فاطمه رهبر:مثل شیر ایستاده‌ایم / گزارشی از تحویل 2000 امضا در مخالفت با محدودیت‌های لایحه گذرنامه برای زنان / فریده غائب

بهار: جمعی از فعالان حقوق زنان در مخالفت با لایحه گذرنامه مبنی بر ضرورت اخذ اجازه دختران بالای 18 سال از پدر برای خروج از کشور، با فاطمه رهبر، رییس فراکسیون زنان در مجلس نهم صبح روز دوشنبه در ساختمان بهارستان دیدار کردند. آن‌ها ضمن ابراز نگرانی از تصویب این لایحه در صحن علنی مجلس، حدود دو‌هزار امضایی را که در اعتراض به این لایحه جمع‌آوری کرده بودند تحویل رییس فراکسیون زنان در مجلس نهم دادند.

در ماه‌های اخیر، ماده 15لایحه گذرنامه یکی از لوایح مناقشه‌برانگیز بود. دو ماه پیش نقوی‌حسینی، سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس اعلام کرد که براساس لایحه جدید گذرنامه، زنان مجرد زیر ۴۰ سال برای دریافت گذرنامه باید از پدر، پدر جد یا کسی که قانون‌گذار، او را ولی زن مجرد مشخص می‌کند، اجازه داشته باشند. البته روز یکشنبه 24 دی‌ماه در کمیسیون امنیت ملی به گونه‌ای دیگر ماده 15 را تغییر دادند. به این صورت که زنان اجازه دارند گذرنامه داشته باشند اما اگر بالای 18 سال باشند و قصد خروج از کشور را دارند باید اذن ولی را داشته باشند. نمایندگان در کمیسیون امنیت ملی مجلس نهم تصویب کردند که تمامی زنان مجرد بالای 18 سال حق دارند گذرنامه بگیرند اما حق خروج از کشور را تنها با اجازه پدر می‌توانند داشته باشند. اما چندی بعد رییس فراکسیون زنان خبر از منتفی شدن این بند از لایحه گذرنامه داد. اما این خبر کوتاه، پاسخ قانع‌کننده برای فعالان حقوق زنان نبود. به همین دلیل آنان با نوشتن نامه‌ای در اعتراض به تصویب این لایحه به صورت دستی دو‌هزار امضا را از شهر‌های تهران، رشت، اصفهان و شیراز جمع‌آوری کردند و مجموع نامه‌ها را به رییس فراکسیون زنان مجلس نهم تحویل دادند. فعالان حقوق زنان نگرانند که مبادا در صحن علنی مجلس رای به محدود کردن خروج دختران از کشور منجر شود. اما فاطمه رهبر به فعالان زن اطمینان خاطر می‌دهد که، اجازه ولی برای خروج دختران مجرد منتفی است و لایحه به مصوبه اصلی هیات دولت برگشته است. او می‌افزاید: «زمانی که لایحه در صحن علنی مجلس بررسی می‌شود ممکن است نمایندگانی نظری مغایر ما داشته باشند که حق دارند نظر خود را در صحن مطرح کنند اما ما خواستار حذف شرط سن برای خروج از کشور زنان مجرد هستیم.»فاطمه رهبر در ابتدای این دیدار با گلایه بازتاب اخبار مربوط به لایحه گذرنامه را خبرسازی‌های رسانه‌ای قلمداد می‌کند و می‌گوید: «خبرسازی کردن، بزرگ و کوچک کردن خبر و اگراندیسمان کردن، کار رسانه‌ها است. درحالی که موضوعی که در رسانه‌ها مطرح شد مربوط به نظرات اعضای کارگروه اولیه بررسی لایحه پیشنهادی دولت بوده است.»او برای روشن‌تر کردن موضوع، روال قانونی فرآیند تصویب لوایح را توضیح می‌دهد: «لایحه‌ای که از طرف دولت آمده، وارد کمیته‌ای می‌شود که سه، چهار‌نفری نظرات پیشنهادی خود را می‌دهند و بعد از تصویب به کمیسیون‌های اصلی و فرعی می‌رود و دوباره مورد بررسی قرار می‌گیرد و آنچه که از کمیسیون بیرون می‌آید زیر و رو می‌شود. بعد از این مراحل، وارد صحن می‌شود که نمایندگان مخالف و موافق و دولت و کمیسیون نظراتشان را می‌دهند. در صورت تصویب به شورای نگهبان می‌رود و اگر ایرادی داشت به مجلس برمی‌گردد و اگر مورد اختلاف بود به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارجاع داده می‌شود.»او می‌گوید: «تمام این قیل و قال‌ها سر کارگروه اولیه ایجاد شد. آن‌ها که کمتر از پنج نفر هستند نظرات خود را می‌دهند. آن‌ها براساس تخصص و آشنایی‌شان با دغدغه‌های امنیتی مملکت، شکایات را دیده‌اند که براساس آن موضوعات، لایحه پیشنهادی دولت را تغییر دادند.»رهبر درباره موضع خود و سایر اعضای فراکسیون زنان با قاطعیت می‌گوید مخالف محدود کردن دختران برای خروج از کشور است: «به محض این‌که نتایج کارگروه مربوطه به فراکسیون زنان آمد، حضورا به کار‌گروه مراجعه و مخالفتمان را اعلام کردیم. دلایل مخالفتمان را نیز این‌گونه اعلام کردیم که پیشنهاد ایجاد محدودیت برای دختران برای خروج از کشور در درجه اول در مخالفت صریح با قانون اساسی و اصل 18، 20، 21 است. با دکتر امیری، عضو حقوقی شورای نگهبان مشورت کردیم که ایشان نیز گفتند مخالف قانون اساسی است. منتها فقها می‌گویند با موازین اسلامی مغایرت نداشته باشد در حالی که در برخی موارد موازین اسلامی زیر پا گذاشته می‌شود.»وی در ادامه می‌گوید: «آمار وحشتناکی داریم که خانم با دخترانش صبح دوبی می‌روند و فردایش با چند‌هزار دلار بر‌می‌گردند که باید جلو این‌ها گرفته شود. به همین دلیل خواستیم که دربیاورند هر سال چند خانم به خارج سفر می‌کنند و از میانشان چند نفر مجرد هستند و برای چه مقاصدی می‌روند؟ که گفتند براساس آمار، 76 نفر در قیف ما قرار گرفتند و براساس همین مستند اعلام کردیم که نباید به خاطر این 76 نفر قانونی را تصویب کرد. نباید به خاطر دستمالی قیصریه را آتش بزنید.»وی می‌افزاید: «پیشنهاد دادیم که به لایحه پیشنهادی دولت ماده 15 بازگردیم. در ماده 15 خانم‌ها بدون مشکل به خارج بروند و بیایند. حتی بروند دنیا را بگردند. مگر این‌که خلافش ثابت شود که در ماده 13 آمده است اداره گذرنامه می‌تواند گذرنامه افرادی را که دارای جرایم مجرمانه از قبیل تکدی‌گری، موادمخدر و دارای سوءشهرت باشند سلب کند. ما پیشنهاد دادیم در این قسمت گذرنامه فساد اخلاقی و اقدام را هم اضافه کنید.» وی در بخشی از سخنانش خطاب به فعالان زن می‌گوید: «ما معتقدیم گذرنامه شناسنامه بین‌المللی افراد است و همان‌طور که نمی‌توانیم شناسنامه کسی را سلب کنیم گذرنامه را هم نمی‌توانیم. همه می‌توانند و میان خانم و آقا فرقی نیست مگر این‌که ثابت شود برای شرب خمر و فساد و تکدی‌گری می‌روند.»فاطمه رهبر درباره اقدامات فراکسیون زنان درخصوص برداشتن محدودیت برای خروج دختران از کشور بدون اجازه ولی می‌گوید: «هفته پیش اولین شورای راهبردی زنان و خانواده را تشکیل دادیم که خانم‌ها نامه‌ای به لاریجانی نوشتند. رییس مجلس نیز با ما همفکر بود و نامه را امضا کرد. این نامه به بروجردی، رییس کمیسیون امنیت ملی ارسال شد و براساس آخرین اخباری که از ایشان دارم کلا موضوع منتفی شده است. خواسته ما نیز بازگشت به لایحه دولت است و هیچ‌گونه جای نگرانی نیست. منتها این را لحاظ کنید که یکی از نمایندگان در صحن علنی مخالفتش را اعلام کند اما روحیه کلی مجلس با نظر ما موافق است.»وی همچنین می‌گوید: «منتها تبصره‌ای پیشنهادی را در این لایحه لحاظ کرده‌ایم مبنی بر این‌که اگر بین فرزند و پدر درباره خروج از کشور اختلافی ایجاد شد به مراجع ذی‌صلاح مراجعه کنند. البته در این تبصره بر کلمه فرزند تاکید شده و دختر یا پسر بودن فرد مدنظر نیست.»و در پایان این دیدار یکی از فعالان زن خطاب به رییس فراکسیون زنان می‌گوید: «اما ما همچنان نگران آن دسته از نمایندگانی هستیم که زمان بررسی این لایحه در صحن علنی مجلس بخواهند محدودیت‌های دختران را بیشتر کنند.» و فاطمه رهبر با خنده پاسخش را می‌دهد: «در صحن علنی مجلس مثل شیر ایستاده‌ایم. نگرانی در کار نیست.»