سدسکندردر راه مصاحبه با زنان کارگر:حبس 10کارمندزن دريک اتاق 20 متری برای حفظ ديوار آپارتايد و انبوه مشکلات زنان کارگر

مشكلات زنان كارگر زير‌نگاه مردان كارفرما

ايلنا: در سال‌های اخير بحث در مورد مشکلات زنان بسيار بوده است، گروه‌های حمايت از حقوق زنان و مخالف با تبعيض جنسيتی با عنوان‌های مختلف، دولتی و غيردولتي، برای شناسايی و بررسی اين مشکلات تاسيس مي‌شد و گاهی بعد از مدتی منحل مي‌گرديد، يکی از مسائل مورد بحث در اين محافل مساله کارگران زن بود، انسان‌های زحمت‌کشی که برخلاف تعريف شرعی و عرفی که در جامعه ما از آنها شده، شاغل شده‌اند، قشری که اکثر آنها به اجبار شرايط اقتصادی حاکم بر جامعه و خانواده کار مي‌کنند و به خاطر همين نياز که جامعه به وجود مي‌آورد، حقوقشان به نسبت کاری که انجام مي‌دهند بسيار کم است.

به گزارش ايلنا علت‌های مختلف، از جمله انقلاب و جنگ که باعث شهيد شدن بسياری از هموطنانمان شد باعث افزايش حضور زنان در محيط‌های کاری و زنان سرپرست خانوار در سال‌های اخير شد که به موازات آن مشکلات زنان در محيط کار پديد آمد در نتيجه پس از گذشت بيش از يک دهه از انقلاب در دويست و هفتاد و سومين جلسه شورای عالی انقلاب فرهنگي، در 13 اسفندماه سال 1370 طرح ,بررسی مسائل و مشکلات زنان کارگر, تصويب شد که هدف آن را ,يک- شناسايی و دستيابی به مسائل و مشکلات فرهنگی- اجتماعی زنان کارگر در ارتباط با محيط کار و اجتماع، دو- شناسايی و دستيابی به مسائل و مشکلات حقوقی- صنفی- رفاهی و بهداشت جسمانی و روانی زنان کارگر در ارتباط با محيط کار. سه- شناسايی و دستيابی به مسائل و مشکلات زنان کارگر در ارتباط با خانواده و تربيت فرزندان., خواندند.

اما امروز که نزديک به دو دهه از تصويب اين طرح مي‌گذرد، جز در گزينه دوم تغيير در زندگی زنان کارگر ديده نمي‌شود.

مشکلات اجتماعی زنان کارگر آنقدر عيان است که کارفرما اجازه ورود به محيط کار زنان کارخانه‌اش را نمي‌دهد تا آنجا که برای صحبت کردن با چند کارگر زن، با گذشت از چندين صافی به پشت در کارخانه رسيدم، در شرقي‌ترين نقطه تهران پس از بارها رفت و آمد و سفارش چندين نفر آن هم نه به اسم خبرنگار که حساسيت برانگيز باشد، به اسم دانشجو، نتوانستم اجازه ورود به کارخانه را بگيريم، دست آخر مجبور شدم ساعتی را پشت در کارخانه منتظر باشم تا کارگران تعطيل شوند، اما قبل از آنکه کارگران از در کارخانه بيرون بيايند، سرويس مي‌آيد و همه سوار مي‌شوند، زن و مرد.

نااميد از اينکه امروز هم از دست رفت سه خانم از در کارخانه بيرون مي‌آيند، به سمتشان مي‌روم، مي‌پرسم آيا آنجا کار مي‌کنند و شغلشان چيست؟ مي‌گويند: نزديک به 20 سال است در آنجا کار مونتاژ مي‌کنند، با آنها همراه مي‌شوم خيلی دلشان پر است. به خصوص از آقايان، مي‌گويند: حريم ما را حفظ نمي‌کنند و هر طور که دوست دارند با ما صحبت مي‌کنند. ما پابه‌پای مردان کار مي‌کنيم، قطعات سنگين جابه‌جا می کنيم اما مردها نمي‌گذارند ما ارتقا پيدا کنيم وقتی هم شکايت مي‌کنيم، مي‌گويند خب قراردادی شويد، وقتی که ما تا يکی- دو سال ديگر بازنشسته مي‌شويم، چرا بايد قراردادی شويم، ضمن اينکه مي‌دانيم قرارداد قدم اول اخراج است، مي‌گويند: مهر پارسال همه قراردادي‌ها اخراج شدند، اگر ما که چند سال تا بازنشستگی نداريم اخراج شويم، کجا بايد دنبال کار بگرديم تازه کاری جز اين کار بلد نيستيم. يکی از آنها مي‌گويد: ,مشکل يکی دو تا نيست، خانواده و بچه‌ها، کمی حقوق، خرج زياد، نداشتن اضافه‌کاري، برخورد بد آقايان در محيط کار و اجتماع اگر بخوايم بشماريم مشکلات زياد هست، مهد کودک نداريم، سردکننده و گرم‌کننده هوا نداريم واسه همين زمستون‌ها يخ مي‌زنيم، تابستون‌ها از گرما خفه مي‌شيم، پارسال هم من واسه رختکن بخاری برقی آوردم، گفتن برق مصرف مي‌کنه ببرش، بازم بگم؟!, گفتم: نه!

سهيلا جلودارزاده رئيس اتحاديه زنان کارگر در مورد مسائل اجتماعی اين قشر از زنان به ايلنا مي‌گويد: اگر با نگاهی وسيع بنگريم با توجه به اينکه در فرهنگ اسلامی مادامی که زن در خانواده تامين باشد انگيزه کار خارج از خانه را ندارد. به اين نتيجه مي‌رسيم که علت اکثر زنانی که در سطوح کارگری کار مي‌کنند، تامين نياز مالی است.

نماينده مجلس ششم و هفتم مي‌گويد: خانواده‌هايی که اين قشر از آنها برخواسته‌اند، خانواده‌های بي‌سرپرست يا بدسرپرست و نيازمندی هستند که عدم حضور زن در آن خود باعث ناهنجاري‌های مضاعفی در مديريت خانواده مي‌شود و همچنين به علت سنگينی مسووليتی که بر دوش اين زنان است اکثر آنها دچار بيماری و پيری زودرس مي‌شوند.
عضو هيات‌رئيسه مجلس ششم تاکيد کرد: مشکلات اجتماعی زنان کارگر به فرهنگی که در محيط کار و اجتماع وجود دارد و بازخوردهای آن مربوط مي‌شود.

سهيلا جلودارزاده در مورد بازخوردهای محيط کار گفت: اينگونه بحث‌ها به خصوص برای زنان جوان مشکلات زيادی دارد و البته شرايط فرهنگی سال‌های اخير نيز آنها را بيشتر کرده طوری که،‌ زنان مجبورند به بسيای از ترس‌ها و تهديدها پاسخ دهند اما پيشرفت شغلی نداشته باشند، مثل کارگران زن کارخانه‌ای که پس از انقلاب از محيط کار خارجشان کردند و در يک کارگاه کوچک مشغولشان کردند.

رئيس اتحاديه زنان کارگر مي‌گويد: ما فکر مي‌کنيم هر کس بايد مورد احترام قرار بگيرد، در نتيجه، محيط کار بايد به گونه‌ای باشد که زن با حفظ اعتقاداتش بتواند آنجا کار کند و هيچ‌گونه تبعيضی در آن محيط وجود نداشته باشد.
در همه‌جا مساله تبعيض جنسيتی مطرح است، در کشور ما که محدوديت‌های عرفی نيز اين مساله را دوچندان مي‌کند اما تساوی جنسيتی و اصل عدم تبعيض از اصول بنيادی سازمان بين‌المللی کار به طور يکسان شامل مردان و زنان مي‌شود، در شمال تهران يک شرکت خصوصی با حبس کردن کارمندان خانم خود در يک اتاق 20 متری توانسته مشکلاتی را که در اثر زن بودن برای آنها پيش مي‌آيد برطرف کند، اين زن‌ها با هيچ مردی مشکل ندارند و مي‌گويند، هيچ مردی هم در محيط کار برای آنها مشکل ايجاد نمي‌کند، زيرا اصلا مردی را نمي‌بينند.
زنان اين شرکت که بسيار هم خوش‌پوش هستند و محيط کارشان برخلاف کارخانه‌ها و کارگاه‌های شرق تهران تميز و مرتب است جز در مورد مسائل جنسيتي، در باقی مشکلاتشان با ديگر زنان کارگر تفاهم کامل دارند. ده زن از دختر 18 ساله تا مادری که پسرش 18 سالش است در اين اتاق 20 متری کار مي‌کنند. روز اول به آنها گفته‌اند بعد از سه ماه، قرارداد و بيمه داريد اما برخی از آنها نزديک يک سال است بدون قرارداد و بيمه کار مي‌کنند با ماهی 200 هزار تومان!

بعضی از آنها خاطرات غم‌انگيزی دارند، زينب مي‌گويد: قبل از اين، جايی کار مي‌کردم که هر کس مرخصی زايمان مي‌رفت، بعد از زايمان با هزار اميد به سر کار باز مي‌گشت اما ديگر از کار خبری نبود. ليلا قبلا در مشهد کتابدار بوده است او مي‌گويد: آنجا خيلی علنی ازدواج قدغن بود، يعنی تو را اگر مجرد بودی استخدام مي‌کردند و اگر استخدام مي‌شدی و ازدواج مي‌کردی کارت را از دست مي‌دادي، من آنجا همکار 40 ساله داشتم که چون به حقوق آنجا نياز داشت ازدواج نمي‌کرد.

در اين شرکت برای آنها اضافه‌کاری حساب نمي‌کنند و در اساس‌نامه آن چيزی به عنوان مرخصی وجود ندارد، اگر يک روز هم مرخصی بخواهند از حقوقشان کسر مي‌شود يکی برگه مرخصي‌اش را نشانم مي‌دهد. گزينه بدون حقوق تيک خورده است.

مشكلاتى كه زن بودن براى اين كارگران ايجاد مي‌كند، نه تنها هيچ‌وقت در خطابه خاطبان نمي‌شنويم بلكه در هيچ طرح و لايحه‌اى نيز به آن اشاره نمي‌شود. در مصوبه‌هاى دولت نه تنها به اين‌گونه مسائل توجه نمي‌شود بلكه براى به تصويب رسيدن طرح‌ها و لايحه‌هايى كه كارگران زن با آن مخالفند تلاش مي‌شود، از جمله ,لايحه كاهش ساعت كار زنان, كه كارگران شرق تهران در مورد آن مي‌گفتند: اين كار باعث مي‌شود كارفرما به استخدام مردان رغبت بيشترى نشان دهد تا زنان، وقتى مردان مي‌توانند برايش روزى هشت ساعت كار كنند، چرا كارفرما بايد يك زن را با حقوق برابر مردان با روزى شش ساعت كار استخدام كند و قطعا اگر هم اين كار را انجام دهد، هرگز حاضر نمي‌شود آن حقوق را بپردازد و كارگران آن شركت در شمال‌شهر معتقد هستند كه فرقى به حال شركت‌هاى خصوصى نمي‌كند، مي‌گويند: الان كه ساعت كارى هشت ساعت است ما دوازده ساعت كار مي‌كنيم، اگر ساعت كارى شش ساعت بشود هم ما دوازده ساعت كار خواهيم كرد، فقط اگر سخت‌گيرى بر اعمال قانون زياد شود، اخراجمان مي‌كنند.
با گذشت هجده سال از تصويب ,طرح بررسى مسائل و مشكلات زنان كارگر, تنها چيز كه پس از اجرايى شدن، اين طرح به آن رسيده است چيزى است كه هيچ زن كارگرى از آن شكايت ندارد كم كردن هشت ساعت كار در روز و زياد كردن مرخصى زايمان، چيزى كه نه تنها دردى از زن‌ها دوا نمي‌كند بلكه مانعى دوباره براى استخدام زنان مي‌شود.

گزارش: تارا بنياد