در تاریخ زن و مرد با هم تفاوت ندارند

اعتماد- در تاريخ 25 و 26 آذرماه 1388 انجمن زنان پژوهشگر تاريخ دومين سمينار بين المللي زن در تاريخ اسلام را در سالن سمينار کتابخانه ملي برگزار کردند.

در اين سمينار 200 مقاله از ايران و خارج از کشور ارسال شده بود که حدود 100 مقاله برگزيده شد.

ابتدا خانم دکتر نزهت احمدي استاد دانشگاه الزهرا و همچنين دبير علمي سمينار به سخنراني پرداختند و محورهاي سمينار را عنوان کردند.

وي در رابطه با اهداف اين سمينار به «اعتماد» گفت؛ «اين سمينار دوروزه به همت انجمن زنان پژوهشگر تاريخ برگزار شده است. در اين سمينار محققان، استادان دانشگاه ها، دانشجويان، پژوهشگران اهل تاريخ که به مباحث تاريخي علاقه و توجه دارند حضور دارند. استاداني نيز از کشورهاي ايتاليا، ترکيه و گرجستان در اين سمينار مقالات خود را با موضوعات تاريخي ارائه مي دهند و همچنين مقالاتي از کشورهاي اتريش و آلمان نيز داشتيم که خود اين افراد نتوانستند حضور داشته باشند. از کشور خودمان استادان، دانشجويان و پژوهشگران از دانشگاه الزهرا، دانشگاه آزاد اسلامي و از شهرهايي مانند تهران، اصفهان، تبريز، يزد، قم، شيراز، گرگان، زنجان و اهواز حضور دارند. اسپانسرهاي اين سمينار سازمان اسناد و کتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، موسسه بين المللي گفت وگوي فرهنگ ها و تمدن ها، پژوهشکده مطالعات فرهنگي و اجتماعي وزارت علوم، تحقيقات و فناوري، دانشگاه مفيد، موسسه امام موسي صدر، انجمن ايراني تاريخ اسلام و پژوهشکده امام خميني بودند.»

در ادامه کليپي پخش شد که در آن فعاليت هاي فرهنگي، آموزشي، ترويجي و سمينارهايي را که اين انجمن برگزار کرده بود به نمايش گذاشت. از جمله فعاليت هاي ديگر انجمن زنان پژوهشگر تاريخ چاپ کتاب، تهيه بروشور و بولتن، برگزاري مراسم تکريم و بزرگداشت از پيشکسوتان تاريخ است.

علي اکبر اشعري مشاور فرهنگي رئيس جمهور و رئيس سازمان اسناد و کتابخانه ملي جمهوري اسلامي ايران، ضمن خوشامدگويي به حاضرين در اين سمينار گفت؛ «بحث از زن در تاريخ، يکي از بحث هاي مهم و ضروري بوده است. در واقع در تاريخ از مردان بيشتر نام برده شده و بحث در مورد نقش زنان يکي از ضروريات است. زنان در حوزه هاي فرهنگي، هنري و سياسي نقش داشتند که خيلي از اينها نقل نشده است. ما در کتابخانه منابع نفيس خطي داريم که متعلق به زنان است و مي تواند مورد استفاده قرار بگيرد. ما همکاري مرکز خودمان را در مورد پژوهش اعلام مي داريم.»

سپس دکتر شيرين بياني استاد و پيشکسوت عرصه تاريخ به سخنراني پرداخت. وي گفت؛ «زنان تلاش هاي زيادي را در ايران و خارج از ايران بدون چشمداشت انجام دادند و براي روشنگري تاريخ کوشيدند، بدون وابستگي دولتي و روي پاي خودشان. در تاريخ زن و مرد تفاوت ندارند و انسان خليفه الله است. متاسفانه اين گوشه از تاريخ که مربوط به زنان بوده در پرده ابهام قرار گرفته است، اين روشنگري براي تاريخ بسيار مهم است و اميدوارم اين کوشش ادامه پيدا کند.»

در دو سالن مجزا پنل هايي برگزار شد و موضوعاتي ارائه شد همچون «بررسي نقش زنان برجسته دربار شاه جهان در چالش جانشيني با سخنراني دکتر بدرالسادات عليزاده مقدم»، «پادشاه خاتون، خاتون سياست و هنر با سخنراني فاطمه نوبخت»، «ديالوگ هاي زنان در بوستان سعدي با سخنراني دکتر نسرين فقيه ملک مرزبان»، «زنان در قرن 17 از ديدگاه اولياي چلبي با سخنراني دکتر نورالدين گميجي از ترکيه»، «زن ايراني در نگاه دبير سلطاني توسط فخر السادات محتشمي پور دبير سابق انجمن زنان پژوهشگر تاريخ»، « Islam,woman and family in Adjara(Georgia) during the ottoman reign» با سخنراني دکتر ناني جلواني از گرجستان، «از نيکي کدي ووت راود تا دانشنامه زنان و فرهنگ اسلام؛ در جست وجوي تاريخ زنان در تمدن اسلامي بين قرون 13 و 19 در عرصه آکادميک اروپا- امريکا با سخنراني دکتر رافائل مائوريللو از ايتاليا» و همچنين سخنرانان زيادي نيز در اين پنل ها مقالات خود را ارائه کردند و در پايان سخنراني ها جلسات پرسش و پاسخي بين سخنرانان و حاضرين در سمينار برگزار شد.

نمايشگاه عکس و اسناد و کتاب هايي در زمينه تاريخ مربوط به زنان نيز در کتابخانه ملي برگزار شد. حوريه سعيدي رئيس هيات مديره اجرايي سمينار درباره نمايشگاه به خبرنگار ما گفت؛ «در اين نمايشگاه آثار و کتاب هايي از استادان و پژوهشگران هست که به جهت دوره يي به دوره صفويه، مغول و قاجار و دوره مدرن برمي گردد. به دليل اينکه از اين اسناد چيزي در دست نداشتيم نقاشي هايي که نزديک به اين اسناد است را نيز در نمايشگاه قرار داديم همچنين کتاب هايي را که نوشته استادان و پژوهشگران است در نمايشگاه براي فروش قرار داديم.» در پايان سمينار جمع بندي در مورد مراسم انجام شد.

دکتر سهيلا ترابي فارساني گفت؛ «در اين سمينار مقالاتي با روش سنتي ارائه شد، و موضوعاتي مطرح شد از جمله معرفي زنان سياستمدار و حاکم، زناني که موفق بودند يا نبودند، نقش زنان در دربار، ازدواج هاي سياسي زنان و مبارزه زنان. مقالاتي که محوريت آنها شخصيت زنان بود، درباره زناني که با صوفيان ارتباط داشتند نيز مقالاتي ارائه شده بود، نقش زنان در اقتصاد و اجتماع در مقالات کمرنگ بود، مبحث وقف زنان مطرح شد، مجموعه مقالاتي راجع به حوزه کشور هند و مصر بود و زناني که در سياست و دربار حضور داشتند، نگرش جنسيتي و زنان شاعر نيز در اين دوره جزء موضوعات مقالات قرار گرفته شده بود. بحث موسيقي، عرفان نيز در اين مقالات کمرنگ بود.»

خانم سعيدي با ابراز خرسندي از برگزاري سمينار گفت؛ «اميدواريم دو سال ديگر پنجمين سمينار با عنوان «زن در جهان معاصر» را برگزار کنيم و همچنين در پايان امسال بزرگداشت خانم دکتر شيرين بياني را به عنوان پيشکسوت در عرصه تاريخ نيز برگزار کنيم.»

دکتر رافائل مائوريللو دکتراي اسلام شناسي از دانشگاه رم، استاد و پژوهشگر در مورد تاريخ اسلام، مسلط به زبان انگليسي، فرانسوي، ايتاليايي، فارسي و عربي، در مورد سمينار به «اعتماد» گفت؛ «توسط انجمن زنان پژوهشگر تاريخ با اين سمينار آشنا شدم. تازه ترين کارم را ارائه دادم و تاريخ زنان مسلمان در اندلس را بيان کردم. سمينار خوبي بود و يک کار جديدي بود که انجام شد و اکثر آثار در مورد زنان ايران بود، البته بيشتر مقالات مربوط به کشور ايران و دوره صفويه بود و مقالات در مورد زنان مسلمان در کشورهاي ديگر بسيار کم بود. انتظار داشتم در اين سمينار از زنان مسلمان دانشمند، عالم و خطاط نيز نام برده مي شد يا تصاوير مربوط به اين زنان به نمايش گذاشته مي شد.»

فاطمه نوبخت يکي از پژوهشگران و شرکت کنندگان و يکي از جوان ترين افرادي که مقاله خود را ارائه داد در رابطه با برگزاري اين سمينار به «اعتماد» گفت؛ «سمينار بسيار جالبي بود و براي اولين بار با موضوعات جديد روبه رو شدم. سعي کردم موضوع جديدي را پيدا کنم و روي آن بررسي انجام دادم و توانستم در اين سمينار ارائه دهم.»

يکي از نکات مهم سمينار اين بود که پژوهشگراني که براي ارائه مقاله خودشان حضور نداشتند باعث نشد مقالات آنها ارائه نشود و توسط خود اعضاي انجمن يا بستگان شان مقالات شان ارائه مي شد. نکته ديگر موضوعات جديدي بود که در اين سمينار با توجه به کمبودهايي که احساس مي شد ارائه شد و خلاء برخي از موضوعات ديگر احساس مي شد که اميد است در برنامه هاي آينده برطرف شود.