تابعیت من ؛ حق من و خانواده ام

پذيرش > مقالات > علیه سکوت > تابعیت من ؛ حق من و خانواده ام

گفت و گو با لینا ابوحبیب پیرامون کمپین حق تابعیت در لبنان

21 تیر 1387 - ترجمه : شهرزاد آل داوود ، رویا پاکزاد - نسخه قابل چاپ

زمانیکه در سال 1997 کشور لبنان به معاهدهء بین المللی منع تبعیض علیه زنان ( (CEDAW پیوست، ماده ای را به آن افزود که در نتیجهء آن تنها حزب های سیاسی کشور متعهد به رعایت حقوق برابر زنان در موضوع تابعیت فرزندان گردیدند و دولت این کشور از رعایت مواد این معاهده با این موضوع معاف شد. علاوه بر این بنا به قانون اساسی کشور لبنان، تنها کودکانی که از پدران لبنانی بدنیا آمده اند، می توانند از تابعیت لبنانی برخوردار شوند. در سال 2004 طیِ یک اقدام اجرایی توسط سازمان امنیت ملی ِ وزارت کشور لبنان، کودکانی که از مادران لبنانی و پدران خارجی بدنیا آمده اند تواستند اجازه اقامت خود را هر سه سال یک بار و به طور رایگان تجدید کنند. لازم به ذکر است پیش از آن والدین این کودکان مبلغی به میزان 200 دلار امریکا برای اقامت یک ساله پرداخت می کردند. با این حال، هنوز هم فرزندان مادران لبنانی و پدران خارجی برای تحصیل، کار، مراقبت های بهداشت عمومی، رفاه اجتماعی و فعالیت های سیاسی خود با مشکلات فراوانی مواجهند در حالیکه فرزندان پدران لبنانی و مادران خارجی از تمام حقوق شهروندی دیگر لبنانی ها برخوردارند. در نوامبر سال 2005 کمپینی با نام "تابعیت من، حق من و خانواده ام" آغاز به کار کرد که افراد عضو از دولت و مجلس کشور لبنان، دفاع از حقوق کامل شهروندی زنان لبنانی و اصلاح مواد قانونی تبعیض آمیز علیه زنان را خواستار شدند که با مباحثات و مخالفت های فراوان موجه گردید.

لینا ابو حبیب، رئیس جمعیت تحقیق و آموزش در مسیر جنبش توسعه کشور لبنان ( CRTD-A ) در مصاحبه زیر بیشتر به موضوع حق تابعیت زنان کشور لبنان پرداخته است.

1. چرا حق تابعیت قانونی براي زنان خاور ميانه و آفريقاي شمالي موضوعی مهم است؟

اساساً بدین دلیل است که بحث تابعیت مثال مناسبی از دیدگاه جنسیتی حاکم بر مسئله شهروندی است. تنها راهی که شما به عنوان شهروند حقیقی یک کشور شناخته شوید این است که تبعه آن کشور خاص باشید، بنابراین تابعیت شما در آن کشور تعیین میکند که شما حق نمایندگی در حوزه های سیاسی دارید یا خیر، حق حضور فعال در عرصه اجتماع را دارید یا خیر و آیا شما یک شهروند حقیقی هستید یا خیر. بنابراین وقتی قانون اساسی در اکثر کشورهای خاور میانه و افریقای شمالی و مناطق حاشیه خلیج فارس شهروند را تنها کسی می داند که از پدری تابع همان کشور زاده شده، این بدین معنی است که آن کشور تنها مردان را شهروندان واقعی دانسته و از این رو تنها مردان می توانند تابعیت خود را به فرزندانشان انتقال دهند.

2. كمپين حمايت از حق تابعیت زنان عرب براي اولين بار چگونه آغاز به كار كرد؟

این کمپین توسط گروهی از زنان که مفهوم شهروندی در جوامع عربی را موضوع فکر و بحث خود ساختند ، آغاز به کار کرد . در حال حاضر سازمانهای بسیاری بر روی موضوع حقوق شخصی از قانون خانواده کار می کنند. ما به این نتیجه رسیدیم که حق تابعیت بنا به دلایل زیادی از موضوعات ضروری و قابل بحث است. در درجه اول این موضوع در اکثر کشورهای خاور میانه و افریقای شمالی مطرح است. ثانیاً تاکنون در این زمینه به اندازه کافی کار نشده است. ثالثاً زنان قربانیان خاموشی هستند که حق تابعیت از آنها سلب شده است که رد حق تابعیت به معنای تکذیب حقوق اجتماعی، اقتصادی و سیاسی افراد است.

بنا به دلایل ذکر شده، ما تصمیم گرفتیم کار خود را در دو مرحله به انجام برسانیم. مرحله اول مربوط به هر کشور و در سطح ملی است. هر کدام از کشورها دلایل متفاوتی برای مقابله با انتقال حق تابعیت زنان به فرزندانشان ارائه داد و از همین روی ضرورت کار بر روی چالشهای خاص زنان هر کشور در سطح داخلی بیش از پیش روشن گردید. در مرحله دوم نیز احساس می شد کار بر روی این موضوع به صورت منطقه ای دستاوردهای زیادی را بدنبال خواهد داشت.

3.اصلی ترین سازمانهای عضو این کمپین کدامند و چه مدت است که بایکدیگر بر روی این مسئله کار می کنید؟

در بحرین، با همکاران خود در "جمعیت زنان بحرین" کار می کنیم. در مصر، با "تریبون زنان رو به رشد"، در سوریه، با "اتحادیه زنان سوریه"، در الجزایر، با "مرکز سوابق و اسناد ِ حقوق کودکان و زنان"، در مراکش، با "انجمن دموکراتیک زنان مراکشی" و در اردن با "کمیسیون ملی زنان اردنی" همکاری می کنیم. در لبنان نیز در سازمان خودمان، " جمعیت تحقیق و آموزش در مسیر جنبش توسعه کشور لبنان ( CRTD-A )" مشغول فعالیت هستیم.

ما فعالیت خود در این حوزه را از اواخر سال 2001 آغاز کردیم. زمانیکه این مسئله را به عنوان اولویت نخست در دستور کار خود قرار دادیم تصور می کردیم برگزاری کمپین برای این موضوع به سرعت صورت خواهد گرفت. اما زمانیکه عملاً کار خود را آغاز کردیم متوجه شدیم که تمام فاکتورهای مورد نیاز برای برگزاری یک کمپین را نداریم – ما به اطلاعات بیشتری نیاز داشتیم و می بایست مفهوم رابطهء بین جنسیت، ملیت و تابعیت را به خوبی بسط داده و تبیین کنیم. به همین دلیل به مدت دو سال به تحقیق و پژوهش پرداختیم که همه آنها به صورت آنلاین قابل دسترسی است. همچنین مدت زیادی را صرف گفتگو با زنانی که با مردان خارجی ازدواج کرده بودند کردیم و از این طریق توانستیم درک کنیم که رد حق تابعیت یعنی چه، تابعیت موقت یعنی چه، مفاهیم اداری و رسمی آنها را آموختیم و درک کردیم که تکذیب حقوق اجتماعی افراد عملاً چگونه است و شهروند درجه دو بودن به چه معناست.

4.اهداف اساسی این کمپین چیست؟

هدف اصلی اصلاح قوانین جاری در جوامع عربی است تا زنان بتوانند تابعیت خود را به همسران و فرزندان خود انتقال دهند.بااین حال ما شاهد بودیم در کشورهایی مانند مصر، قانون تا حدی اصلاح گردیده اما همچنان موضوع حل نشده باقی مانده است چراکه اصلاح و تغییر قانون تنها، قدم اول است. ما شاهدیم که اِعمال اصلاحات در قانون یا به صورت جزئی صورت گرفته یا به صورت ضعیف و ناقص تفسیر شده یا اساساً گزینشی به اجرا در می آیند. بنابراین می بایست اطمینان حاصل کنیم که اصلاحات قانونی برای تمام زنان قابل اجرا است و ضمانت های اجرایی آنها نیز در نظر گرفته شده اند.

5.تصمیم شما برای اقدامات آتی در سطح منطقه ای چیست؟

در سطح منطقه ای ما بر روی اطلاعات و ارتباطات خود در مورد مسئله تابعیت تمرکز خواهیم کرد. در حال حاضر اطلاعات غلط و ارتباطات نادرست زیادی وجود دارد چراکه متاسفانه اکثر کشورهای مسئله تابعیت زنان کشور خود را به دلایل و مسائل سیاسی ربط می دهند. به عنوان مثال، اعطای حق تابعیت به زنان بر روی آمارهای اجتماعی کشور تاثیر سوء داشته و موجب افزایش بی رویه جمعیت و آشفتگی های اجتماعی و مدنی می شود. ما در حال حاضر زمان زیادی را صرف گفتگو با دوستان خود در رسانه ها و سازمانهای دیگر می کنیم تا مسئله شهروندی را از پرده ابهام در آورده و توضیحات لازم را ارائه دهیم.همچنین انعقاد قراردادهای مختلف و گقتگو با نمایندگان مجلس خصوصاً نمایندگان زن را در دستور کار خود داریم. ما درصدد هستیم علاوه بر پرداختن به حق تابعیت زنان، دیگر مسائل مربوط به حقوق شهروندی را نیز مطرح کرده و ارتباط بین آنها را تبیین کنیم تا بتوانیم همکاریها و حمایت های افراد از کمپین را گسترش دهیم.

6.مزیت عمدهء برگزاری کمپین در سطح منطقه ای چیست؟

آن بخش از کمپینهایی که در سطح منطقه ای برگزار می گردند، باعث می شوند تا آن دسته از دلیل تراشی ها در مخالفت اعطای حق تابعیت به زنان در سطح ملی ماهیت اصلی خود را نشان داده و تحلیل بروند. همچنین زمانیکه ما حق تابعیت زنان را مطرح می کنیم این حقیقت خود را نشان می دهد که مسئله و مشکل اصلی، نه آنهمه استدلالات سیاسی احمقانه بلکه پدرسالاری و دیدگاه مردانه نسبت به مسئلهء شهروندی است.
بعلاوه، اینگونه کمپینها در کشورهای عربی به منزلهء حلقه ارتباطی بین سازمانها وابسته به موضوع زنان با دیگر سازمانهای مروبط به مسائل شهروندی در سطح وسیع تر است.

7.دست آوردهای این کمپین تاکنون چه بوده است؟

تاکنون دو تغییر عمده را شاهد بوده ایم. در مصر، قانون اصلاح شد و زنان اجازه یافتند تا ملیت خود را البته تنها به فرزندانشان و نه همسرانشان انتقال دهند. کنترلهای دقیقی نیز بر نحوه اجرای این قانون صورت داده ایم و از این طریق دریافتیم که این قانون به صورت گزینشی به اجرا در آمده است و خادمان مدنی، به طور کامل افراد سودانی و فلسطینی را از این قانون مستثنا دانسته اند که در حال حاضر ما در حال پیگیری این مسئله هستیم. ما دولت را به خاطر اینگونه اقداماتِ خلاف قانون، مقصر دانسته و متهم می کنیم و کار شکایت به دادگاه از سوی زنانی که از حق قانونی اعطای تابعیت خود به فرزندانشان محروم مانده اند را آغاز کرده ایم. با این حال، زنان بسیاری تهدید می شده و به آنها گفته می شود که نمی توانند ملیت و تابعیت خود را به فرزندانشان منتقل کنند. ما این زنان را برای مراجعه به دادگاه و ارائه شکایت حمایت می کنیم.
در الجزایر، قانون حتی از این نیز پیشتر رفته است و به زنان اجازه داده می شود ملیت خود را هم به فرزندان و هم به همسرانشان منتقل کنند. برای نحوه صحیح اجرای این قانون در الجزایر نیز، کنترلهای سخت و دقیقی مانند مصر اعمال کرده ایم.در کشورهای دیگر همچون لبنان، کمپین ما مباحثات داخلی متعددی به راه انداخته است. مردم می خواهند بیشتر بدانند و کمپین ما از این جهت بسیار موفق عمل کرده است.

8.در حال حاضر وضعیت بحث مربوط به قانون تابعیت در لبنان چگونه است؟

در کل، کمپین لبنان سخت ترین شرایط را نسبت به دیگر کشورها داشته است. نخست به این دلیل که سیاستمداران و دولتمردان این کشور، علاقه چندانی به موضوع شهروندی و تابعیت یا مسائل مربوط به زنان و برابری جنسیتی ندارند. همچنین تصور می شود که اعطای حق انتقال تابعیت به زن موجب راهیابی پناهندگان و آوارگان فلسطینی به عرصه هایی همچون پارلمان می شود و یا تعادل آمارگیری های اجتماعی را بر هم می زند. درحالیکه ما می دانیم مسئله اینگونه نیست و این تصورات تنها بهانه تراشی های نادرستی هستند تا زنان را برای هرگونه خطا یا مشکلی مقصر دانسته و سرزنش کنند.

9.چه راهکاری برای اصلاح موضوع تابعیت در لبنان اندیشیده اید؟

ما زنانی که با افراد خارجی ازدواج کرده اند را بسیج کرده ایم و با آنها همکاری کرده و آنها را تحت حمایت قانونی خود قرار می دهیم تا آنها بتوانند از طریق کمک و حمایت NGO ها، مشکل خود را به صورت قانونی دنبال کنند. ما بر این اساس که قانون تابعیت برخلاف روح قانون اساسی کشور که برپایه برابری زنان و مردان و تمام شهروندان بنا شده است، شکایتهایی را در دادگاه مطرح کرده ایم. ما با حضور زنان از NGO های مختلف، شبکه های محلی به راه انداخته ایم تا زمینه را برای حمایت بیشتر از این کمپین آماده کنیم. اخیراً پیش نویس یک طرح قانونی پیشنهادی را به اتمام رساندیم تا در اختیار نمایندگان مجلس بگذاریم. همچنین لابی های زیادی با تک تک نمایندگان پارلمان داشته ایم و تا حد توان در حال انجام کارهای ارتباطی با عموم مردم هستیم.

10.آیا این کمپین در لبنان از اقبال عمومی برخوردار است؟

این موضوع پیش از این مسئله ای کاملاً نامحسوس بود اما امروز خیلی بیشتر از قبل مطرح است. ما بیش از هر چیز سعی داریم زمینه را برای بحث بیشتر روی این مسئله ایجاد کنیم. ما به دانشگاهها رفته ایم تا با جوانان صحبت کنیم، ما به بخش خصوصی رفته ایم و موفق به جلب حمایت افراد زیادی در این بخش شده ایم و نیز بیش از پیش زنانی که با افراد غیرهموطن ازدواج کرده اند را دور هم جمع کرده ایم.

11.مردم برای حمایت از این کمپین، چه اقداماتی می توانند صورت دهند؟

کارهای زیادی می توانند انجام دهند. مردم می توانند با مسئولان این کمپین در کشور خود مکاتبه کرده و آنها را برای مطرح ساختن CEDAW و خصوصاً ماده 9 آن، که به بحث تابعیت مربوط می شود، وادار یا تشویق کنند. آنها می توانند اطلاعات و گزارشات مربوط به این موضوع را بیش از پیش منتشر کنند. آنها می توانند کمکهای مالی خود را در اختیار این کمپین گذاشته تا از این طریق به زنانی که برای مراجعه به دادگاه و طرح شکایت نیازمند کمک هستند یاری برسانند. همچنین اگر زنانی را می شناسند که با افراد خارجی ازدواج کرده اند، آنها را برای دریافت کمک و حمایت به این کمپین معرفی کنند.

منبع : Women’s Learning Partnership

ترجمه و تنظیم نهایی: مرجان نمازی

ارسال به بالاترین ، توییتر ، فریندفید ، فیسبوک

در همين بخش :

‫8 مارس روزی که نمی توان از ما دریغ کرد

با طلاق توافقی از حقارت و کتک و فحش رها شدم /گزارشی از دادگاه محلاتی: مریم مالک

تجمع مادران عزادار در رشت

تغییر ممکن است/ جلوه جواهری(26 روز پس از بازداشت کاوه مظفری)

گامهایی که با تزلزل نا آشنایند/ گرامی داشت چهلم ندا در رشت

ديگر بخش ها :