كودكانی با ماسك زن /غزال نیک منش

از اين مساله نمي توان به سادگي عبور كرد چرا كه تحقيقات نشان داده است كه 88 درصد از زنان روسپي قبل از 17 سالگي ازدواج نموده اند و36 درصد اين ازدواج ها نيز تحميلي بوده است ودر صورت غير تحميلي بودن نمي توان از كودكاني در اين سن انتظار داشت كه بتوانند براي آينده خود تصميم درستي بگيرند.

شهرزادنیوز: با اين كه به اعتقاد بسياري ایران جامعه‌ای است در حال گذار از سنت به مدرنيته ،اما هنوز سنت ها وجه قالب فرهنگ اين مردم را تشكيل مي دهند. ازدواج در سنين پايين مقوله اي سنتي است و به نظر مي رسید كه با رشد تكنولوژي و افزايش اطلاعات خانواده ها ،ديگر شاهد چنين وضعيتي نباشيم، اما آمار و ارقام نشان دهنده چيز ديگري است به گفته موسوی چلک، رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران، در گفت و گو با ایلنا، در سال 89 حدود 43 هزار مورد ازدواج زیر 15 سال اتفاق افتاده که ثبت هم شده است. حتي در كلان شهري مانند تهران كه انتظار مي رود حداقل ورود مدرنيته در آن اتفاق افتاده باشد نیز به گفته مدیرکل ثبت احوال استان تهران، در سال 90 تعداد 75 دختر یا پسر که کمتر از 10 سال داشته‌اند ازدواج کرده‌اند، 3929 دختر و پسر 10 تا 14 ساله پای سفره عقد نشسته‌اند و 19237 عروس و داماد 15 تا 19 ساله‌ بودند. اين مسئله از جنبه هاي گوناگون قابل بررسي است

قبول مسئولیت‌های همسری، در كودكان دختر، سلامت آنها را از لحاظ رواني وجسماني به خطر انداخته و به لحاظ اجتماعي به دليل از دست دادن امکانات تحصیلی و آموزشی در آينده به زنان فقيري تبديل مي شوند.

اين كودكان بیش از بقیه کودکان در معرض استثمار هستند چرا كه خانواده فقیر، آن‌ها را به بهایی ناچیز‌ (گاهی به قیمت کم شدن یک نان‌خور) به همسری مردی درمی آورند و در خانواده جدید هم اغلب به عنوان کارگر خانگی مورد سوء‌استفاده شوهر و خانواده‌اش قرار می‌‌گیرند و در سنين بزرگسالي نيز تبديل به زنان محروم و سرخورده اي مي شوند كه توانايي احقاق مطالبات خود را ندارند. بنابراين فرزنداني را نيز تربيت مي كنند كه فاقد آگاهي هاي لازم مي باشند. از طرف ديگر چون چنین ازدواج‌هایی معمولا با افراد مسن‌تر و در بيشتر موارد بدون رضايت آن‌ها انجام می‌‌شود، عوارض ديگري مانند بيوه شدن در سنين نوجواني بر اثر مرگ شوهر یا طلاق به وجود مي آيد وهمچنين در صورت ادامه ازدواج، زمینه خیانت، خشونت خانگی و ... ایجاد می‌‌شود. بسياري از قتل هاي ناموسي هم بازتاب همين ازدواج ها در سنين كودكي است .
از اين مساله نمي توان به سادگي عبور كرد، چرا كه تحقيقات نشان داده است كه 88 درصد از زنان روسپي قبل از 17 سالگي ازدواج نموده اند و 36 درصد اين ازدواج ها نيز تحميلي بوده است و در صورت غير تحميلي بودن نمي توان از كودكاني در اين سن انتظار داشت كه بتوانند براي آينده خود تصميم درستي بگيرند.

درست است كه ايران كشوري در حال گذار از سنت به مدرنيته است، اما قوانين حاكم برآن تجربه ي چنين گذاري را نداشته و با پافشاري به وجه سنتي زن بر چنين مسئله اي صحه مي‌گذارند. مروري بر قوانين از سال 1313 تا كنون حاكي از همين مطلب است: ماده ۱۰۴۱ قانون مدنی ایران مصوب سال 1313 حداقل سن ازدواج دختران را ۱۵ سال و پسران را ۱۸ سال تعیین کرده بود. اما در شرایط خاص با ارائه گواهی دادگاه این سن می‌توانست برای دختران به ۱۳ سالگی و پسران به ۱۵ سالگی کاهش یابد. در 1353 قانون حمايت از خانواده سن ازدواج را برای دختران به ۱۸ سال و برای پسران به ۲۰ سال افزایش داد و با گواهی دادگاه در صورت وجود مصلحت فقط برای دختران به ۱۵ سال کاهش می‌یافت. با صورت پذيرفتن انقلاب سال 57 و برگشت به سنت ها، در سال 61 به موجب اصلاحاتی که در ماده 1041 قانون مدنی داده شد، ممنوعیت ازدواج کودکان را مغایر شرع تشخیص داده‌ و نکاح قبل از بلوغ به شرط رعایت مصلحت توسط ولی طفل جایز شناخته شد. در قانون جدید ديگر به اجازه از دادگاه نیازی نبود. در سال ۱۳۷۹ در مجلس شوراي اسلامي تلاشی برای تغییر ماده ۱۰۴۱ صورت گرفت، اما در شورای نگهبان خلاف شرع تشخیص داده شد و به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع گردید. بر اساس مصوبه مجمع تشخیص مصلحت نظام در ۱ تیر ۱۳۸۱ این ماده به این شکل تغییر یافت: «عقد نکاح دختر قبل از رسیدن به سن ۱۳ سال تمام شمسی و پسر قبل از رسیدن به سن ۱۵ سال تمام شمسی منوط است به اذن ولی به شرط مصلحت با تشخیص دادگاه صالح.» معیارهای دادگاه‌‌های ایران برای صدور اجازهٔ ازدواج کودکان معمولاً شامل درخواست مشورت از پزشکی قانونی در مورد رسیدن کودک به بلوغ و پرسیدن سوالاتی از دختر می‌شود. روند کار در هر دادگاهی ممکن است متفاوت باشد و تشخیص دادگاه هم به شدت متاثر از عرف منطقه است.

با تشكيل نهادهاي برابري خواهانه زنان مانند کمپین یک میلیون امضا و... كه خواهان تغییر تمامی قوانینی است که به خاطر جنسیت زنان آنان را مورد تبعیض قرار داده اند، مي‌شود از اين اتفاق‌ها نيز جلوگيري كرد. اما صرفاَ وجود چنين قوانيني نمي تواند پشتوانه اجرايي به همراه داشته باشد. رواج چنين فرهنگي ميان جامعه مي تواند موثر باشد، گرچه در اين سالها نمي توان نقش اينترنت را نايده گرفت که راه خود را به بسياري از خانه ها باز كرده است. اما اگر خوش بينانه هم تصور كنيم خانواده هاي مرفه و طبقه متوسط بيشترين مخاطبان آن هستند و به روايت آمار و ارقام، هنوز در لايه هايي از اجتماع به چنين برابري خواهي نيز اعتقاد ندارند و تنها زماني مي توان اميدوار بود كه اين تلاشها در شهرستانهاي محروم در بافت ها ي غير شهري بازتاب پيدا كند. تلاش فعالان زنان براي ورود به بافتهايي از اجتماع كه به امكاناتي نظير اينترنت و كتاب و روزنامه دسترسي ندارند و آموزش براي به حداقل رساندن چنين ازدواج هايي است. در مواردي هم كه اين ازدواج ها صورت گرفته است، آموزش اين كودكان مي تواند در جلوگيري از بسياري از آسيب هاي اجتماعي، رواني و جسماني موثر باشد.
زیرنویس:

1. سايت شهرزاد نيوز

2.احمدي خراساني، نوشين ،جنبش يك ميليون امضا روايتي از درون؛ ناشر مولف، چاپ اول تابستان 1386

3. راديو زمانه، ده سالگاني كه عروس مي شوند

شهرزادنیوز