الگویی برای فعالان جنبش مدنی

تلاش ما برای اعتراض به لایحه «حمایت از خانواده» از شهریور 1386 آغاز شد که با حداقل امکانات توانستیم نشستی برگزار کنیم تا لایحه از نظر حقوقی، جامعه‌شناسی و روان‌شناسی با حضور سه حقوقدان – خانم‌ها: دکتر فریده غیرت، نسرین ستوده، زهره ارزنی- و دکتر شیوا دولت آبادی روان‌شناس و خانم دکتر اعزازی جامعه شناس مورد بررسی قرار گیرد. بررسی و نقد این لایحه موجب نوشتن بیانیه‌ای اعتراضی و جمع‌آوری بیش از دو هزار امضا در شهریور 86 شد. و فعالیت‌ها ادامه پیدا کرد تا کلیات لایحه در کمیسیون قضایی و حقوقی در اوایل آغاز به کار مجلس هشتم، تصویب و آهنگ حرکت ما برای اعتراض به لایحه و ارائه پیشنهاد‌ها تند‌تر شد. ائتلاف بزرگی از گروه‌های مختلف و فعالان زنان شکل گرفت و بروشوری تهیه شد و نه‌تنها در سطح شهر تهران بلکه در بسیاری از شهرهای ایران توسط خود زنان توزیع شد که در آن بروشور مردم را به تماس با نمایندگان مجلس راهنمایی می‌کرد و زنان از این رهنمود با استفاده از ابتکارات و تجربیات خودشان استفاده کردند.

عمومی کردن لایحه توسط زنان در رسانه‌ها و فضا‌های عمومی حتی برنامه‌سازان صدا و سیمای جمهوری اسلامی را هم به فعالیت در این زمینه واداشت، هر چند مدعوین در میزگرد‌های تلویزیونی اغلب از موافقان طرح بودند و جای خالی مخالفان لایحه به طرز غریبی به چشم می‌خورد. و در نهایت دیدار گروه‌ها مختلف زنان با نمایندگان مجلس بدعت تازه‌ای از دخالت زنان در سرنوشت خود را در تاریخ مبارزات زنان ایران پایه‌گذاری کرد. هر چند برخی از نمایندگان زن سعی کردند قضیه را سیاسی و ایدئولوژیک جلوه دهند ولی موفق نشدند و کلیات لایحه با حذف دو ماده 23 و 25 و یک بند از ماده 53 در صحن علنی مجلس تصویب شد. این حرکت یک پیروزی برای جنبش زنان و الگویی برای جامعه مدنی ایران می‌تواند باشد. پیروزی نه از این جهت که ما به حقوق ابتدایی خود دست پیدا کرده‌ایم! ابدا. بسیار غم‌انگیز است که چنین لایحه‌ای حتی با حذف ماده‌هایی در مجلس شورای کشوری مانند ایران طرح می‌شود که از واقعیت زندگی مردم و نیازهای‌شان فرسنگ‌ها فاصله دارد و کلیات آن هم تصویب می‌شود. پیروزی از این جهت که جنبش زنان به خصوص در سال‌های اخیر به درستی با محور قرار دادن خواسته‌های خود جدای از تفکرات سیاسی و ایدئولوژیک حرکت کرده و خواسته محوری آن را به قوی‌ترین جنبش مدنی در ایران تبدیل کرده است.

جنبش زنان دریافته که با خواسته‌های ملموس می‌توان به میان مردم رفت و آنان را به مشارکت در تغییر سرنوشت‌شان ترغیب کرد. می‌توان به میان نمایندگان مجلس رفت و آنان را با درد و رنج مردم آشنا کرد و وظایف نمایندگی را به آنان تذکر داد. در روز‌هایی که برای پیگیری خواسته‌های‌مان برای تغییر لایحه ضدخانواده به دیدار نمایندگان مجلس می‌رفتیم، من همراه گروه‌‌های مختلف زنان موفق شدم با شش نفر از نمایندگان ملاقات کنم که فقط یکی از آنان لایحه را مطالعه کرده بود که نایب رئیس کمیسیون حقوقی و قضایی بود. و متاسفانه پنج نماینده دیگر هیچ اطلاعی از مواد لایحه نداشتند و به صرف تایید نمایندگان زن در مجلس با لایحه موافق بودند که ظاهرا به لایحه حساس شدند. در چنین فضایی فعالان مدنی جز با خواسته محوری نمی‌توانند در جامعه فرهنگ‌‌سازی کرده و موجب تغییرات و اصلاحات شوند. امید است ائتلاف بزرگ زنان تا رفع کامل تبعیض‌های حقوقی علیه زنان ادامه یابد.

کارگزاران