|
|
صانعی: فرقی میان پدر و مادر در قصاص یا عدم آن نیست
دو شنبه27 آبان 1387
کارگزاران- آیت الله صانعی عدم قصاص پدر و جد پدری را تنها منحصر به مواردی دانست که جان پدر با همه عواطف و نصایح و خیرخواهی برای فرزندش و تخلف فرزند، به لبش رسیده و بدون اختیار دست به چنین عملی زده باشد.
آیتاللهالعظمی صانعی در پاسخ به استفتایی درباره ماده ۲۲۰ قانون مجازات اسلامی (پدر یا جد پدری که فرزند خود را بکشد قصاص نمیشود و به پرداخت دیه قتل به ورثه مقتول و تعزیر محکوم خواهد شد) اعلام کرد: استثنا از اصل کلی قصاص در قتل ولد توسط والد که در روایات صحیحه و معتبره آمده به نظر اینجانب اختصاص به جایی دارد که قتل از راه عواطف و تخلف فرزند از نصایح خیرخواهانه پدر باشد نه سایر موارد که قتل با انگیزههای دیگر- که در بقیه قتلها وجود دارد- باشد که در آن صورت اصل کلی قصاص ثابت است و به عبارت دیگر عدم قصاص والد اختصاص دارد به جایی که جان پدر با همه عواطف و نصایح و خیرخواهی برای فرزندش و تخلف فرزند، به لبش رسیده و تقریبا اگر نگوییم تحقیقا، پدر کأنه به خاطر همان نصایح بدون اختیار دست به چنین عملی زده، نه در جاهایی که پدر با انگیزههایی که در سایر قتلها موجود است قتل را انجام دهد، یعنی قتل به خاطر اغراض شخصی و دشمنی و طمع در مال و پست و ریاست یا فاش نشدن خیانتها و امثال آنها بوده، چون در اینگونه قتلها والدیت و ولدیت که در لسان ادله آمده، هیچگونه دخالت و سهمی نداشته و ادله استثنا به خاطر همین دلالت، با ظهور در قسم اول دارد و یا از قسم دوم منصرف است و به هر حال شمول دلیل استثنا به خاطر اطلاق دلیل میباشد و آن اطلاق یا به خاطر همان اشعار ذکر شده و مناسبت حکم و موضوع منصرف از قتلهایی با انگیزه ضدبشری و ضدانسانی (یعنی قسم دوم) میباشد و تنها شامل قسم اول است، یعنی انصراف به سوی او دارد یا اصولا همان جهت دخالت عنوان والدیه و ولد در قتل و فهم عقلایی که قانونگذار نمیخواهد جنایت فرزند را بدون قصاص بگذارد و مناسبت حکم و موضوع سبب ظهور لفظی آن دلیل به واسطه قرینه ذکر شده در اختصاص به قسم اول است. به علاوه که اگر بر فرض قبول کنیم که دلیل اطلاق دارد و شامل همه قتلهای فرزند توسط پدر میشود نیز باید قائل به اختصاص بشویم، چون اطلاقش خلاف قرآن (و لکم فی القصاص حیوه یا اولی الالباب) میباشد، به خاطر آنکه با چنین استثنایی و نداشتن ترس از قصاص حیات فرزندان و جامعه تامین نخواهد شد و ناگفته نماند آیه ولکم فی القصاص لسانش آبی از تخصیص است، پس اطلاق آن ادله مخالف با آن میباشد و باید ضرب علی اجدار شود.
اما استثنای از قصاص در مورد قتل عاطفی ولد توسط والد که بیان شد به حیات جامعه ضربهای نمیزند، چون قتل پدر برای چنان قتلهایی مانع و رادع قتل پدران در آن حال خاص نمیباشد و از همه گذشته شاید بتوان گفت که اصولا ادله قصاص نفس مختص به دعوای افراد از همان راههای دشمنی و حیوانی و ضدانسانی میباشد و از اول شامل قتل عاطفی و خیرخواهانهای که جان پدر از بابت خیرخواهی به لبش رسیده، نبوده و نمیشود و نیز باید توجه داشت که از همه گذشته احتمال اختصاص در ادله استثنا مانع تمسک به اطلاق است و باید اقتصار بر قدر متیقن شود که همان قتلهای عاطفی پدر میباشد. و ناگفته نماند که در این مسئله فرقی میان پدر و مادر در قصاص یا عدم آن نیست.
کارگزاران