صدای شکستن در و پنجره ها

اکنون بیش از 100 سال از تلاش ها و رنج های بی بی خانم استرآبادی و یاران اش برای تاسیس مدارس دخترانه می گذرد.آن سالها در و پنجره های مدارس را می شکاندند و اتهام خانه فساد به مدارس دخترانه میزدند.دختران دراتاقهایی نمور و فاقد نور وامکانات کافی درس می خواندند و همواره در رعب حمله متعصبان به کلاس ها به سر می بردند.

مدرسه بی بی خانم استرآبادی(دوشیزگان) به جرم "بی دینی" و "بی عفتی" تعطیل شد اما او و یاران از پای ننشستند و مدرسه به منزل "خانم آزموده"منتقل شد و به کار خود ادامه داد تا آنکه با تلاش و مقاومت فراوان "دوشیزگان" در سال 1287 بازگشایی شد.

تلاشهای پیگیرانه زنان آزاده درامر تحصیل دختران سرانجام به اضافه شدن متمم به اصل 18 قانون اساسی انجامید که به موجب آن تحصیل علوم برای همه آزاد شد و تحصیل اجباری مطرح شد .پس از آن بود که "صدیقه دولت آبادی" دبستان دخترانه ای را در اصفهان تاسیس کرد و در شیراز دستان "تربیت" تاسیس شد و البته افتتاح همه آنها با شکستن در و پنجره ها همراه بود.اما به هر روی زنان از پای ننشستند و با تلاش های دولت آبادی 10 مدرسه دخترانه با بودجه وزارت معارف آنزمان تاسیس شد که گرچه همه با مشکل مالی و کمبود معلم مواجه بودند.

اما این مبارزان با اراده زنانه خود در مقابل همه کمبودها ایستادند و دبستان ها را یکی پس از دیگری در شهر های مختلف تاسیس کردند تا روند تحصیل دختران سال به سال رشد کرد و اندک اندک به تحصیل در دبیرستان ها و سرانجام در دانشگاه ها انجامید.

وقتی از تاریخچه تاسیس مدارس مدرن در ایران صحبت به مبان می آید، نام هایی چون مرحوم یحیی دولت آبادی و میرزا حسن رشدیه می درخشند، اما درواقع مفهوم تاسیس مدارس و تلاشهای این بزرگان تاسیس مدارس پسرانه است و در واقع در مدارس تاسیس شده هیچ دختری تحصیل نمیکرد چراکه جامعه آن روزگار تحصیل دختران را امری بیهوده و در بیشتر موارد ضد اخلاقی و مفسده می دانست و در واقع آماده ساختن زمینه تاسیس این مدارس و سرانجام تاسیس آنها مرهون مبارزات خستگی ناپذیر زنانی چون بی بی خانم استرآبادی است.

مسیر تاریخی تحصیل دختران همواره پر از مانع و کارشکنی بوده و همواره درمبارزه پایداری راه طی کرده.پس از طی سالهای ممنوعیت تاسیس مدارس محدودیت در تحصیلات دبیرستان اکثرا به دلیل اولویت ازدواج) و بعد محدودیت در ورود به دانشگاه و بعد محدودیت در رشته هایی خاص و ...تا امروز که دختران از پس 100 سال پشتکار و صبر مادران خود به جایگاهی قابل تحسین رسیده اند و هنوز،هنوز برای آموزش مبارزه میکنند.

تحصیل دختران و پسران امروز ایران در حالی در کنار هم طی میشود که از یکی حق میگیرند و به یکی حق دو چندان میدهند.در و پنجره یکی را میشکنند و دیوار دیگری را آباد میکنند.علاوه بر همه نا برابری ها زنان خواهان پیشرفت همواره به اتهام بی اخلاقی و فساد رانده شده اند.هنوزهم شاهدیم که زنان ترقی خواه را به چوب فساد و بی اخلاقی می رانند و به انواع اتهامات اخلاقی محکومشان می کنند.شکستن درو پنجره های مدارس دختراه هنوز ادامه دارد و خود را در لباس سهمیه بندی و بومی گزینی جنسیتی درآورده است .اما تاریخ پر فراز و نشیب تحصیل دختران نشان آن است که هیچ مانع و محدودیتی هرگز نتوانسته مسیر اراده آنان را در رسیدن به مقاصد خود سد کند.

.هنوز از پس سالها صدای مخالفان تحصیل و پیشرفت دختران به گوش میرسد، آنروزها با زبان فریاد بود و اکنون به زبان قانون است.اما یک صدای دیگر هم در میان این هیاهو هنوز زنده و پویاست و آن صدای تلاش خستگی ناپذیر بی بی خانم استر آبادی هایی است که هرگز از تاسیس دوباره و دوباره مدارس ویران شده خسته نمی شوند.

ماندانا چترچی