهانی زن در ایران می کرد، از نسلی از زنان فعال خبر می دهد که می خواهند کنشی اجتماعی را در درون جامعه ای باز سازی کنند که سیستم سیاسی و فرهنگی حاکم مشکلات خاصی را برای این فعالان به وجود می آورد، مشکلاتی که نسل های گذشته فمینیست ها ، به ویژه فمینیستهای غربی با آن مواجه نبوده اند.
در این جنبش نه تنها با شیوه های نوآورانه در سازماندهی و حرکت اجتماعی روبرو هستیم بلکه در سطح فرهنگی نیز با جنبشی مواجه هستیم که در صدد تطبیق اسلام با فمینیسم است.
این کمپین جنبشی دمکراتیک است. جنبشی مدرن است که مانند جنبش ضد جهانی سازی و دیگر جنبش های معاصر از ابزارهای ارتباطی الکترونیکی به نحوی درخشان بهره می گیرد و در آخر، جنبشی است که مردان نیز، گرچه از نظر من هم چنان تعداد آن ها ناکافی است، در این جنبش در کنار زنان فعالیت می کنند.

به نظر شما این حرکت چه مشکلاتی دارد؟

دشواری های این جنبش در ابتدا همان دشواری هایی هستند که تمام جنبش های اجتماعی و فرهنگی در ایران از آن رنج می برند: نداشتن سازمان، نا آشنایی شهروندان ایرانی با حرکت های جمعی از پایین، دشواری کار مشترک که گرچه نسبت به گذشته پیشرفت کرده است اما هم چنان این پیشرفت ها بسیار ناکافی است، نبود ارتباط و تعامل کافی میان زنان لاییک و مذهبی هم چنان که میان مردان و زنان، از ضعف های این جنبش است. و در آخر، نبود احزاب سیاسی ای که از این گونه مطالبات به نام عدالت اجتماعی و برابری حقوقی بین زنان و مردان حمایت کنند.

برخی از منتقدین ما، کمپین را یک حرکت لیبرالی می دانند و معتقدند بورژوازی از طریق چنین حرکت هایی سعی در انحراف جنبش زنان دارد. آنان می گویند خواست تغییر قوانین، خواستی حداقلی و ناچیز است و گامی به عقب. ستم جنسيتي در ساختارهاي اجتماعي بازتوليد مي شود و حتا با حذف قوانين جنسيت‎گرا در وضعيت غالب زنان تغيير محسوسي به وجود نخواهد آمد، نظر شما در این باره چیست؟

سرزنش جنبش زنان به نام حرکت «لیبرالی» از طرف «چپ قدیمی» سرزنشی کلاسیک است. اما این انتقادها کاملا غیرقابل توجیه است. مسئله عدالت و برابری زن و مرد، یک مسئله سیاسی به معنای سنتی آن نیست. اما نگرشی که مردان و زنان نسبت به تغییر نقش تعیین شده شان در حوزه خصوصی و عمومی پیدا می کنند معنایی سیاسی دارد و حتی عمیقا خود سیاست را درگیر می کند. باید از این گونه سرزنش ها دست برداشت و گرنه برای دستیابی به برابری باید به انتظار آخر زمان نشست. به جای این گونه انتقادها، چپ می بایست به این جنبش بپیوندد و هم زمان مفهومش از سیاست را مورد بازبینی قراردهد.

در قسمتی از طرح کمپین آمده است که «برابری حقوقی زن و مرد مغایرتی با اسلام ندارد». این فراز از کمپین با واکنش بخش هایی از نیروهای«لاییک» جامعه مواجه شد. نظر شما در مورد حقوق زن در اسلام چیست؟

اسلام فی نفسه تنها به خدا بر می گردد. هیچ کس حق انحصاری تفسیر اسلام را ندارد و این نکته ای است که بسیاری از اسلام شناسان سنی و شیعه بیان می کنند. در این صورت، یک قرائت برابری خواهانه از اسلام ممکن است و افراد مذهبی همچون آیت الله صانعی در ایران این پروسه را آغاز کرده اند، گرچه تا ارائه تفسیری کاملا برابری خواه از اسلام راه درازی در پیش است. اگر در جمهوری اسلامی یک زن می تواند نماینده مجلس و یا وزیر باشد، بی معناست که از همان حقوقی بی بهره باشد که خود در نقش قانونگذار برای مردان وضع می کند در حالی که از نظر مفهوم حقوقی با همکاران مرد نماینده و یا وزیر خود برابر است.

مطالبه «تفسیری مترقی» از اسلام با این انتقاد مواجه است که این مطالبه باعث تاخیر در رسیدن به یک دولت سکولار می شود، شما چه فکر می کنید؟

تفسیر مترقی از اسلام می تواند به رژیم های دمکراتیک منتهی شود، چنان که در بخش بزرگی از جهان مسیحی که پیوندهایش را با مسیحیت قطع نکرده، به ویژه در کشورهای پروتستان، اتفاق افتاده است. مدل گسست از مذهب (مدل انقلاب فرانسه) و برخی دیگر از کشورها، عمومی ترین مدل نیست. از طریق تفسیر پیشرو از مذهب بود که بسیاری از کشورهای پروتستان توانستند رژیم های سیاسی دمکراتیک سکولار را بر سر کار آورند. ایران می تواند این مدل را انتخاب کند. این مدل غیر موثر تر از مدلی که به کل از مذهب گسست پیدا کرده است، یعنی مدل انقلاب فرانسه نیست.

ارسال به بالاترین ، توییتر ، فریندفید ، فیسبوک

در همين بخش :

دهمین دورۀ مراسم تندیس صدیقه دولت آبادی ۱۳۹۲

کارت پستال‌هایی به بهانه‌ی هشت مارس و به یاد همه‌ی مبارزین راه برابری

بیانیه بیش از 350 تن از مدافعان حقوق زنان به مناسبت روز جهانی زن؛ زنان هر روز فرودست‌تر می‌شوند

لباسی که برای تن ما دوخته اند! /اعظم بهرامی

چالش‌ها و چشم‌انداز فعالیت مدنی زنان

ديگر بخش ها :