زنان ایران ،قربانی نابرابری در بازار کار

بمناسبت روز جهانی زن - که در بسیاری از نقاط جهان برگزار شد و نابرابری های جنسیتی در همه عرصه ها را به معرض دید همگان گذاشت - سازمان جهانی کار نیز با انتشار بیلانی از وضعیت نابرابری های حرفه ای میان زنان و مردان در محیط های کار ، نه تنها تاکید کرد که نابرابری ها در عرصه کار بنفع مردان و علیه زنان همچنان در بسیاری از کشور های جهان ادامه دارد ، بلکه این سازمان جهانی هشدار داده است که با گسترش بحران مالی جهانی احتمال دارد که این نابرابری ها تشدید شوند.

متاسفانه باید گفت که بازار کار در ایران از دیدگاه نابرابری های جنسیتی ، یکی از بد ترین نمونه ها در جهان بشمار می رود. به این دلیل که در ایران در حالیکه آمار زنان باسواد و بویژه دارای تحصیلات متوسطه و عالی در زمره بهترین نمونه ها در مقایسه با کشور های مشابه محسوب می شود ، اما ناتوانی بازار کار ایران در جذب این نیروی عظیم اجتماعی خسارات هنگفتی ببار می آورد . گر چه بخشی از این ناکار آمدی در بهره گیری از نیروی کار زنان به آشفتگی های اقتصادی و بخش دیگر آن به سنت های دیر پای جامعه مربوط می شود ، با این حال آشکار است که در عرصه قوانین و سیاستهای راهبردی کشور نیز ، بگفته کارشناسان ، گرایش واضحی بقصد ممانعت از جذب نیروی زنان در بازار کار عمل می کند.بازتاب فوری چنین وضعیتی را می توان در میزان اشتغال زنان در بازار کار جستجو کرد.

خانم فیروزه صابر رئیس هیئت مدیره انجمن زنان کار آفرین در باره میزان اشتغال زنان در ایران و نیز نقش آنان بویژه در بخش خصوصی توضیحاتی داده است که می شنوید.

بیژن برهمندی

آیا زنان ایران آزادند و از مفهوم خوشبختی در زندگی خود، حضور پررنگی احساس می کنند؟

٩٩ سال است که روز هشتم مارس به نام زنان ثبت شده است. در این روز دست آوردها و اهداف تحقق نیافته در عرصۀ زنان برشمرده میشود و دورنماها و نقص ها مورد سنجش و تحلیل قرار می گیرد.

ما با پنج زن ایرانی پژوهنده و فعال حوزۀ زنان به پرس و جو دربارۀ حس خوشبختی نشسته ایم. پرس و جویی که برای اغلب آنان شگفت انگیز به نظر آمد.

سیمین بهبهانی، شاعر برجسته، میگوید که خوشبختی احساسی درونی است. نمی توان آن را تعریف کرد و برایش شکل و بعد و مفهومی منسجم و کلی تصور کرد. او با تأسف، بر این واقعیت انگشت میگذارد که زنان و دختران جوان امروز در ایران امنیت ندارند. اگر از خانه بیرون بروند، پدر و مادرشان دل نگران میمانند و اگر در دانشگاه حرفی بزنند، سر از زندان در می آورند. در چنین شرایطی احساس خوشبختی کردن چندان آسان نیست.

فرزانه طاهری، مترجم، معتقد است خوشبختی اگر هم باشد، لحظه ای و ناپایدار است. ناکجا آبادی که از آن در ادبیات و فلسفه صحبت می شود، دیگر وجود ندارد. جهان امروز با این همه ارتباطات و با وجود دارفور و غزه، خلوتی برای خوشبختی باقی نمی گذارد. او تأکید می کند که امروز در ایران تمام وجود و کار و زندگی یک زن، ارزش یک بیضۀ مرد را دارد. حال اگر این را نفی کنیم یعنی به خوشبختی نزدیک شده ایم؟

فاطمۀ صادقی، استاد دانشگاه، می گوید: زنان ایران آزاد متولد می شوند و در بردگی زندگی میکنند. پس خوشبختی رهایی آنان از بردگی است. او بردگی جنسی، فکری و اجتماعی را ناشی از نگاهی می داند که از منظر طبیعت یا شریعت و یا تقسیم کار اجتماعی به زنان و جایگاهشان انداخته می شود. رهایی از این بردگی به خاطر مقاومت کسانی که از این بردگی بهره مند می شوند کاریست دشوار. پس تلاش برای آزادی از بردگی هم شیرین است و هم به علت دشواری تلخ.

زهرۀ معینی، فعال حوزۀ زنان، حس خوشبختی را در جامعۀ زنان امروز بسیار ضعیف می بیند و علت را در کمبود امنیت عاطفی، اقتصادی و اجتماعی می بیند. زنی که همواره با خطر هوودار شدن روبروست و یا در صورت طلاق هیچ پناهگاه اقتصادی و اجتماعی ندارد، چگونه می تواند احساس خوشبختی کند؟

نرگس محمدی، سخنگوی کانون مدافعان حقوق بشر، می گوید: تا زمانی که کرامت یک زن به عنوان کرامت یک انسان تلقی نمی شود، صحبت از خوشبختی کاری بیجاست. زنان امروز ایران با رفتار و عرف رایج در جامعه و خانواده ای که ریاستش با مرد است، احساس کرامت انسانی نمی کنند. نگاه برتری جوی نهادینه شدۀ مردان مانع از آنست که زنان در خانه، محل کار، در دادگاه خانواده و در احزاب سیاسی احساس انسانی را کنند که با مردان دارای حقوق برابر است و در مقام گفتگویی برابر و آزاد با آن ها قرار دارد.

فرنگیس حبیبی