دو دقیقه شرمساری که پاکستان را به لرزه انداخت

تغییر برای برابری - هنگامی که یک فیلم دو دقیقه¬ای که با تلفن همراه گرفته¬ شده¬بود به دنیای اینترنت وارد شد و هر کس که تلفن همراه داشت آن را برای همه¬ی کسانی که می¬شناخت فرستاد، پاکستان به لرزه افتاد. این فیلم خشن و تأثربرانگیز دره¬ی سوات پاکستان را به تصویر می¬کشد؛ دره¬ی زیبایی که زمانی ماه¬عسل مسافران بود و در این روزها به سرزمین فرمانروایی طالبان و بنیادگرایی سعودی بدل گشته¬است.

این فیلم که به "فیلم سوات" معروف شده دختری با پوشش برقع را نشان می¬دهد که روی زمین بی¬حرکت نگه داشته¬شده¬است. دو مرد دست و پای او را گرفته¬اند و مرد سوم – با ریش و عمامه¬ی سیاه – او را شلاق می¬زند. دختر در تقلا برای نجات خود از روی غریزه جیغ می¬کشد ("خواهش می¬کنم نزنید!") و تقاضای بخشش دارد اما بی¬فایده است.

تماشاکنندگان خاموش¬اند و¬ کاری از دستشان ساخته نیست. ظاهراً به خاطر صحنه¬ی شرم¬آوری که دارد جلویشان اتفاق می¬افتد توانایی حرکت ندارند. دختر بار دیگر به زبان مادری خود، پشتو، جیغ می¬کشد که "یا من را بکشید یا تمامش کنید". تقاضای عاجزانه¬ی دختر برای بخشودن شدن، در عوض با دستور مردی که چهره¬اش در فیلم نیست مواجه می¬شود که به مرد دیگری که پای دختر را گرفته است می¬گوید: "پاهایش را محکم بگیر." شلاق¬ها تا زمانی که به عدد 34 برسد ادامه پیدا می¬کند. هنگامی که تمام می¬شود دختر را به ساختمان سنگی آن کنار منتقل می¬کنند.

فیلم برای روزنامه¬نگاران محلی فرستاده شد. از آن جا آن¬ها از خشم بنیادگرایان می¬ترسیدند ساکت ماندند. ترس آنان توجیه¬پذیر بود. همین چند هفته¬ پیش بود که یک روزنامه¬نگار به شکل بی¬رحمانه¬ای در دره¬ی سوات کشته¬شد. مناطق دیگر پاکستان نیز "بهشت امن" خبرنگاران نیست. نزدیک به 40 خبرنگار در هشت سال گذشته در پاکستان کشته¬ شده¬اند که اکثرشان در نواحی تحت سلطه¬ی طالبان رخ داده¬است. با این حال خودسانسوریِ ناشی از ترس از طالبان، تنها دلیلی نبود که رسانه¬های گروهی این فیلم را مخفی نگه¬داشتند. ده¬ها کانال پاکستانی از هر اتفاق کوچک یک "خبر فوری" می¬سازند و برای گزارش سریع¬تر یک رویداد باهم رقابت بچگانه¬ای دارند. اما این فیلم برای روزها و روزها موفق به ورود به اتاق¬های خبر نشد زیرا تعداد زیادی از زنان و مردانِ حاضر در این رسانه¬ها با طالبان احساس هم¬دردی می¬کنند. سمر مینالله، زن مستندساز و نترس، فیلم را به رسانه¬های محلی رساند.

سمر از طریق تلفن گفت که "آن¬ها حاضر به پخش فیلم نبودند." سرانجام او فیلم را برای خبرنگاران خارجی مستقر در اسلام¬آباد فرستاد. روز دوم آوریل، بعضی روزنامه¬ها مانند گاردین خبر را با تیترهای محتاطانه¬ای منتشر کردند و بی¬بی¬سی اردو نیز خبر را روی وب¬سایت خود گذاشت. در همین حال گروه¬های مدافع حقوق زنان در لاهور و کراچی تظاهرات کردند. و به این ترتیب سکوت شکسته شد. سپس آدم¬های نان¬به¬نرخ روز خورِ رسانه¬ها برای پوشش خبر سوات یورش آوردند. سوم آوریل رسانه¬های الکترونیکی خبر را منتشر کردند و روزنامه¬های صبح چهارم آوریل نیز تمام صفحه¬های اول خود را با پرداختن به جزئیات وحشت¬آورِ رویداد به این موضوع اختصاص دادند.

خشم جهانی

پوشش رسانه¬ای این رویداد با خشم جهانی دوچندان شد. ناراحتی جهانیان آن قدر گسترده¬است که حتی احزاب دست¬راستی و اسلامی نیز برای اولین بار طالبان را محکوم کرده¬اند. هم¬چنین برای اولین بار است که گروهی از ستون¬نویسان و مدیران تلویزیونی – معروف به مجاهدین رسانه¬ها - که با طالبان همدرد بودند، دفاع از آنان را دشوار می¬بینند. تا امروز، تمام خشونت عریانی که طالبان بر قربانیان بی¬دفاع خود اعمال می¬کرد به بهانه¬ی مقاومت در برابر اشغال افغانستان توسط آمریکا توجیه می¬شد. مثلاً زمانی که هتل پنج ستاره¬ی ماریوت در اسلام¬آباد توسط یک بمب¬گذار انتحاری مورد حمله قرار گرفت، یک رسانه¬ی مجاهد معروف، این فرضیه¬ی بی¬پایه و اساس را ارائه کرد که آن هتل وسایل نظامی نیروهای آمریکایی را در خود جا داده¬بود.

مشخص شد که دختر 14 ساله به نام¬¬ "چاند"(چاند در بسیاری از زبان¬های جنوب شرقی آسیا به معنی ماه است) متهم به داشتن "رابطه" با پسر جوانی در همان خیابان به نام عدالت¬خان شده¬است. عدالت خان، که یک برقکار متخصص بود، یک روز که از خانه¬ی چاند بیرون می¬آمد توسط طالبان رؤیت شد. خانواده¬ی چاند از عدالت خواسته¬بودند که بعضی از وسایل الکتریکی¬ خانه را تعمیر کند. یک شبه¬نظامی طالبان پیش از این چاند را خواستگاری کرده بود اما خانواده¬ی او این پیشنهاد را نپذیرفته بودند. حالا زمان خوبی برای انتقام بود. در نتیجه، هم عدالت و هم چاند از خانه¬های خود بیرون کشانده شدند و شلاق خوردند. ابتدا عدالت 50 شلاق خورد و سپس چاند را با یک کمربند چرمی شلاق زدند. مسلم¬خان، سخنگوی طالبان در سوات، در حالی که به پرسش¬های خبرنگاران پاسخ می¬گفت نه تنها از این رفتار خشونت¬آمیز و خفت¬بار دفاع کرد بلکه مدعی بود که می¬بایست دختر را سنگسار می¬کردند! از آن¬جا که به گفته¬ی مسلم¬خان قبل از جاری¬ساختن شریعت توسط طالبان و در زمانی که طالبان با دولت در حال جنگ بود مجازات دختر اعمال شده¬بود در نتیجه حکمِ سنگسار نمی¬تواند از دادگاه شریعت به¬دست آید.

پیمان نامه اجازه ی تشکیل دادگاه شریعت را داد
در نتیجه¬ی عقد "پیمان صلح" بین طالبان و دولت پاکستان در 21 فوریه، دادگاه¬های شریعت دایر شدند. این دادگاه¬ها احکام را در سه روز و بدون حضور وکیل صادر می¬کنند زیرا وکلا در شریعت صلاحیت ندارند.

در حالی که نگارنده مشغول نگاشتن این خطوط است، اطلاعات بیشتری در حال انتشار است و آخرین خبر می¬گوید: طالبان، عدالت را مجبور کرده¬ که با چاند ازدواج کند. هر چه اطلاعات بیشتری به مردم برسد آن¬ها بیشتر تحریک و عصبانی می¬شوند. این خشم در حال بدل شدن به تظاهرات اعتراضی در پاکستان است. تک¬تک این اعتراض¬ها علیه طالبان مهلک¬تر از تمام حمله¬ها¬ی هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا بر ضد آن¬هاست.