یک ماه با زنان در خبر : اردیبهشت ماه تهدید و اعدام / نفیسه آزاد

ماه دوم بهار در حالی آغاز شد و به پایان رسید که زنان از مسئولان کشور جز تهدید، سخنی نشنیدند. خط و نشان کشیدن های پی در پی در این ماه برای زنان -به قول دولت-مردان بدحجاب- حتی یک روز هم متوقف نشد، از وزیر بازرگانی گرفته تا زنان مشاور رئیس جمهور تا ائمه ی جماعات در یک دوره ی فشرده آنچه در توان داشتند، کوشیدند تا به زنان به زور یا با زبان نصیحت بفهمانند که روسری ها را باید جلوتر بکشند، قد مانتوها را بلندتر کنند و خلاصه خوب-حجاب باشند تا بد حجاب.لایحه ی حمایت از خانواده، بحث بیمه ی زنان خانه دار، کمک به زنان سرپرست خانوار برای اشتغال و همه و همه ی بحث های دیگر در این ماه یا مسکوت ماند یا در بین خبرهای جنجالی حجاب و عفاف گم شد.ایران عضو کمیسیون موقعیت زنان شد و ایده ی تاسیس وزارتخانه ی زنان مطرح نشده به فراموشی سپرده شد.

حجاب: برای خارجی ها شخصی؛برای داخلی ها امنیتی

همه چیز شاید از آنجایی شروع شد که وزیر کشور در دیدار با معاونان امور زنان در استانداری ها گفت که باید حجاب و عفاف را از مهدکوک ها شروع کرد و تا نهاد خانواده ادامه داد.نجار در صحبت های خود عنوان کرد که دولت به کار فرهنگی معتقد است و باید راه دور و دراز و دیربازده اما مناسب فرهنگی را برای حجاب و عفاف پیمود. چیزی که نجار دلیل کند شدن آن را وقایع پس از انتخابات دانست:" اقداماتي در حال انجام است اما در سال گذشته به دليل انتخابات و فتنه‌هاي پس از آن سرمان شلوغ بود و تا حدودي روند كار كند شد اما امسال با جديت بيشتري طرح پيگيري مي‌شود بنابر اين گفته برخي افراد كج‌فهم در زمينه عدم برخورد و حساسيت در حوزه مسائلي مربوط به حجاب و عفاف در وزارت كشور صحت ندارد."(1)

این تنها پیش درآمدی بود تا کنسرتی هماهنگ از صداهای مختلف در موقعیت های مختلف در مورد حجاب و عفاف زنان شروع به نواختن کند. تنها چند روز بعد از اینکه وزیر کشور گفته بود به کار فرهنگی و دیربازده در زمینه حجاب معتقد است، کمیسیون فرهنگی مجلس تنها یک ماه به او وقت داد تا قانون حجاب و عفاف را اجرایی کند. (2)

و رئیس مرکز امور زنان و خانواده ی ریاست جمهوری گفت که اگر کار فرهنگی در مورد حجاب جواب نداد باید از ابزارهای دیگر (زور) استفاده کرد. (3)

امام جمعه اصفهان، مسئله را کمی بغرنج تر کرد و گفت که مشکل امروز جامعه بی حجابی است و نه بدحجابی! او معتقد بود که اگر امروز به این مسئله بی تفاوت باشیم فردا دیگر اثری از انقلاب باقی نخواهد ماند. (4)

احمد خاتمی هم در میان ساکت نماند و گفت زن ها بدون توجه به قومیت و مذهب! باید حجاب را رعایت کنند وگرنه دودش به چشم خودشان خواهد رفت و امنیت روانی و اجتماعیشان را از دست خواهند داد، او مردان را نیز شامل حرف خود کرد و گفت : مسئله حجاب تنها به زنان برنمي گردد مردها هم حق ندارند پوشش آلوده و غيرمتعارف داشته باشند.(5)

پروین احمدی نژاد هم گفت که عده ای از روی لجاج و عناد بدحجابی می کنند، اما اطمینان داد که برای اینکه جوانان از حجاب و عفاف دلزده نشوند، خشک و تر با هم سوزانده نمی شوند، بلکه متخلفین شناسایی می شوند و با آنها برخورد می شود ولی توضیح نداد که متخلفین با افراد بدحجاب معمولی چه تفاوتی دارند.(6)

و در آخر هم وظایف تخصصی وزارتخانه های فرهنگ و ارشاد اسلامی و بازرگانی برای کنترل حجاب و عفاف تدوین شد جالب آنکه بند شش این وظایف عبارتست از تولید سمفونی ها و آثار موسیقیایی متناسب با حجاب و عفاف! (7)

ابتکارات در راستای کنترل حجاب و عفاف تا آنجا پیش رفت که اعلام شد به دختران بین 7 تا 14 سال که حجاب برتر را انتخاب کنند، کارت خوش حجابی اعطا خواهد شد و به این وسیله مورد تجلیل قرار خواهند گرفت.(8)

اما مشاور رييس سازمان ملي جوانان در امور دختران و زنان،هم از قافله حجاب و عفاف عقب نماند و از ايجاد شبكه سازمان‌هاي مردم نهاد فعال در حوزه عفاف و حجاب تا پايان نيمه نخست امسال، خبر داد و تصريح كرد: اين اقدام در راستاي حمايت از سمن‌هاي فعال در اين حوزه‌ و تقويت اثرگذاري آنان در عرصه آگاه سازي و اطلاع‌رساني است.(9)

اما رئيس سابق شوراي فرهنگي ـ اجتماعي زنان در اظهار نظری عجیب گفت معتقد است از بعد انقلاب اسلامي، هرگز كسي با بدحجابي برخورد نكرده است. چون افراد بسياري در جامعه به چشم مي‌خورند كه حدود شرعي حجاب را رعايت نكرده‌اند، اما هيچ‌كس با آنها كاري ندارد و آنها آزاد هستند. او گفت اگر نظام مي‌خواست با بدحجابي برخورد كند، پس چرا زنان آزادانه در خيابان ديده مي‌شوند؟! (10)

مریم بهروزی دبیر کل جامعه زینب گفت، نیروی انتظامی قادر به فرهنگ سازی حجاب و عفاف نیست.(11)همینطور قرار شد پوشش معلمان زن یکسان شود. (12) چادری با 14 قابلیت جدید اختراع شد و اعلام شد زنان بدحجاب در هر مرحله ای از حج که باشند بازگردانده می شوند.(13)

آیت الله مکارم شیرازی گفت که اختلاط زن و مرد در مجالس و دانشگاه ها همه را آزار می دهد. (14)

مشاور امور بانوان وزارت کشور گفت که دشمن همیشه می خواسته حجاب را از ایران ریشه کن کند.(15)

عضو فراکسیون زنان مجلس هم گفت که وزارت علوم باید مانع سلیقه ای شدن پوشش در دانشگاه ها شود.(16)
و بالاخره رئيس مركز حقوقي بين‌المللي نهاد رياست جمهوري گفت براي ايرانيان خارج از كشور حجاب يك امر شخصي ا‌ست وما به ايرانيان خارج از كشور نمي‌گوييم حجابشان را رعايت كنند يا نه، به ما ربطي هم ندارد، آن‌ها بايد به قوانين كشوري كه در آن زندگي مي‌كنند احترام بگذارند او همچنین گفت که خيلي وقت‌ها ديديد كه رئيس‌جمهور با خانم‌هاي بي‌حجاب ديدار مي‌كنند و مشکلی هم پیش نمی آید!(17)

و در آخر دبیر شورای نگهبان گفت که مردم کار خود را می کنند و مجلس هم کار خود را می کند و باید دید چه کسی است که کار نمی کند! او راهکارهای عملی خود را اینگونه عنوان کرد : از حقوق بگیران و کارمندان خود شروع کنید دانشگاه و دانشجو در اختیار شماست با این شرایط گزینش کنید اگر نه کمیته انضباطی وارد عمل شود، دانشجو نمره می خواهد ناچار است دستور دهید عمل کند. در بیمارستانها و دانشگاه ها باید این عملی شود .(18)

زنان،خانه و خانواده

سرپرست شوراي حل اختلاف خانواده در تهران كه در برنامه بحث روز راديو تهران شركت بود، گفت: با توجه اينكه زنان هشتاد درصد متقاضيان طلاق را تشكيل مي‌دهند، اگر حق طلاق رابه آنها بدهيم، همه مردها مجرد خواهند ماند. وي تاكيد كرد: اگر حق طلاق را به زنان بدهيم هيچ مردي روز خوش نخواهد ديد.(19)
اما نگفت در حال حاضر آیا هیچ زنی روز خوش می بیند یا خیر؟ اما از طرفی دیگر در آماری جالب سازمان ثبت احوال كشور اعلام كرد؛ سال گذشته 16 هزار و 900 مورد طلاق بين همسران بالاي 60 سال و يك هزار و 615 مورد بين سالمندان بالاتر از 75 سال به ثبت رسيده است. یک حقوق دادن در مورد اشکالات قانونی این نوع طلاق ها به خبرگزاری زنان گفت : اجراي دقيق و سريع مهريه، نفقه، نصف دارايي كه مرد پس از ازدواج با همسرش به دست آورده و همچنين اجرت المثلي كه به اين خانم تعلق مي گيرد و توسط كارشناس دادگستري به دادگاه اعلام مي شود، طبق قانون بايد نقداً به زن پرداخت شود تا در اين صورت صيغه طلاق جاري گردد.

اين مسأله در بسياري موارد مدت زمان زيادي به طول مي انجامد و مشكلات آن به خصوص در سنين سالمندي قابل تحمل نيست، به همين دليل تعدادي از زوجين تن به طلاق توافقي مي دهند كه در اين شرايط زن از بسياري از حقوق خويش محروم مي ماند.(20) در حالی که آمار نشان دهنده آن است که در هر ساعت 14 طلاق در ایران اتفاق می افتد (21)این آمار رشدی معادل 13 درصد در سال 88 داشته است که در تهران 12 درصد بیشتر از میانگین کشور است. همچنین متوسط سن طلاق در خانمها 29.3 اعلام شده است.

دبیرکل جامعه ی زینب گفت: سازمان ملی جوانان تنها ازدواج را محدود می کند، چرا که بر اساس این تحقیق اگر مردی قد بلند نداشت و یا خانمی ابروی کمان نداشت نباید ازدواج کند، این موارد تنگ تر کردن قافیه است و در راستای بالا بردن توقعات زوجین از یکدیگر است. من فکر نمی کنم سازمان ملی جوانان تحقیقی انجام داده باشد که علمی و مورد نیاز جامعه کنونی باشد زیرا عملکرد سازمان نشان دهنده کاهش آماز ازدواج است.(22)

و مدیر کل پزشکی قانونی خراسان شمالی گفت: ۲۰ هزار و ۸۲۴ پرونده هسر آزاری در پزشکی قانونی خراسان شمالی بررسی شده است، دکتر جواد سالاری در گفتگو با خبرنگار مهر در بجنورد اظهار داشت: از میان این تعداد پرونده ها شش هزار و ۴۵۰ مورد مختص خانمها و مابقیه آن را مختص آقایان اعلام کرد. وی فقر اقتصادی، نداشتن فرهنگ آداب و معاشرت، وجود سنتهای غلط در ازدواج، تحمیل سنتهای غلط از سوی خانواده ها بر جوانان و سایر موارد را از مهمترین عوامل ایجاد همسرآزادی در جوامع روستایی و شهری عنوان کرد.(23) وآموزش تحکیم خانواده در دوران سربازی اجباری شد.(24)

قرار بر این شد که با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی کمیته زن و خانواده تشکیل شود و خبرگزاری مهر از راه اندازی مراکز انتخاب همسر در چهار استان کشور خبر داد.

اما زنان خانه دار هم به نوبه ی خود در اردیبهشت ماه خبرساز بودند، در حالیکه در خبرها آمده بود که بیشترین آمار مراجعه به مراکز مشاوره ی بهزیستی ازآن زنان خانه دار است، اعلام شد که بیمه زنان خانه دار به تاریخ پیوسته و موانع پیش روی آن به حدی است که اجرایی شدن آن حداقل به این زودیها غیر ممکن می نماید. (25)
چند روز بعد خبرها حاکی از آن بود که بیمه زنان خانه دار با این شرط که تنها شامل بازنشستگی شده و خدمات درمانی و بیکاری از آن حذف شود تا با هزینه ی کمتری قابل اجرا باشد، ممکن می شود.(26)

دکتر شیوا دولت آبادی در جلسه ای که برای بررسی لایحه ی حمایت از خانواده تشکیل شده بود گفت 80 درصد از مردانی که حق چند همسری را دارند با این پدیده مخالفند او همچنین گفت هر قانونی که ردپای نابرابری در آن دیده شود پرخاشگری و خشم فروخفته و یا آسیب به کسانی که مورد تعرض قرار می گیرند را به دنبال دارد که البته خشونت فروخفته در بهترین حالت متصور برای مشکلات ایجاد شده است.(27)

پیوستن ایران به کمیسیون مقام زن و تاسیس وزارتخانه زنان

موضوع عضویت ایران در شورای مقام زن در سازمان ملل پس از آن مطرح شد که ایران ترجیح داد از درخواست عضویت در شورای حقوق بشر سازمان ملل انصراف دهد. از ۱۱ کرسی متعلق به منطقه آسیا این بار دو کرسی خالی بود، و ایران و تایلند تنها نامزدهای کسب این دو کرسی بودند، که عضویت هر دو کشور در این دو کمیسیون اعلام شد. ایران در حالی به عضویت شورای مقام زن سازمان ملل متحد در آمد که پیش از این ده‌ها فعال حقوق زن در ايران و شماری از سازمان‌های بين‌المللی با انتشار نامه‌ای سرگشاده خطاب به شورای اقتصادی-اجتماعی سازمان ملل مخالفت خود را با عضويت دولت ايران در این کميسيون مقام زن اعلام کرده بودند. لارنس کنن، وزیر امور خارجه کانادا، در واکنش به این انتخاب گفته است: «دولت کانادا درک می‌کند که اعلام عضویت ایران در شورای مقام زن در روندی غیر رقابتی در گروه کشورهای آسیایی صورت گرفته است که کانادا در آن عضویت ندارد.»
وی افزوده است که کشورش با وجود نادرست دانستن این روند، در هر فرصتی از جمله در مجمع عمومی سازمان ملل و شورای حقوق بشر این سازمان، از موضوع عضویت ایران در شورای مقام زن، استفاده خواهد کرد تا وظایف حکومت ایران را در قبال «نقض روشمند حقوق بشر» در این کشور را متذکر شود.(28)

پروین اردلان، یکی از فعالان حقوق زن این عضویت را یک تناقض و یک طنز نامید وی در مصاحبه ی خود با رادیو فرانسه در این باره گفت : من درعین این که با حضور ایران در این کمیسیون مخالف هستم ، معتقدم که بخاطر پویائی جنبش زنان در ایران ، دولت جمهوری اسلامی در این کمیسیون تحت فشار قرار خواهد گرفت. در واقع فشار های جنبش زنان است که می تواند دولت ایران را به پاسخ وادار کند.(29)

اما در همان روزها نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی از پیشنهاد نمایندگان برای تشکیل وزارت زنان در طرح بازنگری و بررسی ساختار اداری دولت خبر داد و گفت: این طرح در حال بررسی در چند کمیسیون است و بزودی در صحن علنی مطرح می شود.

فاطمه آلیا در گفتگو با خبرنگار مهر با اعلام این خبر افزود: در طرح بازنگری ساختار اداری دولت پیشنهادهایی در ارتباط با تغییر وضعیت ساختاری برخی سازمانها مانند بنیاد شهید داده شده که در این زمینه پیشنهادی نیز برای ارتقا ساختار مرکز امور زنان و خانواده ریاست جمهوری به وزارتخانه داده شده است.(30)

پیشنهادی که در روزهای بعدی با مخالفت جدی رئیس شورای فرهنگی اجتماعی زنان روبرو شد.اودر این باره گفت : تشکیل وزارتخانه ای با عنوان زنان با توجه به تجربه دیگر کشورها نه تنها ضرورتی ندارد بلکه برای پیگیری مسائل زنان نیز مفید نیست.

منیره نوبخت در گفتگو با خبرنگار مهر با بیان این مطلب افزود: بررسی تجربه کشورهای دیگری که در آنها وزارتخانه های زنان، جوانان و یا خانواده تشکیل شده نشان می دهد که وظایف این وزارتخانه ها به اقدامات رفاهی، حمایتی و پشتیبانی محدود می شود که هم اکنون نیز این اقدامات در کشور از طریق وزارتخانه های دیگر به شکل خوب و وسیعتری انجام می شود.(31)

با زنان در زندان؛ طنین ناقوس مرگ در بند نسوان

مهمترین خبری که در روزهای بهاری اردیبهشت اوین را دوباره بر سر زبان ها انداخت، خبر اعادام ناگهانی شیرین علم هولی، زن کرد زندانی در بند عمومی نسوان به همراه 4 زندانی دیگر از جمله فرزاد کمانگر در اوین بود، شیرین روز جمعه 17 اردیبهشت طی آخرین تماسی که با خانواده خود داشت، هیچ خبری مبنی بر ابلاغ حکم اعدام از طرف دیوان عالی کشور به خانواده اش نداده بود. خانواده شیرین علم هولی روحیه او را در آخرین ملاقات و آخرین تماسی که با وی داشته اند، بسیار خوب توصیف کرده بودند. هر چند که وی طی دو هفته گذشته برای انجام مصاحبه تلویزیونی و اعتراف گیری به شدت تحت فشار قرار گرفته بود. (32)
در پی اعلام این خبر هم بندی های شیرین برایش یادواره نوشتند(33)
و بند زنان اوین برایش سوگواری کرد، سوگواری که منجر به قطع ملاقات های اوین شد(34)
سیمین بهبهانی شعری برای اعدام شدگان سرود(35)
وضعیت جسمانی هنگامه شهیدی در زندان اوین نامناسب توصیف شد(36)
آخرین تفهیم اتهام به محبوبه کرمی صورت گرفت(37)
و این در حالی بود که در روزهای بعدی بی خبری از این فعال کمپین یک میلیون امضا خانواده و دوستانش را در نگرانی عمیقی فرو برد(38)
سه سال حبس آذر منصوری تایید شد(39)
با آزادی کاوه کرمانشاهی مخالفت شد(40)
وکیل شادی صدر از حکم ۵ سال حبس تعزیری به جهت اقدام علیه امنیت کشور و یکسال حبس تعزیری و تحمل ۷۴ ضربه شلاق به جهت اخلال در نظم عمومی و تمرد در برابر ماموران دولت خبر داد.وی همچنین اعلام کرد محبوبه عباسقلی‌زاده هم به جهت اقدام علیه امنیت کشور به ۲ سال حبس تعزیری و ۶ ماه حبس تعزیری و تحمل ۳۰ ضربه شلاق جهت اخلال در نظم عمومی محکوم شده است.(41)
بدرالسادات مفیدی و جعفر پناهی همچنان بلاتکلیف باقی ماندند(42)
و جعفر پناهی در اعتراض به نحوه ی برخورد ماموران با او اعتصاب غذا کرد(43) یک شعبه‌ی دادگاه انقلاب در تهران بهاره هدایت، عضوی شورای مرکزی دفتر تحکیم وحدت را به ۹ سال و نیم زندان محکوم کرد. همین دادگاه میلاد اسدی، عضو دیگر دفتر تحکیم وحدت را به ۷ سال زندان محکوم کرد.
شعبه‌ی ۲۸ دادگاه انقلاب به ریاست قاضی مقیسه، بهاره هدایت را به ۹ سال و نیم و میلاد اسدی را ۷ سال حبس تعزیری محکوم کرد. بهاره هدایت از ۱۰ دی ماه ۱۳۸۸ بازداشت و هم اکنون در بند زنان زندان اوین به سر می‌برد..

بنابر گزارش‌های منابع خبری، اتهام‌های بهاره هدایت فعالیت تبلیغی علیه نظام از طریق مصاحبه با رسانه‌های بیگانه، توهین به رهبر، توهین به رییس جمهور، اخلال در نظم عمومی از طریق شرکت در تجمعات غیرقانونی، ورود غیرقانونی و تخریب درب دانشگاه امیرکبیر هنگام ورود مهدی کروبی به این دانشگاه عنوان شده بود.(44)

شيرين عبادی رييس کانون مدافعان حقوق بشر و برنده جايزه صلح نوبل سال ۲۰۰۳ در گفت وگويی با کمپين بين المللی حقوق بشر از دبيرکل سازمان ملل خواست که پيش از آنکه اعدام های ديگری در ايران صورت بگيرد گزارشگر مخصوص بازداشتهای خودسرانه و گزارشگر مخصوص شکنجه را به ايران ارسال کند.(45) و جایزه "انجمن جهانی جایزه ی دموکراسی " را به پناهی و نوری زاد تقدیم کرد و از پناهی خواست که به اعتصاب غذای خود پایان دهد.(46)

پراکنده های اردیبهشت

جمعی از فعالان حقوق زن، به مناسبت انتشار دفاعیه ی مجید توکلی، بیانیه ی تحلیلی خود را درباره انتشار تصاویر مردان باحجاب منتشر کردند، دربخشی ازاین بیانیه که با عنوان "سرکوب حقیر است نه زنانگی" آمده است : اینک، که پس از سی سال، با اوج بی سابقه گرفتن و عریان شدن تمامی برنامه های سرکوب و تحقیر حکومتی، و از جمله تحقیر زن و زنانگی، حال از زبان مردان می شنویم که مردان جامعه را به تمسخر نماد اجبار، به جای زنانگی فرا می خوانند. سی سال گذشت تا مردان بیشتری در این مبارزه "زنانه" شرکت جویند. اینک، انتشار تصاویر متعدد مردان ایرانی با پوشش روسری، مقنعه و چادر در شبکه اینترنت در پی بازداشت مجید توکلی دانشجوی مبارز، و تحقیر او به دلیل زنانه پوشی، نه تنها مفهوم حجاب اجباری که هر آنچه زنانه = حقیر هست را به چالش کشیده است. چرخشی در مواضع که می توان ظهور پارادیم جدیدی را در آن خوشامد گفت.(47)

مادران عزادار برای ثبت مبارزات برای حقوق شهروندی فراخوان دادند، در این فراخوان مادران اعلام کردند که" ما امیدواریم که بتوانیم بخش کوچکی از درد و رنج خانواده های جان باختگان و قربانیان سیاسی در طول سال های گذشته و بخصوص جریانات اخیر را به روی کاغذ بیاوریم، درد و رنجی که مادران و خانواده ها در طی این مدت تحمل کرده اند تا نگذارند خون های ریخته شده به هدر رود و به فراموشی سپرده شود."(48)
علت مرگ یک سوم مادران، بارداری ناخواسته اعلام شد(49) و شهردار تهران در واکنش به طرح افزایش جمعیت گفت که دوفرزند کافیست (50)

شهلا کاظمی پور معاون پژوهشی مرکز مطالعات جمعیتی آسیا و اقیانوسیه گفت هم اکنون تعداد دختران مجرد ۱۵ تا ۱۹ ساله از میزان پسرهای مجرد ۱۵ تا ۱۹ ساله کمتر است، ادامه داد: در تمام رده‌های سنی تعداد دختران مجرد همان رنج سنی از میزان پسران مجرد کمتر است.(51)

نسرین ستوده، وکیل شیرین عبادی به رادیو زمانه گفت که حسین شریعتمداری، مدیر مسئول کیهان در دادگاه شکایت از این روزنامه، به فعالان حقوق زنان در ایران «افترای ناموسی» زده‌ است.به گفته خانم ستوده، مدیرمسئول کیهان در جلسه دادگاه رسیدگی به اتهاماتش، شیرین عبادی را به «حمایت از روسپیان که در کمپین‌های مختلف زنانه مشغول به فعالیت هستند» متهم کرده است.این وکیل دادگستری با بیان این‌که این سخنان طیف وسیعی از زنان ایران به ویژه اعضای کمپین یک میلیون امضا را در معرض «خطر و توهین و افترا» قرار می‌دهد، افزود: «متهم در این دادگاه به روش معمول مردان کم‌سواد به فحش‌های ناموسی علیه مخالف خود پرداخته‌ است.»(52)