گزارش روزنامه آلمانی درباره زنان جسور ایران/ جواد طالعی / شهروند

پذيرش > سایت نوشته ها > گزارش روزنامه آلمانی درباره زنان جسور ایران/ جواد طالعی / شهروند

گزارش روزنامه آلمانی درباره زنان جسور ایران/ جواد طالعی / شهروند

ریچارد رورتی فیلسوف آمریکائی: عصر روشنگری اسلام از ایران آغاز می شود

الیزابت کیدرلاین (تاتس)

حرکت گردآوری یک میلیون امضاء برای برابری حقوق زنان و مردان در ایران،می رود تا در عرصه جهانی به یک جنبش مدنی معتبر تبدیل شود. تعدادی از فعالان جنبش زنان، به خاطر تلاش در راه پیشبرد این حرکت، در یک سال گذشته با حبس و گرفتاری روبرو شدند، اما افکار عمومی جهانی تلاش های جسورانه آنان را به درستی ارج می نهد. یک نمونه، گزارشی است که روزنامه "تاتس" آلمان منتشر کرد. برگردان فارسی متن کامل این گزارش را در اینجا می خوانید:

جنبش زنان ایران، با حرکت "یک میلیون امضاء" به گونه ای موفقیت آمیز برای احقاق حق خود می جنگد. آیا این آغاز یک دوران روشنگری در اسلام است؟

"می خواهید بدونید ما چطوری این کار رو پیش می بریم؟" کوشنده حرکت یک میلیون امضاء برای برابری حقوقی مردان و زنان، با شیطنت می خندد. بعد فرمی را نشان می دهد و به سوی میز بغل دستی قدم برمی دارد. جائی که چهار زن و مرد مشغول گفتن و خندیدن هستند. ما، در کافه ای در تهران هستیم. بحثی زنده جریان می یابد. ده دقیقه بعد، او با سه امضاء باز می گردد: "کار سختی نبود. یکی از زنان قبلا آن را توی دانشگاه امضاء کرده بود و سه نفر دیگر را متقاعد کرد".

امروز، جنبش زنان زنده ترین نیروی جامعه مدنی ایران است. مبارزه با تبعیض، مدت ها است دیگر تنها از پشتیبانی شهرهای بزرگ برخوردار نیست، اما تا رسیدن به هدف، راه درازی می بایست سپری شود.

هفتم مارچ سال 1979 میلادی، رهبر انقلاب، خمینی، فقط یک ماه پس از آن که از تبعید پاریس بازگشت، اعلام کرد: از این لحظه به بعد، زنان حق دارند فقط با حجاب در ملاء عام ظاهر شوند. یک روز بعد، در روز جهانی زن، تهران در مقابله با حملات شبه نظامیان، صحنه اعتراضاتی پر سروصدا است. تجمعات زنان یک سال دوام پیدا می کند. در آغاز، بالاترین رهبر مذهبی در برابر اعتراضات شدید آنان عقب می نشیند و توضیح می دهد که سوء تفاهمی پیش آمده است. بعد، محدودیت ها قدم به قدم دنبال می شوند: ابتدا زنان بی حجاب از ادارات رسمی کنار زده می شوند، بعد به صحن دانشگاه ها راه نمی یابند و مدتی بعد، در فروشگاه ها کسی به آن ها سرویس نمی دهد. آخرین تظاهرات اعتراضی بزرگ در هشتم مارچ 1980 برگزار می شود. پس از آن، سالروز تولد فاطمه دختر محمد جای روز جهانی زن را می گیرد.

20 سال بعد، روز هشتم مارچ سال 2000، روز جهانی زن به صورت غیررسمی برگزار می شود. دعوت به مراسم در یک کتابخانه عمومی، به صورت تبلیغات دهان به دهان صورت می گیرد. در چهره معصومه، یکی از نخستین کوشندگان، هنگامی که از نخستین حضور "ان جی او"ی زنان خودش حکایت می کند، آثار غافلگیری و اعجاب آشکار است. او می گوید: "ما برای 50 نفر صندلی چیده بودیم، اما دو هزار نفر آمدند. چنان جالببود که ما تصمیم گرفتیم دیگر خودمان را در آپارتمان هایمان پنهان نکنیم، بلکه بیرون بیائیم و علنی بشویم".

از آن زمان، خواست های جنبش زنان، به آرامی بار دیگر گوش شنوا می یابند. این تنها زنان دانشگاهی منتقد نیستند که پشت سر آن ها ایستاده اند. مثلا مثل نوشین خراسانی که در وبلاگ خودش می نویسد:"ما باید سرانجام از نقش قربانی بیرون بیائیم. ما باید به جای جلب همدردی غرب، به جنبشی تبدیل شویم که مطالبات روشنی را مطرح می کند و آن ها را به کرسی هم می نشاند". برای حرکت یک میلیون امضاء فمینیست های اسلامی و سکولار به هم پیوسته اند. آن ها می خواهند مشترکا قوانینی از این دست را تغییر دهند: دختران، نصف پسران ارث می برند. شهادت یک زن در برابر دادگاه تنها نصف شهادت یک مرد ارزش دارد. خون بهای زنی که به وسیله شخص دیگری به قتل رسیده باشد، نصف خون بهای یک مرد است. دختران در 9 سالگی بالغ به حساب می آیند، در حالی که سن بلوغ برای پسران 15 سال است. مرد می تواند تحصیل، کار و سفر را بر همسرش ممنوع کند.

حرکت، به سختی در چارچوب قانون اساسی اسلامی جریان دارد. زنان عضو ان جی او می گویند: هر کاری که ما می کنیم، قانونی، شفاف و برای همه روشن است. وقتی ما یک میلیون امضاء داشته باشیم، مجلس مجبور است به آن بپردازد". و آن ها اضافه می کنند: "البته اگر نمایندگان بخواهند ثابت کنند که نماینده مردم هستند". همچنین شیرین عبادی وکیل و برنده جایزه صلح نوبل توضیح می دهد که اصلاحات بعضا عملی است: "در قانون اساسی ضوابطی برای تصمیم مردم وجود دارد".

از آنجا که حرکت علنی و غیرایدئولوژیک است، انسان ها از ملیت ها و سطح آموزشی گوناگون می توانند آن را تایید کنند. علاوه بر این، امروز بیش از نصف فارغ التحصیلان دانشگاه ها را زنان تشکیل می دهند. آیا زنان به خوبی آموزش دیده، برای همیشه سلطه مردان را به عنوان یک تعین پیش نوشته خواهند پذیرفت؟

این تنش، همه خانواده ها، حتی خانواده های روحانی را لمس کرده است. همزمانی مبانی حقوقی شرعی و خواست قابل فهم مدرن زنان، جامعه را دوپاره می کند. به این ترتیب است که حرکت (یک میلیون امضاء) می تواند حرکتی به راه اندازد، زیرا وقتی بخشی از قانون به موضوع چالش اجتماعی تبدیل شود، باب یک درگیری اساسی بر سر نظم حقوقی گشوده می شود. به همین دلیل است که ائتلاف حاکم بنیادگرایان و متعصبان مذهبی، جنبش زنان را به رغم انطباقش با قانون اساسی با بدبینی دنبال می کند.

از زمان انقلاب، بیست سال طول کشید تا در ایران بار دیگر جنبش زنانی شکل گرفت که موضوع کارش را خودش در دست دارد. منصوره می گوید: "در آغاز، ما چنان مشغول کنار زدن شاه بودیم که مسائل خودمان را به دست فراموشی سپردیم. بعد، جنگ هشت ساله با عراق پیش آمد که از سوی غرب تحریک می شد. در این دوران به شدت ایدئولوژی شده، که اسلامگرایان هنوز با کمونیست ها می جنگیدند، بحث اصلی این بود که آیا مدرنیته غربی باید در کلیت خود رد شود، یا بخشی از آن می تواند تفکیک شود؟ برای موضوعات چنان مشخصی مثل تبعیض علیه زنان، ازآنجا که بوی نفوذ غربی می داد، جائی وجود نداشت".

رضا داوری، رئیس آکادمی علوم، که موقعیت رئیس ایدئولوگ های جمهوری اسلامی را دارد، می گوید:"غرب نوع تفکر و رفتاری است که 400 سال پیش در اروپا ایجاد و از همان زمان کمابیش جهانی شد". او، در مقابل غرب، ماده گرائی آن، فردگرائی و خودمحوری آن، و به فراموشی سپردن خدا، و دست آخر فراموشی متافیزیک و ارتباط با خدا در غرب، هویت اسلامی را چیز مطلقا دیگری می شمرد ( با سلام به هانتینگتون!)* و نشانه آشکار این هویت، حجاب اسلامی زنان است.

در سال 1995 برای نخستین بار جنبش زنان وارد بازی می شود. در پکن، کنفرانس زنان سازمان ملل متحد برپا است. ایران هم هیئتی را اعزام می کند. زنان خانواده های به اصطلاح حکمران. دختران آموزش یافته آیت الله های حاکم. آن ها، از این دیدار جهانی، با اندیشه جامعه مدنی به ایران بازمی گردند. آن ها نهادهای غیردولتی تشکیل می دهند. محیط زیست، ورزش زنان، و کمک به کودکان، موضوعات کار آن ها هستند. چیزی در پکن جرقه می زند و حالا شبکه ای غیررسمی از زنان مستقل را برمی انگیزد که دست به کار شوند. 8 مارچ 2000 نخستین علامت داده می شود. از حالا مساله بر سر تغییر قانون است. منصوره حکایت می کند: "2005 هنگامی که دوران دولت لیبرال خاتمی به پایان رسید، ما تصمیم گرفتیم علنا این پرسش را مطرح کنیم که چرا یک زن نمی تواند به عنوان رئیس جمهور انتخاب شود؟ ما، همراه فمینیست های اسلامی به دفتر رئیس جمهوری رفتیم تا رسما در این باره بحث کنیم. شهلا لاهیجی ناشر سرشناس سخنرانی کرد:"تصور کنیم که من رئیس جمهور بشوم. حتی در این صورت نمی توانم کاری برای خودمان بکنم، چون که شورای نگهبان جلوی این کار را خواهد گرفت".

شورای نگهبان نهاد مرکزی حکومت اسلامی است که انطباق همه قوانین و نامزدهای پست های سیاسی را با اسلام می سنجد. این نهاد می تواند قوانین تصویب شده در مجلس را لغو و از نامزدهای انتخاباتی سلب صلاحیت کند. سخنرانی لاهیجی بحثی شدید میان زنان اسلامی و سکولار برمی انگیزد، زیرا که به قلب جمهوری اصابت کرده است، اما همین بحث ها نشان می دهند که زمان تا چه حد تغییر کرده است. قوانین اسلامی دیگر آسیب ناپذیر نیستند. درباره اعتبار آن همه جا بحث می شود. خلاصه نظریه عبدالکریم سروش که جنبش زنان نیز به آن استناد می کند و هواداران خود را در دانشگاه ها دارد چنین است: "شریعت خودش مقدس است، اما تفسیرش مقدس نیست. شریعت، سنتی کهن است، اما درک متون آن همواره معاصرتر می شود".

منصوره می گوید: "سه روز پیش از آن که احمدی نژاد به عنوان رئیس جمهور انتخاب شود، ما دوباره گردهم آمدیم. این بزرگترین گردهمائی آشکار زنان در دوران پس از انقلاب بود. ما پیشاپیش روی شعار آزادی برای زنان و برابری در برابر قانون توافق کرده بودیم. بعد هم حرکت یک میلیون امضاء را اعلام کردیم، اما پیش از آن که بتوانیم حرف بیشتری بزنیم، به وسیله پلیس متفرق شدیم."

گردآوری امضاها از نوامبر سال 2006 میلادی ادامه دارد. روندی پر زحمت که رسانه ها در برابر این حرکت سکوت مرگ اختیار کرده اند. به این ترتیب، هر امضائی می بایست در جریان یک گفت وگوی مستقیم با نیروی مجاب کننده شخصی دریافت شود. هنگامی که در روز هشتم مارچ امسال حدود صد زن موقتا به بازداشت پلیس درآمدند، 620 چهره برجسته احزاب اصلاح طلب و سندیکاها، در یک نامه سرگشاده به رئیس قوه قضائیه اعتراض خود را به این بازداشت ها اعلام کردند. تعداد نه چندان کمی از سیاستمداران قدرتمند مثل رئیس جمهور اسبق هاشمی رفسنجانی با تاخیر از این خواست پشتیبانی کردند. نیروی برابر، که در این حرکت یک سرنگونی نرم و تعرض به امنیت ملی را می دید، شبه نظامیان و ماموران منکرات را به خیابان ها فرستاد تا زنان را مورد تعرض قرار دهند، کتک بزنند یا بازداشت کنند. به این ترتیب، دلارام علی به 34 ماه حبس و ده ضربه شلاق و اقدام دوست به سه سال حبس محکوم شدند. سیاست زنان، نخبگان سیاسی را تجزیه می کند، اما آیا همیشه و همه جا چنین نبوده است؟

اشتغال به فلسفه، در جمهوری اسلامی محبوبیت مردمی یافته است. این امر راهی برای قیام علیه ایدئولوژی های سیاسی و تحجر مذهبی شناخته می شود. همچنین هانا آرنت مد روز شده است. یک دانشجو می گوید: "کتاب های او به ما یادآوری می کنند که آزادی به معنای توانائی همواره از نو آغاز کردن است و چیزی که به همه مربوط می شود باید آشکارا در جمع مورد بررسی قرار گیرد. و ما مشغول این روند هستیم".

"ریچارد رورتی" فیلسوف آمریکائی که اغلب در بحث های مربوط به شرق و غرب در تهران حضور دارد حتی بر این نظر است که عصر روشنگری اسلامی از ایران آغاز خواهد شد.

..................

* نظریه پرداز آمریکائی که در سالهای نخست دهه نود میلادی کتاب "جنگ تمدن ها" را نوشت و این نظریه را برای نخستین بار مطرح کرد که در آینده کار جهان غرب و اسلام به جنگ صلیبی تازه ای کشانده خواهد شد. سیاست جنگی جورج بوش در افغانستان و عراق از یک سو و رشد شدید بنیادگرائی در جهان اسلام از سوی دیگر، تاکنون در مقیاس قابل توجهی بر نظریه هانتینگتون صحه گذاشته است. محمد خاتمی در سال 1999 نظریه "گفت و گوی تمدن ها" را در مقابل نظریه هانتینگتون مطرح کرد. سازمان ملل سال 2000 را سال گفت وگوی تمدن ها خواند. اما در حالی که تضاد میان جهان اسلام و جهان غرب روز بروز شدیدتر می شود، دستاورد "گفت وگوی تمدن ها"ی خاتمی، تاکنون تنها برگزاری چند سمینار در ایران و برخی از کشورهای اروپائی بوده است.

مردان نیز در کنار زنان حقوق آنان را خواستارند

ارسال به بالاترین ، توییتر ، فریندفید ، فیسبوک

در همين بخش :

یک خبر تلخ؟ یک قانون‌شکنی؟ یک تصمیم بخشنامه‌ای جدید؟

چرا بایست به سکسوالیته پرداخت؟ / نفیسه آزاد

آزارجنسی خانگی؛ «قربانی» نه، «نجات یافته»

زنان، بزرگترین بازندگان بهار عرب

سانسور از دیدگاه جنسیتی/الهه‌ امانی

ديگر بخش ها :