وزیر بهداشت : زنان ، وزیر نشوند

اولین وزیر زن کابینه جمهوری اسلامی ایران، پیشنهاد می‌کند که زنان فکر وزیر شدن را نداشته باشند چرا که آقایان «له و لورده‌شان» می‌کنند. «مرضیه وحیددستجردی» وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، با صراحت لهجه، شجاعت در اظهارنظر و پیگیری‌های مستمر اعتبارات و حقوق قانونی وزارت بهداشت، صندلی خود در هیات دولت را در مقایسه با سایر زنان از حالت تشریفاتی خارج کرده است. او در سومین سال از فعالیت خود در دولت به منتقد پشت پرده تبدیل شده است.

با گفتن «یا الله»ی وارد دفتر وزیر می‌شویم، او بر صندلی‌ای تکیه زده است که بالای سر خود عکس هشت وزیر سابق مرد را هر روز می‌بیند و در پاسخ به این سوال که وزارت یک زن بر وزارتخانه‌ای دولتی چه ویژگی‌ای دارد، حرفی ندارد. وزارت بهداشت و درمان پس از هدفمندی یارانه‌ها به یکی از وزارتخانه‌های پرچالش تبدیل شد. افزایش هزینه‌های درمان و عدم افزایش اعتبارات حوزه درمان کار را برای مسوولان این وزارتخانه سخت‌تر کرد و تحریم‌های یک‌طرفه مزید بر علت شد. هم‌اکنون صراحت وزیر در اظهارنظر به حدی رسیده است که او برخلاف اظهارنظرهای برخی از وزرا می‌گوید: «بی‌توجهی به اعتبارات حوزه بهداشت و درمان تنها مربوط به دولت نهم و دهم نیست و همه دولت‌ها از اول انقلاب تاکنون نسبت به تزریق اعتبارات بی‌توجه بوده‌اند.» با این حال وزارت بهداشت و مسوولانش بیش از گذشته پیگیر امور بهداشتی و درمانی هستند که منتقدان زیادی نیز در نوع خود دارد.

پزشک خانواده و طرح‌هایی همچون بیمارستان‌های مخصوص زنان از جمله آنها هستند که هنوز به اذعان کارشناسان اجرایی شدن آنها تبعاتی را برای نظام سلامت دارد. مرضیه وحید دستجردی در اولین ساعت‌های روز جمعه پاسخگوی سوالات روزنامه «شرق» بود.

تاسیس بیمارستان‌های زنانه تدبیری است از سوی اولین زن کابینه به زنان یا سیاستی است در راستای تفکیک جنسیتی؟

ببینید تفکیک جنسیتی برای ما معنایی ندارد و اعتقاد اجرایی‌ای به آن نداریم. شما غیر از ایران بیمارستان‌های دیگر دنیا را ببینید، بیمارستان‌های زنان در دنیا سابقه دارد، در بسیاری از بیمارستان‌های آمریکا مراکز متعدد و بسیار زیادی مخصوص خانم‌ها وجود دارد که با شعار «ما زنان را بهتر می‌شناسیم» در حال فعالیت هستند. این در همه دنیا وجود دارد و کشور‌هایی مانند کانادا و انگلیس و سایر کشور‌های اروپایی تجارب متعددی را در این زمینه دارند، بر این اساس در کشور ما که بیشتر به دنبال آسایش و راحتی زنان نیز هستیم به نظر من تا حدود زیادی نیز دیر عمل کردیم.

و الان شما می‌خواهید این دیر عمل کردن در تاسیس بیمارستان‌های مخصوص زنان را جبران کنید؟

بله. ما به این نتیجه رسیده‌ایم که دنیا در این تجربه موفق است و میزان این موفقیت به حدی است که حتی بیمارستان‌های بخش خصوصی نیز وارد این عرصه شده‌اند، چراکه این عرصه سودآور بوده است. حالا ما چرا نباید با توجه به فرهنگ‌مان وارد این قضیه نشویم. ما باید به سمتی برویم که خانم‌ها در این مراکز راحت‌تر باشند و دغدغه‌هایی مانند وجود نامحرم و ... را نداشته باشند.

این بیمارستان‌ها قرار است مخصوص بیماری‌های زنان باشد یا جامعیت درمانی دارد؟

ما قرار است بیمارستان‌های جامع زنان را راه بیندازیم. هم‌اکنون در تهران بیمارستان آرش، میرزا کوچک‌خان و مهدیه مخصوص زنان است و این بیمارستان‌های جامع هستند که تنها مربوط به بیماری‌های زنان نمی‌شود و تخصصی و فوق تخصصی هستند.

شما نیروی متخصص به اندازه کافی نیز دارید؟

در حال حاضر تقریبا حدود50‌درصد فارغ‌التحصیلان ما در رشته‌های عمومی و تخصصی خانم‌ها هستند و حدود 60‌درصد خانم‌ها پیش از این وارد تخصص می‌شدند که این نسبت تغییر کرده است و 60‌درصد خانم‌ها وارد رشته‌های تخصصی می‌شوند به عبارت دیگر کفه به سمت خانم‌ها می‌چربد و بسیاری از متخصصان که برای دوره‌ها می‌روند خانم هستند و چون این ظرفیت را داریم امکان ایجاد بیمارستان‌هایی مخصوص زنان وجود دارد.

اصولا پژوهشی درباره میزان نیاز زنان به این بیمارستان‌ها صورت گرفته است؟

بله. ببینید شاید علت اصلی اینکه خانم‌ها راحت‌ترند و مثلا الان خانمی برای بیماری‌های زنانه‌اش به بیمارستان آرش می‌رود و برای دیابت باید به بیمارستان دیگری برود بعد مشکلات دیگری دارد که باز باید به بیمارستان‌های دیگری برود. یعنی ما می‌خواهیم برای خانم کاری کنیم که دیگر برای درمان هر نوع بیماری‌ای هر بار به یک گوشه شهر نروند و در بیمارستان‌های جامع درمان شوند. چراکه متاسفانه بیمارستان‌های ما بیمارمحور نیستند و پزشک‌محورند و این طرح می‌تواند بیمارمحور بودن مراکز درمانی را محقق کند.

تعداد این بیمارستان‌ها به چه میزانی در کشور می‌رسد؟

ما الان 50 دانشگاه علوم پزشکی داریم و در نظر داریم 50 بیمارستان جامع زنان نیز داشته باشیم و مزیت آن این است که اگر مشکلی داشته باشد حل و بیماری‌های دیگرش نیز غربال‌گری می‌شود.

پس به دنبال تفکیک جنسیتی نیستید؟

ما اصلا تفکیک جنسیتی را نمی‌توانیم داشته باشیم هم در محیط‌های بیمارستانی و هم در دانشگاه‌های علوم پزشکی. شما توجه کنید که الان ما در برخی دانشگاه‌ها کلاس‌هایی داریم که 90‌درصد از دانشجویان ما خانم هستند و ما الان به چه شکلی می‌توانیم تفکیک جنسیتی داشته باشیم یا در دانشگاه مامایی و پرستاری نسبت دختران به پسران 90 به 10 یا در سایر تخصص‌ها نسبت دختران به پسران 60 به 40 است و اصلا نمی‌توانیم تفکیک جنسیتی کنیم. در بیمارستان‌های عمومی هم نمی‌توانیم به مردم بگوییم شما اینجا نیایید چون اینجا تفکیک جنسیتی شده است. همین الان در بیمارستان شریعتی در بخش گوارش بیمار خانمی مراجعه می‌کند و اورژانسی و در حال خونریزی است باید به او بگوییم صبر کنید تا پزشک زن بیاید یا مرد به داد او برسد. ما باید تسهیلات را درست در اختیار مردم قرار بدهیم.

خانم دکتر در این چند سال وزارت شما به نظر می‌رسید که دولت با عدم تخصیص اعتبارات به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های شما تبدیل شده بود. دلیل این بی‌توجهی را در چه می‌بینید؟

ببینید اگر روند اعتبارات وزارت بهداشت را در 60سال پیش یا 30 سال انقلاب ببینید متوجه می‌شوید که سیر این اعتبارات یک روند خطی و با شیب بسیار اندک و بدون افزایش محسوس بوده است.

یعنی شما معتقدید که بی‌توجهی به بخش سلامت تنها مربوط به دولت نهم و دهم نبوده؟
بله. تمام دولت‌هایی که تا به حال در جمهوری اسلامی آمده‌اند اولویت‌شان سلامت نبوده است و به همین دلیل بودجه‌های وزارت بهداشت بدون افزایش بوده است. الان شما به بودجه‌های همه بخش‌ها توجه کنید که افزایش‌های قابل‌توجهی داشته‌اند اما در رابطه با وزارت بهداشت این‌طور نیست.

دلیل این بی‌توجهی چیست؟

برای اینکه فکر می‌کنند وزارت بهداشت یک وزارتخانه هزینه‌بر است و سلامت یک هزینه است که ما صرف می‌کنیم در حالی که سلامت یک سرمایه‌گذاری است. ما هر سرمایه‌گذاری که برای مردم بکنیم نرخ توسعه را بالا می‌بریم الان کشور‌هایی که توانسته‌اند سلامت را ارتقا و در رشد اقتصادی‌شان هم توسعه دهند نرخ اقتصادیشان دوبرابر شده است.

چه کشورهایی؟

برای نمونه 10 کشور اول دنیا از نظر نرخ رشد اقتصادی کشورهایی هستند که روی سلامت‌شان سرمایه‌گذاری کردند. مثلا کشور برزیل که جزو پنج اقتصاد نوظهور دنیا قرار گرفته است، کشوری است که در ابتدا امید به زندگی را بالا برده است. از نظر ما سلامت چاه ویلی نیست که پول در آن بریزید و بگویید «هل من مزید» بلکه محلی است که اگر سرمایه‌گذاری کنیم می‌توانیم بهره‌برداری کنیم.

سلامت می‌تواند منجر به تولید ثروت نیز بشود؟

بله این نکته توسط دولت‌ها مورد غفلت قرار گرفته است. سلامت تولید ثروت هم می‌کند. صنعت دارو‌سازی در دنیا در مقایسه با صنایعی که از منظر نرخ سودشان مقایسه می‌شوند این است که در صنایع فلزی 2/3‌درصد در صنعت نفت پنج‌‌درصد، و در صنعت دارو‌سازی 18‌درصد سود بوده است و این نشان می‌دهد داروسازی و تجهیزات پزشکی بیشترین سود را داشته‌اند و می‌توان از سرمایه‌گذاری در آن استفاده کرد.

دلیل این کم‌‌توجهی در دولت دهم چیست؟

به نظر من دیدگاه‌ها روشن نیست. در همه دولت‌ها تعداد وزرایی که در دولت بودند پزشک نبودند یا فقط وزیر بهداشت پزشک بوده یا یک وزارتخانه دیگری مثل امور خارجه و اکثر وزرای ایران هم‌اکنون و در دولت‌های قبل را آقایان مهندس تشکیل می‌دادند و در سازمان مدیریت و برنامه و بودجه سابق هم در بخش‌های پزشکی و بهداشت و درمان مسوولان غیرپزشک مشغول به کار بودند و اینها با دیدگاه بودجه‌ای، عدم اعتماد به سلامت و با دیدگاه همین که هست کافی است، نگاه می‌کنند. الان دغدغه اصلی مردم دغدغه سلامتشان است. مردم خواهان سلامت 100‌درصدی هستند و مردم به اینجا رسیده‌اند.

به خاطر این کم‌توجهی‌های دولت در اختصاص اعتبارات بود که شما بارها به مجلس‌ها پناه بردید؟ و البته به نظر می‌آید رابطه خوبی با مجلسی‌ها دارید؟

بله. ببینید، مجلس هشتم کمیسیون بهداشت بسیار قوی‌ای داشت و مجلس نهم هم همچنین، این کمیسیون‌ها در طول تاریخ مجلس سابقه قوت اینچنینی را نداشتند و با وزارت ما هم یار بودند و خیلی توانستند تاثیر بگذارند و با توجه به اینکه دغدغه سلامت داشتند کمک‌های زیادی کردند. در دولت هم نسبت به سلامت حساسیت و دغدغه وجود دارد.

چه حساسیت‌هایی؟

بالاخره برنامه پزشک خانواده را می‌خواهند اجرایی کنند.

اعتبارات را نیز دادند؟

قرار بر این شد اعتبارات را بدهند و امید داریم اعتبارات را به چشم خودمان ببینیم.

اگر به چشم خودتان نبینید احتمالا باور نمی‌کنید.

بله واقعا، فقط باید با چشم خودمان ببینیم. البته امیدوار هستیم عملی شود. همچنین غیر از روح جمعی در دولت هرکس سعی می‌کند کار خودش را راه بیندازد و برخی می‌گویند اولویت بخش دفاع برخی آموزش و برخی مسکن، ولی از نظر من براساس آموزه‌های دینی و فرهنگی و هم نیاز کشور اولویت سلامت بسیار دارای اهمیت است.

با توجه به اینکه ارتباط تنگاتنگ و پرحاشیه‌ای را با تامین اجتماعی داشتید، تغییرات پی‌درپی مدیران را بر صدر این سازمان مهم و تاثیر‌گذار چگونه می‌بینید؟

برای ما این مهم است که این صندوق همکاری و تعامل خوبی با ما داشته باشد. برای ما اینکه کسی که در این منصب تخصصی خود نشسته، پزشک باشد یا نباشد مهم نیست، متاسفانه عملکرد کسانی که در راس این امور بودند و پزشک هم بودند را به ضرر خود می‌دانستیم.

چرا؟

ما در حقیقت چون خیر ندیدیم و مقابل خیر را دیدیم (و نمی‌خواهم واژه شر را بیاورم) ترجیح می‌دهیم غیرپزشک‌ها به این سازمان بیایند و به درستی اعتبارات و طلب‌های خود را به وزارت بهداشت بدهند. شاید بهتر بتوانند کار کنند؟

یعنی شما به مدیریت جدید اعتقاد دارید؟

ببینید با توجه به آنچه که ایشان قول دادند و گفتند ما تسویه‌حساب می‌کنیم امید داریم که بشود. البته آقای مرتضوی در ابتدا هم قدم خوبی را برداشته‌اند. ما تا امروز 1400‌میلیارد تومان از بیمه طلب داریم که 400‌میلیارد از تامین اجتماعی و 500‌میلیارد تومان از خدمات درمانی است یعنی از زمانی که مرتضوی آمده است البته نه به صورت صددرصد، اما تلاش کرده است تا حدی بدهی‌های خود را بدهد. اما به نظر باید تلاش جدی‌تری بکنند.

پس این انتصاب به نفع شما بوده است؟

برای ما این چیز‌ها مهم نیست. مهم این است که هر کسی بیاید سر موقع پول ما را بدهد. مردم کاری ندارند که رییس کیست و سیاسی‌کاری شده است یا نه. مردم خدمت می‌خواهند و ما هم پول خودمان را می‌خواهیم چون اگر پول را نگیریم دارو نداریم، حقوق پرستار قراردادی و بسیاری دیگر از خدمات را نمی‌توانیم بدهیم و نتیجه آن می‌شود که خدمات کاهش پیدا می‌کند.

خانم دکتر، زلزله آذربایجان شرقی و تخریب کامل بیمارستان هریس نشان داد که بیمارستان‌ها استحکام چندانی ندارند و سر بزنگاه به داد مردم نمی‌توانند برسند. دلیل بی‌توجهی به مقاومت بیمارستان‌ها چیست؟

در رابطه با بیمارستان هریس باید بگویم، این بیمارستان را وزارت مسکن ساخت. چراکه در حال حاضر 50‌درصد بیمارستان‌ها را وزارت مسکن و 50‌درصد را وزارت بهداشت می‌سازد.

شما نظارتی بر چگونگی ساخت بیمارستان از سوی وزارت بهداشت داشتید که این اتفاق نیفتد؟

ما بر بیمارستان‌هایی که خودمان می‌سازیم نظارت می‌کنیم.

این منطقی نیست شاید پروژه‌های دیگری هم باشد که وزارت مسکن درست روی آنها نظارت نکرده باشد و با زلزله تخریب شود.

بله، متاسفانه این امکان وجود دارد.

الان وضعیت سایر بیمارستان‌ها در تهران و سایر نقاط کشور به چه شکلی است؟

هم‌اکنون در کشور 70‌درصد بیمارستان‌ها در بافت فرسوده هستند و در تهران 85‌درصد.

این به این معناست که 85‌درصد بیمارستان‌ها در تهران و 70‌درصد در شهرستان‌ها ضد زلزله نیستند؟

متاسفانه بله.

برای رفع این مخاطرات چه اقداماتی می‌خواهید انجام دهید؟

هر روز بیمارستان جدید می‌سازیم و امسال 14‌هزار تخت بیمارستانی اضافه می‌کنیم که اندکی وضع ما را بهتر می‌کند یعنی بیمارستان‌های فرسوده از دور خارج می‌شوند. در تهران مشکل ما این است. در سفرهای استانی برای استان‌ها بیمارستان‌سازی شدو با توجه به بافت فرسوده تهران دیدیم که کار جدی صورت نگرفته بود. الان بیمارستان آرش 130 سال، بیمارستان شهید اکبرآبادی صدسال، شهدای تجریش 58 سال، امام خمینی 78 سال و فیروزآبادی شهرری 78 سال سن دارند و اگر در تهران زلزله‌ای بیاید بیمارستان‌های تهران دچار مشکل اساسی و جدی‌ای می‌شوند.

نکته دیگر این است که وزیر ارتباطات هفته گذشته از آثار بسیار سوء پارازیت‌ها سخن به میان آورد در صورتی که شما معتقدید این پارازیت‌ها تاثیری بر سلامت افراد ندارد. مردم این وسط کدام مورد را باید باور کنند؟

تعجب می‌کنم از اظهارنظر آقای وزیر.

خب نظر شما چیست؟

من که رشته‌ام پارازیت‌شناسی نیست. ما معاونت بهداشتی بزرگی داریم و بخش مهم آن سلامت محیط است الان بخشی از این معاونت سلامت اشعه است و گروه بزرگ و مجربی از آنها تشخیص ندادند که پارازیت‌ها تاثیری روی سلامت داشته باشد.

یعنی کار کارشناسی انجام داده‌اید؟

بله. صحبت‌های من نتیجه کار کارشناسی است و الان هم می‌گوییم پارازیت‌ها اثر سوئی بر سلامت مردم ندارد. کار کارشناسی ما نشان می‌دهد دکل‌ها آثار سوء ندارد و فواصل آنها رعایت شده است و وقتی فواصل استاندارد باشد به هیچ‌وجه آثار سوء ندارد. همچنان بر حرفم پا برجا هستم.

این مساله که عنوان می‌شود این پارازیت‌ها سرطان‌زاست نیز به تایید شما نرسیده است؟
اینکه پارازیت‌ها سرطان‌زاست یا نه، در شرایط فعلی ثابت نشده است و ممکن است در آینده ثابت شود که سرطان‌زاست.

خانم دکتر از تجربه‌های وزارت اولین وزیر زن در کابینه بگویید.

چه بگوییم. (باخنده)

پس از پایان دوران وزارت‌تان به خانم‌های دیگر پیشنهاد می‌کنید که وزیر شوند؟

من فقط به خانم‌ها پیشنهاد می‌کنم که وزیر نشوند چون آقایان (کابینه) له و لورده‌شان می‌کنند.

روزنامه شرق