زنان لیبی و انتخابات آینده

در انتخابات مجلس مصر، کمتر از دو درصد کرسی‌ها به زنان تعلق گرفت – یعنی 8 کرسی در مقابل 64 کرسی که در قانون تضمین شده بود. در تونس وضع کمی بهتر بود. 49 زن انتخاب شدند. گرچه 42 نفر از آنان از حزب النهضه هستند که از این نظر جای تردید است که این افراد نشانگر چهره تمام زنان تونسی باشند.

شهرزادنیوز: در گذر بادهای تغییری که در منطقه می‌وزد، زنان لیبی امیدوارند در انتخابات مجلس ماه آینده نقش مهمتری کسب کنند.

در انتخابات 19 ژوئن – اولین انتخابات پس از سرنگونی قذافی - 200 نماینده برای نهادی انتخاب خواهند شد که قانون اساسی کشور را تعیین خواهد کرد.

انتخابات اخیر در کشورهای همسایه، مصر و تونس، نتایج چند گانه‌ای برای زنان داشت، و نیز درس‌هایی که زنان لیبی آن را فرا گرفته‌اند.

در انتخابات مجلس مصر، کمتر از دو درصد کرسی‌ها به زنان تعلق گرفت – یعنی 8 کرسی در مقابل 64 کرسی که در قانون تضمین شده بود. در تونس وضع کمی بهتر بود. 49 زن انتخاب شدند. گرچه 42 نفر از آنان از حزب النهضه هستند که از این نظر جای تردید است که این افراد نشانگر چهره تمام زنان تونسی باشند.

حلوم الفلاح، کاندیدای مستقل از شهر بنغازی، می‌گوید زنان لیبی از بهار عربی درس گرفتند که چگونه برای کسب جایگاه در سیاست مبارزه کنند.

"ما از اشتباهات مصر و تونس عبرت می‌گیریم، اما از سایر کشورها نیز می‌آموزیم."

"سیر و ساحتی جدید"

طبق قانون جدید انتخاباتی از 200 کرسی مجلس، 80 کرسی به احزاب و 120 کرسی به کاندیداهای مستقل اختصاص یافته است. احزاب باید در لیست انتخاباتی خود تعداد مساوی مرد و زن معرفی کنند – 40 زن و 40 مرد – یعنی زنان می‌توانند 20 درصد کرسی‌ها را در اختیار بگیرند.

در مورد کاندیداهای مستقل محدودیتی برای زنان وجود ندارد، با وجود این روشن نیست این 120 کرسی را چه کسانی اشغال خواهند کرد.

فریده علاقی، یکی از فعالین که به کاندیداهای زن آموزش می‌دهد چگونه بحث کنند و پلاتفرم‌های انتخاباتی خود را عرضه کنند، می گوید: "مشکل الان این است که جریان اطلاعات وجود ندارد، حتا در مورد تعداد زنانی که خود را کاندید کرده‌اند. ما سیستم تبادل اطلاعات نداریم یا این که چه کسی چه می‌کند و کجا هستند. فقط می‌دانیم که نشانه‌های مثبتی از تعداد زیادی کاندید زن وجود دارد. حتا اگر زنان پیروز نشوند، این آغازیست بر سفر جدید زن در مشارکت سیاسی."

سیاست حزبی

با آن که احزاب سیاسی به زنان احتیاج دارند تا لیست انتخاباتی‌شان پذیرفته شود، این احتمال وجود دارد که احزاب زنانی مطیع را برگزینند و نه کسانی را که خواهان بهبود وضعیت زنان در لیبی هستند.

سلمه احمد ابوزاده، مشاور حقوقی شورای نظامی و یکی از کاندیداهای "حزب بلوک آزاد دمکراتیک" می‌گوید: "برخی از احزاب سیاسی اسم زنان را در لیست خود می‌گنجانند تا رأی بیش‌تری کسب کنند یا مقبول واقع شوند. اگر من انتخاب شوم، حداکثر سعی‌ام را می‌کنم تا به آن‌ها انگیزه بدهم که مشارکت داشته باشند و بلندپرواز باشند." و می‌افزاید مادامی که زنان در مجلس هستند، سعی می‌کنند که حقوق زنان تضمین شود و در قانون اساسی گنجانده شود.

"نقش زنان الان با گذشته فرق کرده است، آن موقع [قذافی] از زنان برای پر کردن کرسی‌ها استفاده می‌کرد، برای بهبود تصویر خود... و مشارکت در رژیم‌اش."

حس عمومی در میان زنان که بسیاری از آن‌ها طی انقلاب، جایگاه نوینی در جامعه کسب کردند، آمیخته با خوش‌بینی است.

عایشه روئمی که امیدوار است از سوی "حزب ملی" کاندید گردد، می‌گوید که از زمان انقلاب "وقتی که غل و زنجیرها پاره شدند" زنان لیبی مطمئن هستند که در ساختار قدرت کشور نقش خواهند داشت.

روئمی می‌گوید: "احزاب سیاسی اکنون به دنبال زنان هستند و زنان می‌توانند اگر از رده خود در لیست راضی نباشند، پیشنهاد آن‌ها را رد کنند – ما می‌توانیم اصرار کنیم که اسم‌مان در بالای لیست قرار گیرد."

"فقط همین ایده که آن‌ها از ترس رد شدن بدون وجود ما، به دنبال زنان هستند، نشانه خوبی است."

شرایط دگرگون شده فرصت‌های جدیدی را بر بسیاری گشوده است.

نورا علی سالم الهباشی، از شهر ترهونه – واقع در صد کیلومتری جنوب تریپولی – متقاضی شرکت در انتخابات به عنوان کاندیدای مستقل است. او می‌گوید: "من تنها فردی از اطرافیانم هستم که کاندید شده‌ام."

تردیدهای باقی مانده

این نگرانی وجود دارد که فقط یک حزب، احتمالا اخوان‌المسلمین، مثل مصر، قدرت را به دست گیرد و زنان را به حاشیه براند.

علا مورابیت، مؤسس "صدای زنان لیبی"، یک سازمان غیر دولتی توانمندسازی و توسعه زنان در لیبی می‌گوید: "در لیبی فقط از طریق مذهب می‌توانید حقوق خود را به دست آورید."

گروه مورابیت، یکی از گروه‌هایی است که با سازماندهی برنامه‌های مختلف از جمله دعوت از زنان سیاستمدار کشورهای مختلف برای سخنرانی در کارگروه‌ها (ورک شاپ) به زنان برای دست‌یابی به اهداف سیاسی خود کمک می‌کند.

یکی از زنان سخنران دعوت شده در این هفته، مجدا فلاح، عضو شورای اخوان‌المسلمین لیبی و رئیس دپارتمان مبارزه با دیابت و چاقی مفرط در مرکز ملی کنترل امراض بود.

فلاح می‌گوید: "ما می‌خواهیم زنان مشارکت داشته باشند و مشارکت‌شان در این حزب سیاسی، واقعی و حقیقی باشد، و نه فقط ظاهری، و بدون نقشی مؤثر. درک درست از اسلام مدت‌ها وجود نداشت و ما می‌خواهیم درک صحیح از اسلام را احیا کنیم – که زنان حق دارند در تمام جنبه‌های زندگی سهم داشته باشند."

مورابیت می‌گوید پیام فلاح بسیار مهم بود چون این ایده را رد کرد که زنان مسلمان دخیل در سیاست "به جهنم می‌روند."

چالش‌ها

فؤاد حمدان که به برخی از زنان متقاضی کاندیداتوری درباره کارآیی کارزار انتخاباتی‌شان مشاوره می‌دهد، می‌گوید او اعتقاد دارد که زنان قابلیت آن را دارند که موفق شوند.

"همه زنانی که این جا هستند، می‌توانند... و فقط برای اطلاع شما بگویم مردان از آن‌ها [افرادی که در این کارگروه شرکت می‌کنند] خواسته‌اند که خود را کاندید کنند... چون مردان لیبیایی آن گونه که بسیاری فکر می‌کنند، عقب مانده نیستند. برعکس، آن‌ها نسبت به اشتغال زنان در چنین مقاماتی در جامعه باز و راحت هستند."

او می‌گوید که استثنائاتی وجود دارد و زنان بدون تردید در لیبی، که "بالاخره جامعه‌ای محافظه‌کار است"، با چالش‌هایی روبرو خواهند بود.

حمدان می‌گوید: "بگذارید اول با چالش‌هایی شروع کنم که همه آن‌ها، زن و مرد، با آن مواجه خواهند شد، زیرا این مشکل اصلی است. هیچ یک از آن‌ها در این کشور تجربه سیاسی ندارند، تجربه صحبت با رسانه‌ها، بحث و مجادله و گوش دادن بدون آن که بهراسند یا احساساتی شوند."

"یعنی باید از صفر شروع کنند... با تلاش می‌شود آن را یاد گرفت، اما می‌دانید، به آن‌ها رشک می‌برم. این بسیار زیبا و بسیار ناب است."

برگرفته از سایت الجزیره

شهرزادنیوز