حكايت درد و رنج زناني كه ناخواسته سرپرست خانوار شدند / 38 درصد زنان سرپرست خانوار بين 45 تا 64 سال سن دارند

خبرگزاری بین المللی زنان : زنان سرپرست خانوار بخشي از جامعه ما را به خود اختصاص مي دهند، مسير زندگي اين زنان معمولا پر از رنج و مشقت روحي و جسمي است، زناني كه يا همسرانشان فوت كرده اند، يا از كار افتاده اند و يا طلاق گرفته اند.

زير چشمش گودي افتاده، غبار پيري بر چهره جوانش نشسته، لباس هاي ساده به تن كرده و درميان صحبت هايش هر چند دقيقه يكبار به چهره پسر شش ساله اش نگاه مي كند.

ديوارهاي خانه اش هنوز گچ كاري و نقاشي نشده اند، طبقه دوم ساختمان نيمه كاره است، مي گويد همسرم در حين احداث اين ساختمان در يك سانحه رانندگي جان باخت و از آن زمان به بعد خانواده همسرم اجازه ندادند خانه را تكميل كنم.

زهرا يكي از همين اتاق هاي نيمه كاره را به آرايشگاه زنانه تبديل كرده كه البته چون سر و وضع و امكانات مناسبي ندارد، مشتري آن چناني هم ندارد.

كل امور زندگيش از همين به اصطلاح آرايشگاه تامين مي شود، همه هم و غم زندگيش آينده پسرش است، مي گويد از وقتي همسرش فوت كرده بجز درد نبودن او،‌ فشارهاي مالي و اجتماعي روح او را آزرده تر كرده است.

اينها صحبت هاي زهرا زني 33 ساله است كه همسرش را در يك سانحه رانندگي از دست داده است.

زنان سرپرست خانوار بخشي از جمعيت كشور ما را به خود اختصاص مي دهند، حضور اين زنان در جامعه ما كه در مسير گذر از سنت به مدرنيته حركت مي كند، بر دشواري هاي زندگي آنها مي افزايد.

اغلب اين زنان خانه دار هستند يعني اگر همسر يا پدرشان بيمه عمر نبوده يا ملك و دارايي خوبي به اسم آنها به ارث نگذاشته باشند معمولا وضعيت مالي نامناسبي دارند.
زنان سرپرست خانوار داراي جايگاه اجتماعي متفاوتي هستند، تمام رفتار و حركات آنها از سوي افراد مختلف بويژه قشر كم سواد زير ذره بين است، هميشه بايد چهار چشمي مراقب رفتار خود باشند، شيك نپوشند، زياد نخندند و متفاوت تر از زنان عادي باشند و غمي را كه در دل دارند براي همه بروز دهند.

اگر كودك خردسال دارند، استرس اينكه خانواده همسرش او را به شكل معنوي يا فيزيكي از او جدا كنند يا اينكه به تنهايي نتواند آينده او را تامين كند هميشه روحش را مي آزارد.
رنج هايي كه برخي از اين زنان تحمل مي كنند قابل درك براي ساير انسان ها نيست.
معاون خانواده مركز امور زنان و خانواده رياست جمهوري چندي پيش در نشست تخصصي مسوولان امور بانوان كشور با بيان اينكه هم اكنون يك ميليون و 641 نفر زن سرپرست خانوار تحت پوشش كميته امداد قرار دارند، گفت: 26 درصد زنان سرپرست خانوار در سنين 25 تا 46 سال هستند.

زهرا سجادي افزود: همچنين 38 درصد زنان سرپرست خانوار بين 45 تا 64 و حدود 32 درصد بالاي 65 سال سن دارند.

وي تاكيد كرد براي تربيت فرزندان زنان سرپرست خانوار بايد اقدام شود زيرا يكي از دغدغه هاي ذهني، عاطفي و فكري اين قشر از جامعه، تربيت صحيح فرزندانشان است.
سجادي با تاكيد بر اينكه كميته امداد امام خميني (ره) بايد حرفه آموزي زنان سرپرست خانوار تحت پوشش خود را در دستور كار قرار دهد، افزود: علاوه بر زنان سرپرست خانوار، بايد فرزندان اين قشر از جامعه نيز حرفه اي را فرا گيرند.

كارشناس مسايل اجتماعي و مدرس دانشگاه هاي تبريز نيز درخصوص آسيب هايي كه پيش روي زنان سرپرست خانوار قرار دارد، گفت: اولين مشكلي كه زنان سرپرست خانوار با آن مواجه مي شوند اضطراب است و اين امر منشا تمام مشكلات مادي و معنوي بعدي مي باشد.

موسي نيرومند افزود: حدود 10 درصد از خانوارهاي كشور ما توسط زنان سرپرستي مي شوند كه در اغلب موارد سطح سواد اين خانواده ها كم بوده و تعداد اعضاي خانواده آنها بيش از سه نفر مي باشد.

وي ادامه داد: زنان جامعه ما با يك سري مشكلات عمومي سر و كار دارند كه يكي از آنها عدم آمادگي جهت برخورد با مسايلي همانند از دست دادن همسر يا طلاق است.
وي با اشاره به اينكه بروز آسيب در جوامع ، طبيعي است، گفت: آسيب هاي اجتماعي ماهيت زايندگي و بازتوليد دارد و روز به روز با كدهاي مختلف خود را نشان مي دهد كه برخي از آنها نيز پنهان و برخي همگراست كه نمي توان مانع رويارويي افراد جامعه با آنها شد ولي مي توان گروه هاي در معرض آسيب را توانمند كرد.

نيرومند اضافه كرد: براساس يافته هاي محققان، در حالت طبيعي انسان توانايي تحمل 60 درجه فشار رواني را دارد درحالي كه هنگام طلاق يا فوت همسر اين فشار در زنان سه برابر شده و به 180 درجه رسيده و اين افراد را با چالش هاي متعدد مواجه مي كند.
وي ادامه داد: اين زنان در مرحله اول دچار اضطراب شده و احساس ناكارآمدي مي كنند و به تبع آن ناكارآمدي در مديريت بروز كرده و حيات خانواده دچار اختلال مي شود.

وي با اشاره به اينكه قويترين مكانيسم دفاعي در مقابله با مشكلات زندگي، مكانيسم جنسي است، اظهاركرد:‌ متاسفانه اين باور در ميان زنان رواج نيافته كه درپي از دست دادن همسر مي توانند به راحتي ازدواج كنند.

اين كارشناس مسائل اجتماعي گفت: نوع نگاه جامعه به اين زنان نيز بر روحيات آنها تاثيرگذار است كه اين امر ارتباط مستقيم با فرهنگ جامعه دارد، چرا كه عموما زناني كه سرپرست خود را به هر نحوي از دست مي دهند، در خانواده هايي كه سطح سواد يا فرهنگ بالاتري دارند به راحتي پذيرش شده و به زندگي عادي باز مي گردند، درحالي كه در خانواده هاي با سطح سواد كمتر اغلب اين زنان طرد مي شوند.

وي درخصوص مشكلات فرزندان زنان سرپرست خانوار گفت: اولين خلايي كه اين فرزندان با آن روبرو مي شوند خلا عاطفي است زيرا علاوه بر حذف شدن نقش عاطفي پدر، مادر نيز به دليل مشكلات عاطفي كه براي خودش پيش آمده نمي تواند ارتباط موثري با فرزندش داشته باشد.

نيرومند يادآور شد: بزرگترين مشكلي كه پس از مشكلات عاطفي براي اين زنان پيش مي آيد خلا ارتباط است، اين زنان معمولا نمي توانند ارتباط با كيفيتي با فرزندان خود برقرار كنند.
اين كارشناس تاكيد كرد: پس از مشكلات عاطفي و ارتباطي، بروز مشكلات اقتصادي، فيزيولوژيك ، اجتماعي و احساس عدم استقلال معمولا زندگي زنان سرپرست خانوار را با مشكلات بيشتري مواجه مي كند.

وي از مسوولان خواست، با ايجاد يك نهاد آموزشي و پرورشي ويژه اين قشر از زنان، آسيب هاي پيش روي آنها را به موقع مديريت كرده و در به استقلال رساندن آنها كوشا باشند.
نيرومند يادآور شد: هرقدر در مسير پيشگيري از آسيب هاي پيش روي اين زنان هزينه شود سرمايه گذاري محسوب مي شود زيرا هزينه هاي مقابله با آسيب ايجاد شده به مراتب بيشتر از هزينه پيشگيري است.

مديركل كميته امداد امام خميني(ره) آذربايجان شرقي هم گفت:43 هزارو 856 زن سرپرست خانوار تحت پوشش اين كميته در استان هستند كه 23 هزار و 359 نفر آنها شهري و 20 هزار و 497 نفر آنها روستايي مي باشند.

حسين دشتي افزود:‌ يكهزار و 744 نفر از اين زنان زير 30سال، چهار هزار و 265 نفر آنها بين 30 تا 40 سال و 37 هزار و 847 نفر آنها نيز بالاي 40 سال سن دارند.
وي درباره نحوه حمايت اين نهاد از ازدواج مجدد زنان سرپرست خانوار گفت: كميته امداد امام (ره)، ضمن ارايه مشاوره هاي متعدد ازدواج به زنان سرپرست خانوار، كمك هزينه تامين جهيزيه نيز به آنان اعطا مي كند.

دشتي با بيان اينكه با ازدواج مجدد زنان سرپرست خانوار، خدمات كميته امداد به آنها قطع نمي شود، افزود: در گذشته وقتي زنان سرپرست خانوار ازدواج مجدد مي كردند، خدمات كميته امداد قطع مي شد اما اكنون خدمات كميته امداد تا رسيدن به مرز خودكفايي خانواده ها قطع نخواهد شد.

وي ادامه داد: فرزندان اين زنان نيز از حمايت هاي مختلف كميته امداد از جمله خدمات درماني، كمك هزينه تحصيلي و كمك هزينه عمراني و برنامه هاي فرهنگي بهره مند مي شوند.

وي با اشاره به اينكه هدف اصلي كميته امداد كمك به توانمندي زنان سرپرست خانوار در جهت شناسايي، ايجاد اشتغال و خودكفايي مي باشد، گفت: ما پس از شناسايي استعدادهاي اين زنان، آنها را به مراكر فني وحرفه اي معرفي مي كنيم و بعد از دريافت كارت مهارت از منابع كميته امداد نيز وام هاي بودن بهره دراختيار آنها قرار مي دهيم.
مدير كل كميته امداد امام خميني (ره) آذربايجان شرقي افزود: پس از ايجاد اشتغال نيز كارشناسان اين اداره كل بر نحوه فعاليت آنها نظارت كرده و درصورت نياز حمايت هاي لازم را از آنها به عمل مي آورند.

دشتي يادآور شد: تمام زنان سرپرست خانوار شهري تحت پوشش كميته امداد،‌ بيمه درماني مي باشند و بيمه تامين اجتماعي آنها نيز از امسال آغاز شده است.
همچنين به گفته مدير كل بهزيستي آذربايجان شرقي، هشت هزار و 256 زن سرپرست خانوار نيز تحت پوشش بهزستي استان مي باشند.

محمدرضا صادقي افزود: زنان سرپرست خانوار تحت پوشش بهزستي علاوه بر دريافت مستمري از حمايت هاي ديگر سازمان، از جمله ارائه كمك هزينه تحصيلي فرزندان، بهبود تغذيه و سلامت، تهيه شير خشك چند قلوها، حرفه آموزي، بازتواني و برنامه هاي فرهنگي و ورزشي مختلف بهره مند مي شوند.

وي اظهاركرد: همه ساله جمعي از اين زنان بازتوان شده و از پوشش بهزيستي خارج مي شوند كه در اين راستا از آغاز سال جاري تاكنون 61 خانوار و طي سال گذشته 296 خانوار تحت پوشش بهزيستي استان در حوزه اجتماعي،‌ به مرحله بازتواني رسيدند و مستمري آنها قطع شده است.

وي ادامه داد: اين سازمان با سازمان هاي مختلف از جمله فني وحرفه اي و كار و امور اجتماعي قراردادهايي جهت توانمند كردن اين زنان منعقد كرده و درصورتي كه زنان سرپرست خانوار گواهينامه فني وحرفه اي بگيرند مي توانند با معرفي بهزيستي وام اشتغال دريافت كنند.

صادقي با اشاره به اينكه اغلب اين افراد در حوزه مشاغل خانگي فعاليت مي كنند، گفت: زناني كه بازتوان شده و حرفه مي آموزند درقالب گروه هاي هفت تا 12 نفره با عنوان گروه هاي هميار ساماندهي شده و به فعاليت مي پردازند.
وي گفت: در بسياري از موارد جهت اشتغالزايي براي اين زنان وام هاي بلاعوض نيز در اختيار آنها قرار مي گيرد.

مدير كل امور بانوان استانداري آذربايجان شرقي نيز با تاكيد بر لزوم اشتغالزايي براي زنان سرپرست خانوار به ايجاد شهرك صنعتي ريحانه در تبريز جهت اشتغال اين زنان اشاره كرد و گفت: مسئولان ذي ربط اهتمام جدي به احداث اين شهرك ندارند و عمليات احداث آن كند پيش مي رود.

نسرين پيرسمساري هدف اصلي از احداث اين شهرك را خارج كردن زنان سرپرست خانوار از چتر حمايتي كميته امداد و بهزيستي و كمك به توانمند كردن آنها عنوان كرد.
وي با اشاره به لزوم ترويج و حمايت از مشاغل خانگي يادآور شد: بيش از 33 رشته اشتغال خانگي تعريف شده و دولت هم در اين حوزه سرمايه گذاري مي كند.

وي اظهاركرد: بنياد كارآفريني زنان استان آذربايجان شرقي نيز در آبان ماه سال جاري ايجاد شده و براي حمايت از زنان كارآفرين فعاليت خواهد كرد.

به هر حال از ديدگاههاي مختلف اين نتيجه حاصل مي شود كه مسايل و مشكلات مربوط به زنان سرپرست خانوار نيازمند توجه جدي مسوولان و صاحب نظران مي باشد زيرا كوتاهي در قبال آنها مي تواند آسيب هاي اجتماعي جبران ناپذيري را بر پيكره جامعه وارد آورد.