|
|
زندگي مجردي دختران، تمرين مسووليتپذيري
دو شنبه2 اسفند 1389
روزنامه ملت ما/ مريم نظري
روزهايي نه چندان دور، دختران تنها به شرط پوشيدن لباس سپيد عروس، از خانه پدر ميرفتند اما اين روزها مستقل شدن دختران پيش از ازدواج، رواج يافته است. آمارهاي رسمي سازمان ملي جوانان در بهار امسال نشان ميدهد كه 30 درصد جوانان تهراني به تنهايي زندگي ميكنند. كمتر از 9 ماه پيش بود كه از يكسو برخي مسوولان سازمان ملي جوانان روي آوردن جوانان كشور به زندگي مجردي را آسيبي رو به گسترش خواندند.
مديركل فرهنگي اين سازمان اعلام كرد كه 30 درصد از جوانان ساكن 6 كلانشهر كشور شامل تهران، شيراز، مشهد، اصفهان، تبريز و اهواز به زندگي مجردي روي آوردهاند. از سوي ديگر مسوولان ديگري از جمله رييس سازمان ملي جوانان استان اصفهان معتقد بودند كه نبايد اذهان عمومي را درباره اين موضوع آشفته كرد. جامعهشناسان ميگويند كه خانوادهها خواسته يا ناخواسته زمينه را براي زندگي مجردي فرزندانشان فراهم ميكنند.
عدهيي ديگر نيز معتقدند كه افزايش سن ازدواج به اين پديده دامن زده است تا آنجا كه ديگر بسياري از جوانان زندگي مستقل و مجردي را به تشكيل خانواده ترجيح ميدهند. جواناني كه به زندگي مجردي روي ميآورند 2 دسته هستند. دسته نخست آناني كه اين سبك زندگي را دوست دارند و با وجود داشتن خانواده، مسكن ديگري براي خود اختيار ميكنند و دسته دوم كساني كه به اجبار به زندگي مجردي سوق داده ميشوند. بخش اعظم دسته دوم را دانشجويان میهمان شده در شهرهاي غيربومي خود تشكيل ميدهند.
پرواز پرنده از آشيانه
توران وليمراد، جامعهشناس و دبير ائتلاف اسلامي زنان اين نوع از زندگي را با نگاهي مثبت مينگرد. او در اين باره به «ملت ما» ميگويد: «نگاه امروز ما در جامعه داراي يك اشكال است و اين اشكال در اين است كه ما 2 موضوع خانوادهمحوري و برقراري عاطفه را با مسووليتپذيري يكي ميدانيم. در حالي كه اين دو مساله به كلي از يكديگر جدا هستند.»
وليمراد ميافزايد: «شيوع تكزيستي را به فال نيك بگيريم؛ چرا كه آنهايي كه از خانواده جدا ميشوند و به تنهايي زندگي ميكنند، استقلال شخصيت و استقلال اقتصادي را تجربه ميكنند. تمايل به بيرون آمدن از خانواده نشان ميدهد كه جوانان ما حس مسووليتشناسي دارند و اين نشان ميدهد كه در اين زمينه رشد داشتهايم. بهتر آن است كه ما جوانان خود را اينگونه تربيت كنيم كه زندگي مستقل، راي و نظر مستقل داشته باشند. براي مثال چه اشكالي دارد جواني كه شغلي دست و پا كرده است و محل كارش تا منزل خانواده 2 ساعت فاصله دارد، خانه نزديكي را اجاره كند و علاوه بر استفاده از وقت، مسووليتپذيري را نيز تجربه كند و به كار ببندد؟»
وی معتقد است: «خانوادهها به دليل رفتارهاي افراطي خود همواره بار جوانان را به دوش ميكشند كه اين مساله در زندگي مشتركي كه جوانترها در آينده تشكيل ميدهند بسيار تاثيرگذار است. جوانها تا زماني كه در خانه هستند، بسياري از مشكلاتشان بر دوش خانوادههاست. اين مساله حاصل آن است كه در فرهنگ ما محبت كردن تعادل ندارد و خانوادهها بدون توجه به اثرات مخرب اين رفتار، گمان ميكنند كه عاطفه برقرار كردهاند و به فرزند خود عشق ورزيدهاند.» دبير ائتلاف اسلامي زنان ميافزايد: «جواني كه از خانواده مستقل ميشود مثل پرندهيي است كه از آشيانه پرواز كرده است. او ارتباطات بينفردي را تجربه ميكند و در اين زندگي آبديده ميشود. اگرچه مشكلاتي پيشرو دارد اما بايد به جنگ مشكلات برود و زندگي مستقل خود را بسازد. پيش از آغاز اين زندگي مستقل خانواده بايد او را مسووليتپذير بار بياورد. جوانها نبايد منتظر ازدواج بمانند تا پس از آن مسووليتپذيري را تجربه كنند؛ چرا كه بسياري از مشكلاتي كه در زندگيهاي نوپا وجود دارد به دليل عدم تمرين مسووليتپذيري پيش از ازدواج است و بسياري از ضربهها به زندگي، اينگونه وارد ميشود كه طرفين مسووليتهاي خود را به گردن شريك خود مياندازند.»
زندگي مجردي، گسترش آسيبها
اما ديدگاههاي متفاوتي نيز وجود دارد. مريم وحداني يك پژوهشگر مسائل زنان با بيان اينكه رشد پديده تكزيستي دختران بويژه در كلانشهرها ميتواند بستري مناسب براي رشد آسيبهاي اجتماعي و اخلاقي باشد به فارس ميگويد: «رشد پديده تكزيستي به روشني از تغييرات فرهنگي در مناسبات خانوادگي حكايت ميكند كه به سادگي نميتوان از كنار آن گذشت.» او ميافزايد: «با گسترش رسانهها و تبديل آنها به مهمترين ابزار گذراندن اوقات فراغت، مرجعيت خانواده در انتقال ارزشها به نسل آتي رنگ باخته است و والدين، رسانههاي جديد را به منزله يكي از مهمترين منابع خود براي آشنايي با شيوههاي تربيت و جامعهپذيري فرزندان برگزيدهاند؛ از اين رو الگوي هويتپذيري نسل جديد تا حد زيادي از اوقات فراغت و محصولات فرهنگي فراغتي تاثير ميگيرد.»وحداني در ادامه ميگويد: «اگر امروز با كاهش انگيزه ازدواج و افزايش شمار دختران و پسران مجرد روبرو هستيم كه گاه به مشكلات اقتصادي مربوط ميشود، اين موضوع بيش از هر چيز به دليل جايگزيني ارزشهاي جهان مدرن يعني فردگرايي و اباحهگرايي در تضاد با ارزشهاي ريشهدار گذشته، همچون تعهد و همراهي است.»
اين پژوهشگر مسائل زنان با بيان اينكه رشد پديده تكزيستي دختران بويژه در كلانشهرها ميتواند بستري مناسب براي رشد آسيبهاي اجتماعي و اخلاقي باشد، عنوان ميكند: «رشد پديده تكزيستي به روشني از تغييرات فرهنگي در مناسبات خانوادگي حكايت ميكند كه به سادگي نميتوان از كنار آن گذشت.»وحداني تغيير رفتار فرزندان را تحت تاثير شبكههاي ماهوارهيي دانسته و ادامه ميدهد: «رسانههاي جديد در تغيير نگرش به زندگي و تحول در ارزشهاي اخلاقي نقش بسياري را ايفا ميكنند؛ امروزه خانوادههاي نگران، مشاهده ميكنند كه فرزندانشان در محافل به بحث از آثار ارايهشده در محصولات رسانهيي جديد كه بيشتر از شبكههاي ماهوارهيي و اينترنت پخش شده است، ميپردازند و گاه بروز تغييرات رفتاري را در فرزندان خود ميبينند.»
وي با اشاره به اينكه تحول در عرصه اعتقادات و ارزشها، ظهور گرايشهاي فرقهیي، عرفانهاي شرقي، شيطانپرستي و خرافات از تحولات هويتي حكايت ميكند، ميگويد: «اين تحولات تا حد زيادي متاثر از فضاي رسانهيي جديد است؛ چنانكه تغيير استانداردهاي زيبايي در جامعه ايراني كه كشورمان را به دومين كشور در جراحي زيبايي جهان و هفتمين مصرفكننده مواد آرايشي با حدود 2 ميليارد دلار در سال 2007 تبديل كرد، از اين فضا تاثير پذيرفته است.»