فریده ماشینی :شنیدن صدای تغییر قوانین اهمیت دارد

تغییر برای برابری، نوشین کشاورزنیا: فریده ماشینی رئیس کمیسیون زنان و فخرالسادات محتشمی پور رئیس شاخه زنان حزب مشارکت درنشستی خبری با تشریح مواضع و برنامه های حزب مشارکت در حوزه زنان به پرسشهای خبرنگاران در خصوص مواضعی که زنان اصلاح طلب و خصوصاً اعضای جبهه مشارکت نسبت به قوانین تبعیض آمیر دارند، پاسخ دادند.این نشست دوشنبه دهم دیماه در محل دفتر جبهه مشارکت انجام شد.در زیر پاسخ های فریده ماشینی را می خوانید:

- همانطور که اطلاع دارید از آغاز به کارکمپین یک میلیون امضا برای تغییر قوانین تبعیض آمیزبیش از یکسال می گذرد. مطالبات مشخص این کمپین که خواسته اکثریت زنان جامعه است و منافع قشرهای مختلف زنان را دربرمی گیرد تغییر قوانین تبعیض آمیز نسبت به زنان است. زنان حزب مشارکت تاکنون برای تغییر قوانین تبعیض آمیز چه اقداماتی انجام داده اند در صورت ورود به مجلس چه برنامه های مشخصی در این زمینه دارند و نگرش مردان حزب نسبت به این مساله چیست؟

فریده ماشینی: بحث تغییر قوانین تبعیض آمیز دغدغه اصلی کمیسیون زنان جبهه مشارکت است در این زمینه کارهای مختلفی انجام شده است. نشستهای مختلفی با ابعاد حقوقی و جامعه شناسی درباره قوانین تبعیض آمیز برگزار شده. در گفتگوها و نشستهای مختلفی که با زنان داشتیم بر خواست مشترک تغییرقوانین تبعیض آمیز تأکید کردیم. یک جلسه دفتر مشارکت را به این بحث اختصاص دادیم. بحثها و گفتگوهای مفصلی با افرادی که در این مجموعه بودند داشتیم. فکر می کنم در حال حاضر موضوع پیگیری تغییر قوانین میان گروههای مختلف زنان به دور از گرایشهای فکری سیاسی موضوعی مشترک است. به نظر من این مساله از جمله مواردی است که جزء برنامه ها و در صدر الویتهای نمایندگانی است که از این طیف وارد مجلس می شوند. بحث تغییر قوانین تبعیض آمیز دغدغه همه ماست اما هر کدام از ما و گروههای مختلف می توانیم بخشی از آن را بر عهده بگیریم. مسئولیتی که ما برای خودمان قائل شدیم این است که بویژه در بحث نواندیشی دینی وارد شویم ویکی از کارگروههایی که تشکیل دادیم به این بحث می پردازد که حقوق زنان با توجه به برداشت جدید ازمسایل زنان و نگاه نواندیشی دینی چگونه قابل بررسی است. ما معتقدیم برای تغییر قوانین لازم است که زمینه های دینی و مذهبی مساله فراهم شود و کمیسیون زنان مشارکت هم این مورد را جزء فعالیتهای جدی خود می داند که وارد این گفتگو و تعامل شده و تا جایی که ممکن است بتواند وظیفه برطرف کردن موانع و چالشهایی را که دراین راه وجود دارد برعهده بگیرد. در این زمینه بحثها و گفتگوهایی هم با مردان سیاسی داشتیم. درباره این دغدغه و نگرانی با آنها صحبت کردیم و تلاش کردیم در حد مقدوراتمان فعالیت کنیم.

- مهمترین مشکلات زنان مجمع اصلاح طلب در خصوص تغییر قوانین کدام است؟

ماشینی: ما مشکلات زیادی در این حوزه داریم. اما همینکه عزمی برای تغییر وجود دارد قابل توجه است. در حال حاضر زنان تلاشهای زیادی برای تغییر قوانین می کنند اما ناگهان با خبر جدیدی تحت عنوان لایحه تحکیم یا حمایت از خانواده مواجه می شویم. ما در این مورد بحثهای مفصلی داشتیم و معتقدیم این لوایح نه تنها هیچ کمکی به تحکیم خانواده نمی کند بلکه در جهت تبعیض آمیزتر کردن قوانین و به ضرر زنان عمل می کند در شرایطی که مطالبه تغییر قوانین تبدیل به خواست عمومی شده شاهدیم که بحثهایی تحت عنوان ازدواج مجدد یا شرایط و نکات جدیدی در رابطه با مهریه مطرح می شود. محدود کردن حضور اجتماعی زنان با توجه به مباحثی که در مورد اشتغال مطرح است و بحث سهمیه بندی جنسیتی در دانشگاه همه از چالشها و موانع جدی است که ما در قوای گوناگون با آنها مواجهیم. معتقدم تا حد قابل توجهی توانسته ایم به این همگرایی برسیم که بحث تغییر قوانین تبعیض آمیز بویژه در حوزه قانون مدنی و مجازات اسلامی جز الویتهای جدی مسائل زنان است. حصول به این همگرایی بسیار با ارزش است و نشان می دهد ما در این بخش کمتر با مشکل مواجه هستیم شاید تا کنون این مساله در مورد زنان فعال مطرح می شد که خودشان نمیدانند چه می خواهند و مشکل اصلی چه هست اما فکر می کنم امروز زنان توانستند به توافق برسند. شنیدن صدای تغییر اهمیت دارد وباید مورد توجه سیاستمداران دولتمردان و کسانی که برای مردم قانونگذاری و برنامه ریزی می کنند قرار گیرد. امروزمی توان این تغییرات را در جای جای کشور احساس کرد منتهی به نظر می رسد مقاومتی در مقابل عزمی برای تغییر متناسب با تحولاتی که در جامعه به وجود آمده وجود دارد و این اصلی ترین مشکل است.

- بعضی از قوانین مدنی منشاء شرعی و فقهی دارند. مثلاً بحث ارث که جدیداً در مجلس مطرح شده ولی به جایی نرسیده یا مسایل مربوط به پوشش مسایلی حساسیت برانگیزند. مواضع جبهه مشارکت و زنان اصلاح طلب در باره این دسته از قوانین که ریشه فقهی دارند چیست آیا عزمی برای تغییر این قوانین وجود دارد؟

ماشینی: بسیاری از قوانینی که ما داریم منشاء شریعت ندارند و امروز این مساله به اثبات رسیده که بیشتر بصورت سلیقه ای عمل شده است. حتی در بسیاری از مواقع که برای قوانین مدنی یا مجازات اسلامی منشاء فقهی وجود دارد با توجه به اعتقاد ما به اجتهاد پویا ، بحث احکام ثانویه و رعایت مصلحت جامعه که جزء ضرورتهای دینی است شاهد تغییرات جدی در دینمان بوده ایم. چطور وقتی بحث دیه یا ارث در رابطه با زنان مطرح می شود بحث فقهی می شود ولی همین قانون وقتی به بحث دیه مسلمان و غیرمسلمان که تفاوت فاحشی با هم دارند می رسد از طریق حکم حکومتی برطرف می شود و با هیچ مغایرت شرعی مواجه نمی شود و یا در بحثی که اخیراً درباره تبرج که واژه ای است با بار دینی مطرح شد می بینیم که خیلی راحت مراجع تقلید وعلما می گویند بحث تبرج مطرح نیست اینکه واژه ای را استفاده کنیم و بگوییم بارش دینی هست و نمی شود به آن دست برد درست نیست. علما گفتند این مساله(پوشیدن چکمه) مصداق تبرج نیست چه کسی به شما اجازه می دهد از این واژه ها استفاده کنید در حالیکه با استفاده از این واژه می خواستید پشتوانه دینی برای آن بتراشید. بسیاری از بحثها سیاسی است تا دینی و فقهی. در بحث ارث هم بسیاری از علما به این مقوله اعتقاد ندارند که زن بصورت هوایی ارث می برد و از اموال غیرمنقول نمی تواند ارث ببرد. در این زمینه اختلاف نظر جدی وجود دارد آنچه درکتاب قرآن آمده این است که زن از ماترک شوهر و شوهر از ماترک زن ارث می برد و وقتی این مساله در مجلس مطرح می شود نشان می دهد که این یک حکم قطعی دینی نیست و قابل تغییر است و مجلس هم مراحل معمول خودش را طی می کند و موضوع با مخالفت جدی مواجه نشده است. دربسیاری از موارد دیگر هم کاملاً امکان تغییر هم به جهت اجتهادی هم به جهت اقتضائات عصری و هم به جهت احکام حکومتی وجود دارد و ما در طول زمان برخی از این تحولات را را مانند تغییر سن بلوغ دختران دیده ایم. ما درکارگروه نواندیشی دینی بطور جدی به دنبال این هستیم که مسایلی که به نظر می رسد با مشکل فقهی و شرعی مواجه اند را مورد بررسی قرار دهیم و در این زمینه با علمای قم گفتگو می کنیم وآنها را نسبت به موضوع حساس می نماییم تا بتوانیم ازآنها کمک بخواهیم و وارد بحث تغییر شویم.

- همانطور که می دانید در حال حاضر بسیاری از مردان بخاطر عدم توانایی در پرداختن مهریه در زندان به سر می برند نظر شما درباره حق مهریه زنان چیست و آیا تغییرقوانین تبعیض آمیز منافع مردان را هم در نظر دارد؟

ماشینی: آنچه در قانون ما وجود دارد این است که مرد مهریه را بعنوان پیشکش و هدیه به زن خود در هنگام عقد ازدواج می دهد و مهریه عندالمطالبه باید پرداخت شود یعنی به مجرد اینکه زن بخواهد. قاعدتاً مرد باید مهریه ای را تقبل کند که توانایی پرداخت آن را داشته باشد. اما در جامعه ما بصورت عرفی مصطلح شده که مهریه را کی داده کی گرفته! به همین خاطر مهریه تبدیل به چیزی شده که مرد عملاً امکان پرداختش را ندارد. اگر مهریه بعنوان یک حق به زن داده شده به مرد هم حق طلاق داده شده است و این چیزی است که قانون ما می گوید. اما اگر به سمت برابری قانونی زن و مرد برویم دیگر نیازی به بحث مهریه بدین صورتی که اکنون وجود دارد نیست. با مشکلاتی که خصوصاً در مورد طلاق در جامعه داریم مهریه برای زنی که هیچ امکانی برای طلاق ندارد و اثبات عسر و حرج زندگی اش به اندازه تمام عمرش طول می کشد به ابزاری تبدیل شده است و او مجبور است از حق خود عدول کند تا بتواند طلاق بگیرد. هیچ زنی امروز این حالت را نمی پسندد که مردها بخاطر نپرداختن مهریه در زندان باشند. اما بحث این است که نمی توانیم یک بند قانونی بگذاریم همانطور که در لایحه اخیر حمایت از خانواده مطرح شد و گفت اگر مهریه از این مقدار بالاتر شد مالیات به آن تعلق می گیرد و وزارت اقتصاد و امور دارایی مکلف شود که مالیات مهریه ای را که هنوز هیچ خبری ازآن نیست محاسبه کند. این نه تنها نقض آزادیهای فردی در حریم خصوصی است بلکه خودش موجد مشکلات بسیاری خواهد شد. این مشکلات در مواقعی حل می شوند که بتوانیم مشکلات زیر بنایی را حل کنیم و به سمت عادلانه کردن ساختار خانواده، ازدواج و طلاق برویم تردیدی نیست که در آن صورت مشکلاتی مثل مهریه هم از بین خواهد رفت ولی چون در حال حاضر در یک بخش با مشکل مواجهیم طبیعی است که مردم برای اینکه بتوانند توازن و تعادل را ایجاد نمایند به دنبال راهکار می گردند.