|
|
چرا عوارض جنگ بیش از همه دامنگیر زنان میشود
شنبه26 اسفند 1391
روناک 14 ساله بود که پدرش او را از تحصیل بازداشت و به ازدواج مردی از قبیله خود درآورد. وقتی که 17 ساله شد، شوهرش او را ترک کرد؛ او ماند و دختری سه ساله، بدون مدرک تحصیلی و امکانی برای تأمین معیشت خود و دخترش. چون زیر سن قانونی بود، ازدواجش به ثبت نرسیده بود و دخترش هم شناسنامهای ندارد تا به مدرسه برود.
وضعیت روناک، به گفته زینب شاکر، مدیر "زنان برای بینالملل زنان، عراق" نمونهایست از مشکلاتی که زنان یک سال پس از پایان رسمی جنگ با آن مواجه هستند. به علت ویرانی نهادهای دولتی پس از حمله سال 2003 ایالات متحده، مردم به "ساختارها و جوامع قبیلهای و مذهبی" روی آوردهاند تا کمک دریافت کنند. و ادامه خشونتهای فرقهای و وضعیت اقتصادی وخیم بیش از همه بر زنان تأثیر گذاشته است.
وزیر امور زنان عراق میگوید، بیش از 1 میلیون تن از این زنان در عراق وجود دارند که 400 هزار نفر آنان در بغداد زندگی میکنند؛ و سازمان ملل ارقام حتا بالاتری را ذکر میکند. "بسیاری از این زنان هیچ گاه کار نکردهاند و تحصیلاتی ندارند، اما گاهی سه یا چهار بچه دارند. آنها در حالی که در سنین اواخر دهه بیست خود به سر میبرند، کسی را ندارند که از آنها سرپرستی کند. خانواده شوهر یا والدینشان شاید آنها را بپذیرند، اما همه قادر به این کار نیستند."
وزارت زنان خانههایی دارد که بر اساس قرعهکشی در اختیار بیوهها قرار میدهد، و مقداری هم مستمری، اما نمیشود به همه کمک کرد. و شاکر، تنها وزیر زن، وزیر امور زنان، میگوید در دولت مسئله زنان "در لیست اولویتها قرار ندارد."
در حالی که حمله ایالات متحده بیشترین تأثیر را داشته است، شاکر میگوید یک دهه جنگ و 12 سال تحریم که به حمله آمریکا انجامید، بر زنان عراق عوارض خود را بر جای گذاشته است. "بسیاری از خانوادهها بچههایشان را به مدرسه نفرستادند – از ترس خشونت یا تجاوز. این مسئله به ویژه در مناطق روستایی و حومه شهرهای بزرگ صادق است."
در نتیجه دختران در سنین نوجوانی و اغلب در سنین 14 یا 15 سالگی طی مراسمی مذهبی ازدواج کردند. شاکر میگوید، این وضعیت با وضعیت سنین رشد من در دهه 70 و 80 بسیار متفاوت است، در آن زمان عراق در خاورمیانه به خاطر سیستم آموزشی عالی و قوانینی که طبق آنها باید تمام کودکان دوره مدرسه ابتدایی را به پایان میرساندند، زبانزد بود. "امروزه 24 درصد زنان عراق بیسوادند و این آمار در مناطق روستایی بین سنین 15 و 24 به 50 درصد میرسد."
خشونت موجود در سراسر کشور در خانهها هم انعکاس یافته است. "آسیبپذیرترین افراد و در این مورد زنان در معرض استرس قرار دارند. طبق گزارش سازمان ملل، از هر 5 زن عراقی یک نفر سوءرفتار جسمی یا روانی را تجربه کرده است – و برخی حدس میزنند که آمار بیش از این است."
برای روناک زندگی اخیرا بهتر شده است. او یکی از برنامههای آموزشی یک ساله "زنان برای زنان" را به پایان رسانده است؛ در این برنامهها مهارتهای زندگی، تجاری و حرفهای آموزش داده میشود. چنان که شاکر تشریح میکند: "او در رشته خیاطی مدرک گرفته و شروع به کار کرده است. ما او را به "زنان برای عدالت" معرفی کردیم که در آن جا وکلای داوطلب پرونده او را عهدهدار شدهاند."