معرفی و نقد کتاب سرمایه‌داری، خانواده و زندگی شخصی ا ثر ایلای زارتسکی و ترجمه منیژه نجم عراقی در کارگروه زنان و مناسبات خانواده‌ای انجمن جامعه‌شناسی ایران

تغییر برای برابری: روز دوشنبه 27/9/1391 به همت کار گروه زنان و مناسبات خانواده ی انجمن جامعه شناسی ایران ، جلسه ای با موضوع معرفی کتاب سرمایه‌داری، خانواده و زندگی شخصی ا ثر ایلای زارتسکی و ترجمه منیژه نجم عراقی برگزار شد.

منیژه نجم عراقی نویسنده و مترجم شناخته شده ی حوزه ی زنان و عضو کانون نویسندگان ایران است که پیشتر آثاری از او چون جامعه شناسی زنان، زن و ادبیات، زن و سینما و منبع شناسی زنان به دست خوانندگان رسیده است. نجم عراقی که از هفتم خردادماه 1391 به دليل همکاری با کانون نويسندگان ايران برای مدت يکسال به حبس در زندان اوين محکوم شده است نتوانست در این جلسه حضور يابد و به جای ايشان دوست و مترجم همکارش نسترن موسوی معرفی کتاب وی را بر عهده گرفت.

موسوی در معرفی نویسنده و مترجم این کتاب می گوید: زارتسکی نویسنده کتاب مورد بحث تحصیلات خود را در رشته ی تاریخ به انجام رسانده است و در حال حاضر در نیویورک زندگی و در دانشگاه New School تدریس می کند. او این کتاب را در سال های جوانی خود در دهه ی 70 میلادی نگاشته است و خود می گوید فعالیت های جنبش زنان آمریکا در آن دوران تاثیر زیادی در نگارش این کتاب داشته است. منیژه نجم عراقی مترجم این کتاب نیز دانش آموخته ی رشته ی الکترونیک است و در کنار کار تخصصی در این حوزه، سالهاست که در زمینه ی ترجمه نیز فعالیت می کند. وی در دهه60 شمسی با علاقمندی که به مسائل حوزه ی زنان داشت ، مقالات متعددی را ترجمه کرده و با دست و دلبازی در اختیار رسانه های مختلف قرار داد. اما اولین کتابی که مستقلا در این حوزه به انتشار رساند تحت عنوان جامعه شناسی زنان به بازار عرضه شد و به همت نشر نی چیزی در حدود 9 بار تجدید چاپ شد. این کتاب و کتاب مورد بحث در این جلسه از نظر دیدگاهی نزدیکی زیادی با یکدیگر دارند.
موسوی در ادامه به زمینه های گرد آمدن این کتاب اشاره کرده و می گوید به گفته ی زارتسکی او در نگارش این کتاب در نظر داشته تا مفاهیمی چون سکسوالیته، مردسالاری و تولید مثل را از فمینیست های رادیکال و مفاهیمی چون تولید و طبقه را از فمینیست های سوسیالیست به هم ممزوج کرده و بر اساس آن موقعیت و جایگاه زنان را تشریح کند. بحث های اصلی در این کتاب بر محور تحولات خانواده در جامعه صنعتی، خانواده به عنوان واحد اصلی مصرف ، استثمار مردان به واسطه ایجاد اجبار برای کار مزدی و ستم بر زنان از طریق ممانعت از کار مزدی آنان استوار است.

سپس با مرور خلاصه ای بر دیدگاه نویسنده در این کتاب، موسوی به پاره ای از نقدهای مطرح شده در رابطه با آن نیز می پردازد. به گفته ی وی برخی از منتقدان بر این باورند که خانواده آنچنان که زارتسکی در کتابش به آن اشاره می کند امن نیست و مصادیق تبعیض و خشونت را به خوبی می توان در آن مشاهده کرد. برخی دیگر معتقدند جدایی زندگی خانوادگی از کار(سپهر خصوصی از سپهر عمومی) آنچنان که زارتسکی در کتابش تصویر کرده وجود ندارد و چه بسا زنان بسیاری جدا از نقش آفرینی در سپهر خصوصی، نقش موثری در تولید و ایجاد ارزش افزوده دارند. همچنین گروهی دیگر از منتقدان بحث های زارتسکی در رابطه با نقش سرمایه داری در ستم بر زنان را کافی ندانسته و بحث ارزشی را که مردان از کار خانگی زنان می برند در این کتاب مغفول می دانند.

با این وجود موسوی اضافه می کند که خوانندگان بسیاری این کتاب را خواندنی توصیف می کنند چرا که شرح و بسط تاریخی مسائل در این کتاب را جالب یافته و یا به چالش کشیدن دیگاه های ستنی نسبت به خانواده ،توسط نویسنده ی این کتاب را درخور تامل می دانند. زارتسکی در این کتاب رها شدن از قید سلطه را متضمن تلاشی مشترک توصیف می کند و به گفته ی موسوی این نکته نیز برای برخی خوانندگان جالب توجه بوده است.

در پایان موسوی اشاره می کند که پیش از این جلسه از زارتسکی خواسته است تا با توجه به اینکه سال های زیادی از انتشار این کتاب گذشته است چنانچه خودش نقدی را متوجه کتاب می داند ، آن را عنوان کند؟ وی که در سال گذشته از فعالان حرکت اشغال وال استریت بوده در پاسخ گفته است با آنکه گفتمان این کتاب ممکن است این روزها کهنه به نظر بیاید و به ادبیات دهه ای که در آن منتشر شد نزدیک تر باشد، اما من مطمئن نیستم که بخواهم تغییری در لحن این کتاب ایجاد کرده و یا آن را تغییر دهم. زارتسکی معتقد است تجربه های زیادی که در سال های گذشته اتفاق افتاده بسیاری از دیدگاه های این کتاب را اثبات کرده است. همچنین وی هنوز بر این باور است که جنبش های زنان چنانچه می خواهند به خواسته های خود دست پیدا کنند باید به مسائل اجتماعی توجه کنند.

در حال حاضر آخرین کتاب زارتسکی با عنوان چرا آمریکا نیازمند چپ است منتشر شده و منیژه نجم عراقی نیز کتاب جایگاه زنان(Women’s Estate) از جولیت میشل را در دستور کار خود دارد.